กสิณ ๑๐

[315] กสิณ 10 (แปลตามรูปศัพท์ว่า “ทั้งหมด” หรือ “ล้วน”; วัตถุอันจูงใจ, วัตถุสำหรับเพ่งเพื่อจูงจิตให้เป็นสมาธิ - Kasiṇa: meditation devices)

ก. ภูตกสิณ 4 (กสิณคือมหาภูตรูป - Bhūta-kasiṇa: Element-Kasiṇa)

1. ปฐวีกสิณ (กสิณคือดิน, กสิณที่ใช้ดินเป็นอารมณ์ - Paṭhavī-kasiṇa: the Earth Kasiṇa)

2. อาโปกสิณ (กสิณคือน้ำ - Āpo-kasiṇa: the Water Kasiṇa)

3. เตโชกสิณ (กสิณคือไฟ - Tejo-kasiṇa: the Fire Kasiṇa)

4. วาโยกสิณ (กสิณคือลม - Vāyo-kasiṇa: the Air Kasiṇa: Wind Kasiṇa)

ข. วรรณกสิณ 4 (กสิณคือสี - Vaṇṇa-kasiṇa: Colour Kasiṇa)

5. นีลกสิณ (กสิณคือสีเขียวคราม - Nīla-kasiṇa: the Blue Kasiṇa)

6. ปีตกสิณ (กสิณคือสีเหลือง - Pīta-kasiṇa: the Yellow Kasiṇa)

7. โลหิตกสิณ (กสิณคือสีแดง - Lohita-kasiṇa: the Red Kasiṇa)

8. โอทาตกสิณ (กสิณคือสีขาว - Odāta-kasiṇa: the White Kasiṇa)

ค. กสิณอื่นๆ

9. อาโลกกสิณ (กสิณคือแสงสว่าง - Āloka-kasiṇa: the Light Kasiṇa)

10. อากาสกสิณ (กสิณคือที่ว่างเปล่า, ช่องว่าง - Ākāsa-kasiṇa: the Space Kasiṇa)

กสิณที่มาในบาลี เช่น องฺ.ทสก. 24/25/48 (A.V.46) ไม่มี อาโลกกสิณ แต่มี วิญญาณกสิณ (กสิณคือวิญญาณ - Viññāṇa-kasiṇa: the Consciousness Kasiṇa) เป็นข้อที่ 10 และ อากาสกสิณ เป็นข้อที่ 9