๓. จูฬมาลุงโกยวาทสูตร

๓. จูฬมาลุงฺกฺยสุตฺตวณฺณนา ๑-

เอวมฺเม สุตนฺติ มาลุงฺกฺยสุตฺตํ. ตตฺถ มาลุงฺกฺยปุตฺตสฺสาติ เอวํนามกสฺส เถรสฺส. ฐปิตานิ ปฏิกฺขิตฺตานีติ ทิฏฺฐิคตานิ นาม อพฺยากาตพฺพานีติ เอวํ ฐปิตานิ เจว ปฏิกฺขิตฺตานิ จ. ตถาคโตติ สตฺโต. ตมฺเม น รุจฺจตีติ ตํ อพฺยากรณํ มยฺหํ น รุจฺจติ. สิกฺขํ ปจฺจกฺขายาติ สิกฺขํ ปฏิกฺขิปิตฺวา.

โก สนฺโต กํ ปจฺจาจิกฺขสีติ ยาจโก วา หิ ยาจิตกํ ปจฺจาจิกฺเขยฺย, ยาจิตโก วา ยาจกํ. ตฺวํ เนว ยาจโก น ยาจิตโก, โสทานิ ตฺวํ โก สนฺโต กํ ปจฺจาจิกฺขสีติ อตฺโถ.

วิทฺโธ อสฺสาติ ปรเสนาย ฐิเตน วิทฺโธ ภเวยฺย. คาฬฺหเลปเนนาติ ๒- พหลเลปเนน. ภิสกฺกนฺติ เวชฺชํ. สลฺลกตฺตนฺติ สลฺลกนฺตนํ สลฺลกนฺติย

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. จูฬมาลุกฺยสุตฺต.... ๒ ฉ.ม. คาฬฺหปเลปเนน สุตฺตปาฐกํ. ๑- อกฺกสฺสาติ อกฺกวาเก คเหตฺวา ชิยํ กโรนฺติ. เตน วุตฺตํ "อกฺกสฺสา"ติ. สณฺฐสฺสาติ ๒- เวณุวิลีวสฺส. มรุวาขีรปณฺณีนํปิ วาเกหิเยว กโรนฺติ. เตน วุตฺตํ ยทิ วา มรุวาย ยทิ วา ขีรปณฺณิโนติ. คจฺฉนฺติ ปพฺพตคจฺฉนทีคจฺฉาทีสุ ชาตํ. โรปีมนฺติ โรเปตฺวา วฑฺฒิตํ สรวนโต สรํ คเหตฺวา กตํ. สิถิลหนุโนติ เอวํนามกสฺส ปกฺขิโน. โรรุวสฺสาติ ๓- กาฬสีหสฺส. เสมฺหารสฺสาติ มกฺกฏสฺส. เอวํ โนติ เอตาย ทิฏฺฐิยา สติ น โหตีติ อตฺโถ.

อตฺเถว ชาตีติ เอตาย ทิฏฺฐิยา สติ พฺรหฺมจริยวาโสว นตฺถิ, ชาติ ปน อตฺถิเยว. ตถา ชรามรณาทีนีติ ทสฺเสติ. เยสาหนฺติ เยสํ อหํ. นิฆาตนฺติ อุปฆาตํ วินาสํ. มม สาวกา หิ เอเตสุ นิพฺพินฺนา ๔- อิเธว นิพฺพานํ ปาปุณนฺตีติ อธิปฺปาโย.

ตสฺมาติหาติ ยสฺมา อพฺยากตเมตํ, จตุสจฺจเมว มยา พฺยากตํ, ตสฺมาติ อตฺโถ. นเหตํ มาลุงฺกฺยปุตฺต อตฺถสณฺหิตนฺติ เอตํ ทิฏฺฐิคตํ วา เอตํ ทิฏฺฐิคตํ วา เอตํ พฺยากรณํ วา การณนิสฺสิตํ น โหติ. น อาทิพฺรหฺมจริยกนฺติ พฺรหฺมจริยสฺส อาทิมตฺตํปิ ปุพฺพภาคสีลมตฺตํปิ น โหติ. น นิพฺพิทายาติอาทีสุ วฏฺเฏ นิพฺพินฺทนตฺถาย ๕- วา วิรชนตฺถาย วา วฏฺฏนิโรธาย วา ราคาทิวูปสมตฺถาย วา อภิญฺเญยฺยธมฺเม อภิชานนตฺถาย วา จตุมคฺคสงฺขาตสมฺโพธตฺถาย วา อสงฺขตนิพฺพานสจฺฉิกิริยฏฺฐาย วา น โหติ. เอตญฺหีติ เอตํ จตุสจฺจพฺยากรณํ. อาทิพฺรหฺมจริยกนฺติ พฺรหฺมจริยสฺส อาทิภูตํ ปุพฺพฏฺฐานํ. ๖- เสสํ วุตฺตปฏิปกฺขนเยน เวทิตพฺพํ. อิมํปิ เทสนํ ภควา เนยฺยปุคฺคลวเสน นิฏฺฐเปสีติ.

ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมนิกายฏฺฐกถาย

มาลุงฺกฺยสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ตติยํ.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. สลฺลกนฺติยสุตฺตวาจกํ ๒ ฉ.ม. สณฺหสฺสาติ ๓ ฉ.ม. เภรุวสฺสาติ

@๔ สี. นิพฺพิณฺณา, ม. นิพฺพินฺทนฺโต ๕ ม. นิพฺพิทตฺถาย ๖ ฉ.ม. ปุพฺพปทฏฺฐานํ