๗. วนปัตถสูตร

๗. วนปตฺถปริยายสุตฺตวณฺณนา ๑-

เอวมฺเม สุตนฺติ วนปตฺถปริยายสุตฺตํ. วนปตฺถปริยายนฺติ วนปตฺถการณํ, วนปตฺถเทสนํ วา.

วนปตฺถํ อุปนิสฺสาย วิหรตีติ มนุสฺสูปจาราติกฺกนฺตํ วนสณฺฑเสนาสนํ นิสฺสาย สมณธมฺมํ กโรนฺโต วิหรติ. อนุปฏฺฐิตาติอาทีสุ ปุพฺเพ อนุปฏฺฐิตา สติ ตํ อุปนิสฺสาย วิหรโตปิ น อุปฏฺฐาติ, ปุพฺเพ อสมาหิตํ จิตฺตํ น สมาธิยติ, ปุพฺเพ อปริกฺขีณา อาสวา น ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, ปุพฺเพ อนนุปฺปตฺตํ อนุตฺตรํ โยคกฺเขมสงฺขาตํ อรหตฺตญฺจ น ปาปุณาตีติอตฺโถ. ชีวิตปริกฺขาราติ ชีวิตสมฺภารา. สมุทาเนตพฺพาติ สมาหริตพฺพา. กสิเรน สมุทาคจฺฉนฺตีติ ทุกฺเขน อุปฺปชฺชนฺติ. รตฺติภาคํ วา ทิวสภาคํ วาติ รตฺติโกฏฺฐาเส วา ทิวสโกฏฺฐาเส วา. เอตฺถ จ รตฺติภาเค ปฏิสญฺจิกฺขมาเนน ญตฺวา รตฺตึเยว ปกฺกมิตพฺพํ, รตฺตึ จณฺฑวาฬาทีนํ ปริปนฺเถ ๒- สติ อรุณุคฺคมนํ อาคเมตพฺพํ. ทิวสภาเค ญตฺวา ทิวาว ปกฺกมิตพฺพํ, ทิวา ปริปนฺเถ ๒- สติ สุริยตฺถงฺคมนํ อาคเมตพฺพํ.

สงฺขาปีติ เอวํ สมณธมฺมสฺส อนิปฺผชฺชนภาวํ ชานิตฺวา. อนนฺตรวาเร ปน สงฺขาปีติ เอวํ สมณธมฺมสฺส นิปฺผชฺชนภาวํ ชานิตฺวา.

ยาวชีวนฺติ ยาว ชีวิตํ วตฺตติ, ตาว วตฺถพฺพเมว. ๓-

โส ปุคฺคโลติ ปทสฺส นานุพนฺธิตพฺโพติ อิมินา สมฺพนฺโธ. อนาปุจฺฉาติ อิธ ปน ตํ ปุคฺคลํ อนาปุจฺฉา ปกฺกมิตพฺพนฺติ อตฺโถ.

สงฺขาปีติ เอวํ สมณธมฺมสฺส อนิปฺผชฺชนภาวํ ญตฺวา โส ปุคฺคโล นานุพนฺธิตพฺโพ, ตํ อาปุจฺฉา ปกฺกมิตพฺพํ.

@เชิงอรรถ: ๑ ปาลิ. วนปตฺถสุตฺต....., ม.มู. ๑๒/๑๙๐/๑๖๐ สํสนฺเทตพฺพํ ๒ ฉ.ม. ปริพนฺเธ

@๓ ก. วฏฺฐพฺพเมว

อปิ สมุชฺชมาเนนปีติ ๑- อปิ นิกฺกฑฺฒิยมาเนนปิ. เอวรูโป หิ ปุคฺคโล สเจปิ ทารุกลาปสตํ วา อุทกฆฏสตํ วา วาลิกมฺพนสตํ วา ทณฺฑํ อาหราเปติ, มา อิธ วสีติ นิกฺกฑฺฒาเปติ วา, ตํ ตํ ขมาเปตฺวา ยาวชีวํ วตฺถพฺพเมวาติ.

ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมนิกายฏฺฐกถาย

วนปตฺถปริยายสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ปนุชฺชมาเนนาปีติ