อันตคาหิกทิฏฐิ ๑๐

[337] อันตคาหิกทิฏฐิ 10 (ความเห็นอันถือเอาที่สุด, ความเห็นผิดที่แล่นไปสุดโต่งข้างใดข้างหนึ่ง - Antagāhika-diṭṭhi: the ten erroneous extremist views) คือ เห็นว่า

1. โลกเที่ยง (The world is eternal.)

2. โลกไม่เที่ยง (The world is not eternal.)

3. โลกมีที่สุด (The world is finite.)

4. โลกไม่มีที่สุด (The world is infinite.)

5. ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น (The soul and the body are identical.)

6. ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง (The soul is one thing and the body is another.)

7. ตถาคตเบื้องหน้าแต่ตาย ย่อมเป็นอีก (The Tathāgata is, after death.)

8. ตถาคตเบื้องหน้าแต่ตาย ย่อมไม่เป็นอีก (The Tathāgata is not, after death.)

9. ตถาคตเบื้องหน้าแต่ตาย ย่อมเป็นอีก ก็ใช่ ไม่เป็นอีก ก็ใช่ (The Tathāgata both is and is not, after death.)

10. ตถาคตเบื้องหน้าแต่ตาย ย่อมเป็นอีก ก็มิใช่ ย่อมไม่เป็นอีก ก็มิใช่ (The Tathāgata neither is nor is not, after death.)

คำว่า ตถาคต ในที่นี้ อรรถกถาบางแห่งว่าหมายถึง “สัตว์” (เช่น ม.อ. 3/135; สงฺคณี.อ. 528) บางแห่งว่า “อัตตา” หรือ “อาตมัน” (อุ.อ. 430) บางแห่งว่า “พระพุทธเจ้า” (สํ.อ. 3/192)