มรรคภาณวาร

{56} Evaṃ uddiṭṭhasikkhāpadaṃ padānukkamena vibhajitvā idāni yantaṃ paṭiseveyyāti ettha yenākārena paṭiseveyyāti vuccati tassākārassa dassanatthaṃ paṭisevati nāmāti idaṃ mātikāpadaṃ ṭhapetvā nimittena nimittaṃ aṅgajātena aṅgajātanti vuttaṃ. Tattha yasmā na kevalaṃ itthiyāeva nimittaṃ pārājikavatthu na ca manussitthiyāeva suvaṇṇarajatādimayānañca itthīnampi nimittaṃ vatthueva na hoti tasmā yaṃyaṃ vatthu hoti taṃtaṃ dassetuṃ tisso itthiyotiādinā nayena yesaṃ nimittāni vatthūni honti te satte vatvā manussitthiyā tayo maggetiādinā nayena tīṇi vatthūni āha. Tattha tisso itthiyo ubhatobyañjanakā tayo paṇḍakā tayo purisāti pārājikavatthūnaṃ nimittānaṃ nissayā dvādasa sattā honti. Tesu itthīpurisā pākaṭā eva. Paṇḍakaubhatobyañjanakabhedo pabbajjākhandhakavaṇṇanāyaṃ pākaṭo bhavissati. Manussitthiyā tayo magge Methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassāti ettha ca manussitthiyā tīsu maggesūti attho veditabbo. Evaṃ sabbattha. Sabbeeva cete manussitthiyā tayo maggā amanussitthiyā tayo tiracchānagatitthiyā tayoti nava manussaubhatobyañjanakādīnaṃ nava manussapaṇḍakādīnaṃ dve dve katvā cha tathā manussapurisādīnanti samattiṃsa maggā honti. Etesu nimittasaññātesu yattha katthaci attano aṅgajātaṃ tilaphalamattampi pavesetvā methunaṃ dhammaṃ paṭisevanto pārājikaṃ āpajjati.

{57} Āpajjanto pana yasmā sevanacitteneva āpajjati na vinā tena tasmā taṃ lakkhaṇaṃ dassento bhagavā bhikkhussa sevanacittaṃ upaṭṭhitetiādimāha. Tattha bhikkhussāti methunasevanakassa bhikkhussa. Sevanacittaṃ upaṭṭhiteti bhummatthe paccattavacanaṃ. Sevanacitte paccupaṭṭhiteti attho. Vaccamaggaṃ aṅgajātaṃ pavesentassāti yena maggena vaccaṃ nikkhamati taṃ maggaṃ attano aṅgajātaṃ purisanimittaṃ tilaphalamattampi pavesentassa. Āpatti pārājikassāti āpatti pārājikā assa hotīti attho. Athavā āpattīti āpajjanaṃ hoti. Pārājikassāti pārājikadhammassa. Eseva