๔. โฆฏมุขสูตร

๔. โฆฏมุขสุตฺตวณฺณนา

เอวมฺเม สุตนฺติ โฆฏมุขสุตฺตํ. ตตฺถ เขมิยมฺพวเนติ เอวํนามเก อมฺพวเน. ธมฺมิโก ปริพฺพโชติ ๑- ธมฺมิกา ปพฺพชฺชา. อทสฺสนาติ ตุมฺหาทิสานํ วา ปณฺฑิตานํ อทสฺสเนน. โย วา ปเนตฺถ ธมฺโมติ โย วา ปน เอตฺถ ธมฺโม สภาโวเยว, ตสฺเสว อทสฺสเนน. อิมินา "อมฺหากํ กถา อปฺปมาณํ, ธมฺโมว ปมาณนฺ"ติ ทสฺเสติ. ตโต เถโร "นวอุโปสถาคาเร ๒- วิย พหุนา กมฺเมน อิธ ภวิตพฺพนฺ"ติ จินฺเตตฺวา จงฺกมา โอรุยฺห ปณฺณสาลํ ปวิสิตฺวา นิสีทิ. ตํ ทสฺเสตุํ เอวํ วุตฺเตติอาทิ วุตฺตํ.

จตฺตาโรเม พฺราหฺมณาติ เถรสฺส กิร เอตทโหสิ "อยํ พฺราหฺมโณ `ธมฺมิกํ ปพฺพชฺชํ อุปคโต สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา นตฺถี'ติ วทติ. อิมสฺส จตฺตาโร ปุคฺคเล เทฺว จ ปริสา ทสฺเสตฺวา `จตุตฺถํ ปุคฺคลํ กตราย ปริสาย พหุลํ ปสฺสสี'ติ ปุจฺฉิสฺสามิ, ชานมาโน `อนาคาริยปริสายนฺ'ติ วกฺขติ. เอวเมตํ สกมุเขเนว `ธมฺมิโก ปริพฺพโช อตฺถี'ติ วทาเปสฺสามี"ติ อิมํ เทสนํ อารภิ.

ตตฺถ สารตฺตรตฺตาติ สุฏฺฐุ รตฺตรตฺตา. สานุคหา วาจา ภาสิตาติ สการณา วาจา ภาสิตา. วุตฺตํ เหตํ มยา "อมฺหากํ กถา อปฺปมาณํ, ธมฺโมว ปมาณนฺ"ติ.

@เชิงอรรถ: ๑ สี. ปริพฺพาโช ๒ ม. น อุโปสถาคาเร

กึ ปน เตติ คิหิ นาม กปฺปิยมฺปิ อกปฺปิยมฺปิ วเทยฺยาติ วิเวจนตฺถํ ปุจฺฉิ. การาเปสีติ มาเปสิ. การาเปตฺวา จ ปน กาลํ กตฺวา สคฺเค นิพฺพตฺโต. เอตสฺส กิร ชานนสิปฺเป มาตรมฺปิ ปิตรมฺปิ ฆาเตตฺวา อตฺตาว ฆาเตตพฺโพติ ๑- อาคจฺฉติ. เอกํ สิปฺปํ ชานนฺโต ฐเปตฺวา เอตํ อญฺโญ สคฺเค นิพฺพตฺโต นาม นตฺถิ, เอส ปน เถรํ อุปนิสฺสาย ปุญฺญํ กตฺวา ตตฺถ นิพฺพตฺติตฺวา จ ปน "เกนาหํ กมฺเมน อิธ นิพฺพตฺโต"ติ อาวชฺเชตฺวา ยถาภูตํ ญตฺวา เอกทิวสํ ชิณฺณาย โภชนสาลาย ปฏิสงฺขรณตฺถํ สํเฆ สนฺนิปติเต มนุสฺสเวเสน อาคนฺตฺวา ปุจฺฉิ "กิมตฺถํ ภนฺเต สํโฆ สนฺนิปติโต"ติ. โภชนสาลาย ปฏิสงฺขรณตฺถนฺติ. เกเนสา การิตาติ. โฆฏมุเขนาติ. อิทานิ โส กุหินฺติ. กาลกโตติ. อตฺถิ ปนสฺส โกจิ ญาตโกติ. อตฺถิ เอกา ภคินีติ. ปกฺโกสาเปถ ตนฺติ. ภิกฺขู ปกฺโกสาเปสุํ. โส ตํ อุปสงฺกมิตฺวา "อหํ ตว ภาตา โฆฏมุโข นาม อิมํ สาลํ กาเรตฺวา สคฺเค นิพฺพตฺโต, อสุเก จ ฐาเน มยา ฐปิตํ ธนํ อตฺถิ, ตํ คเหตฺวา อิมญฺจ โภชนสาลํ กาเรหิ, ทารเก จ โปเสหี"ติ วตฺวา ภิกฺขุสํฆํ วนฺทิตฺวา เวหาสํ อุปฺปติตฺวา เทวโลกเมว อคมาสิ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมนิกายฏฺฐกถาย

โฆฏมุขสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ สี. โชเตตพฺโพ