๑๐. จูฬอัสสปุรสูตร

๑๐. จูฬอสฺสปุรสุตฺตวณฺณนา

เอวมฺเม สุตนฺติ จูฬอสฺสปุรสุตฺตํ. ตสฺส เทสนาการณํ ปุริมสทิสเมว. สมณสามีจิปฏิปทาติ สมณานํ อนุจฺฉวิกา สมณานํ อนุโลมปฏิปทา.

สมณมลานนฺติอาทีสุ เอเต ธมฺมา อุปฺปชฺชมานา สมเณ มลิเน กโรนฺติ มลคฺคหิเต, ตสฺมา "สมณมลา"ติ วุจฺจนฺติ. เอเตหิ สมณา ทุสฺสนฺติ ปทุสฺสนฺติ, ตสฺมา สมณโทสาติ วุจฺจนฺติ. เอเต หิ ๑- อุปฺปชฺชิตฺวา สมเณ กสเฏ นิโรเช กโรนฺติ มิลาเปนฺติ, ตสฺมา สมณกสฏาติ วุจฺจนฺติ. อาปายิกานํ ฐานานนฺติ อปาเย นิพฺพตฺตาปนกานํ การณานํ. ทุคฺคติเวทนียานนฺติ ทุคฺคติยํ วิปากเวทนาย ปจฺจยานํ. มตชํ นามาติ มนุสฺสา ติขิณํ อยํ อเยน สุฆํสิตฺวา ตํ อยจุณฺณํ มํเสน สทฺธึ มทฺทิตฺวา โกญฺจสกุเณ ขาทาเปนฺติ, เต อุจฺจารํ กาตุมสกฺโกนฺตา มรนฺติ. โน เจ มรนฺติ, ปหริตฺวา มาเรนฺติ. อถ เตสํ กุจฺฉึ ผาเลตฺวา ตานิ อุทเกน โธวิตฺวา จุณฺณกํ คเหตฺวา มํเสน สทฺธึ มทฺทิตฺวา ปุน ขาทาเปนฺตีติ เอวํ สตฺต วาเร ขาทาเปตฺวา คหิเตน อยจุณฺเณน อาวุธํ กโรนฺติ, สุสิกฺขิตาว ๒- นํ อยการา พหุหตฺถกมฺมมูลํ ลภิตฺวา กโรนฺติ, ตํ มตสกุณโต ชาตตฺตา "มตชนฺ"ติ วุจฺจติ, อติติขิณํ โหติ. ปีตนิสฺสิตนฺติ อุทกปีตํ เจว สิลาย จ สุนิฆํสิตํ. สงฺฆาฏิยาติ โกสิยา. สมฺปารุตนฺติ ปริโยนทฺธํ. สมฺปลิเวฐิตนฺติ สมนฺตโต เวฐิตํ.

รโชชลฺลิกสฺสาติ รโชชลฺลธาริโน. อุทโกโรหกสฺสาติ ทิวสสฺส ติกฺขตฺตุํ อุทกํ โอโรหนฺตสฺส. รุกฺขมูสิกสฺสาติ รุกฺขมูลวาสิโน. อพฺโภกาสิกสฺสาติ อพฺโภกาสวาสิโน อุพฺภฏฺฐกสฺสาติ อุทฺธํ ฐิตกสฺส. ปริยายภตฺติกสฺสาติ มาสวาเรน วา อฑฺฒมาสวาเรน วา ภุญฺชนฺตสฺส. สพฺพเมตํ พาหิรสมเยเนว กถิตํ. อิมสฺมิญฺหิ สาสเน จีวรธโร ภิกฺขุ สงฺฆาฏิโกติ น วุจฺจติ. รโชชลฺลธารณาทิวตานิ จ ๓- อิมสฺมึ สาสเน นตฺถิเยว. พุทฺธวจนสฺส พุทฺธวจนเมว นามํ, น มนฺตาติ. รุกฺขมูลิโก อพฺโภกาสิโกติ เอตฺตกํเยว ปน ลพฺภติ. ตํปิ พาหิรสมเยเนว กถิตํ.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. หิ-สทฺโท น ทิสฺสติ ๒ ฉ.ม. สุสิกฺขิตา จ

@๓ ฉ.ม. รโชชลฺลธารณาทีนิ จ กานิจิ ชาตเมว นนฺติ ตํทิวสํ ๑- ชาตมตฺตํเยว นํ. สงฺฆาฏิกํ กเรยฺยุนฺติ สงฺฆาฏิกวตฺถํ นิวาเสตฺวา จ ปารุเปตฺวา ๒- จ สงฺฆาฏิกํ กเรยฺยุํ. เอส นโย สพฺพตฺถ.

วิสุทฺธมตฺตานํ สมนุปสฺสตีติ อตฺตานํ วิสุชฺฌนฺตํ ปสฺสติ, วิสุทฺโธติ ปน น ตาว วตฺตพฺโพ. ปาโมชฺชํ ชายตีติ ตุฏฺฐากาโร ชายติ. ปมุทิตสฺส ปีติตุฏฺฐสฺส สกลสรีรํ โขภยมานา ปีติ ชายติ. ปีติมนสฺส กาโยติ ปีติสมฺปยุตฺตสฺส ปุคฺคลสฺส นามกาโย. ปสฺสมฺภตีติ วิคตทรโถ โหติ. สุขํ เวเทตีติ กายิกํปิ เจตสิกํปิ สุขํ เวทิยติ. จิตฺตํ สมาธิยตีติ อิมินา เนกฺขมฺมสุเขน สุขิตสฺส จิตฺตํ สมาธิยติ, อปฺปนาปฺปตฺตํ วิย โหติ. โส เมตฺตาสหคเตน เจตสาติ เหฏฺฐา กิเลสวเสน อารทฺธา เทสนา ปพฺพเต วุฏฺฐวุฏฺฐิ ๓- วิย นทึ ยถานุสนฺธินา พฺรหฺมวิหารภาวนํ โอติณฺณา. ตตฺถ ยํ วตฺตพฺพํ สิยา, ตํ สพฺพํ วิสุทฺธิมคฺเค วุตฺตเมว. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว โปกฺขรณีติ มหาสีหนาทสุตฺเต มคฺโค โปกฺขรณิยา อุปมิโต, อิธ สาสนํ อุปมิตนฺติ เวทิตพฺพํ. อาสวานํ ขยา สมโณ โหตีติ สพฺพกิเลสานํ สมิตตฺตา ปรตฺถสมโณ โหตีติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมนิกายฏฺฐกถาย

จูฬอสฺสปุรสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

จตุตฺถวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ตํทิวเส ๒ ฉ.ม. ปารุปิตฺวา ๓ สี วฏฺฐวุฏฺฐิ