๑๐. จูฬปุณณมสูตร

๑๐. จูฬปุณฺณมสุตฺตวณฺณนา

เอวมฺเม สุตนฺติ จูฬปุณฺณมสุตฺตํ. ตตฺถ ตุณฺหีภูตํ ตุณฺหีภูตนฺติ ยํ ยํ ทิสํ อนุวิโลเกติ, ตตฺถ ตตฺถ ตุณฺหีภูตเมว. อนุวิโลเกตฺวาติ ปญฺจปสาทปฏิมณฺฑิตานิ อกฺขีนิ อุมฺมีเลตฺวา ตโต ตโต วิโลเกตฺวา อนฺตมโส หตฺถกุกฺกุจฺจปาทกุกฺกุจฺจานมฺปิ อภาวํ ทิสฺวา. อสปฺปุริโสติ ปาปปุริโส. โน เหตํ ภนฺเตติ ยสฺมา อนฺโธ อนฺธํ วิย โส ตํ ชานิตุํ น สกฺโกติ, ตสฺมา เอวมาหํสุ. เอเตเนว นเยน อิโต ปเรสุปิ วาเรสุ ตีสุ ฐาเนสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ. อสทฺธมฺมสมนฺนาคโตติ ปาปธมฺมสมนฺนาคโต. อสปฺปุริสภตฺตีติ อสปฺปุริสเสวโน. อสปฺปุริสจินฺตีติ อสปฺปุริสจินฺตาย จินฺตโก ๑-. อสปฺปุริสมนฺตีติ อสปฺปุริสมนฺตนํ มนฺเตตา. อสปฺปุริสวาโจติ อสปฺปุริสวาจํ ภาสิตา. อสปฺปุริสกมฺมนฺโตติ อสปฺปุริสกมฺมานํ กตฺตา. อสปฺปุริสทิฏฺฐีติ อสปฺปุริสทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต, อสปฺปุริสทานนฺติ อสปฺปุริเสหิ ทาตพฺพํ ทานํ. ตฺยสฺส มิตฺตาติ เต อสฺส มิตฺตา. อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตตีติ ปาณํ หนิสฺสามิ, อทินฺนํ อาทิยิสฺสามิ, มิจฺฉา จริสฺสามิ, ทส อกุสลกมฺมปเถ สมาทาย วตฺติสฺสามีติ เอวํ อตฺตโน ทุกฺขตฺถาย จินฺเตติ. ปรพฺยาพาธายาติ ยถา อสุโก อสุกํ ปาณํ หนติ, อสุกสฺส สนฺตกํ อทินฺนํ อาทิยติ, ทส อกุสลกมฺมปเถ สมาทาย วตฺตติ, เอวํ นํ อาณาเปสฺสามีติ เอวํ ปรสฺส ทุกฺขตฺถาย จินฺเตติ. อุภยพฺยาพาธายาติ อหํ อสุกญฺจ อสุกญฺจ คเหตฺวา ทส อกุสลกมฺมปเถ สมาทาย วตฺติสฺสามีติ เอวํ อุภยทุกฺขตฺถาย จินฺเตตีติ.

@เชิงอรรถ: ๑ ม. จิตฺติโก

อตฺตพฺยาพาธายปิ มนฺเตตีติอาทีสุ อหํ ทส อกุสลกมฺมปเถ สมาทาย วตฺติสฺสามีติ จินฺเตนฺโต มนฺเตนฺโต อตฺตพฺยาพาธาย มนฺเตติ นาม. อสุกํ ทส อกุสลกมฺมปเถ สมาทาเปสฺสามีติ มนฺเตนฺโต ปรพฺยาพาธาย มนฺเตติ นาม. อญฺเญน สทฺธึ "มยํ อุโภปิ เอกโต หุตฺวา ทส อกุสลกมฺมปเถ สมาทาย วตฺติสฺสามา"ติ มนฺเตนฺโต อุภยพฺยาพาธาย มนฺเตติ นาม.

อสกฺกจฺจํ ทานํ เทตีติ เทยฺยธมฺมมฺปิ ปุคฺคลมฺปิ น สกฺกโรติ. เทยฺยธมฺมํ น สกฺกโรติ นาม อุตฺตณฺฑุลาทิโทสสมนฺนาคตํ อาหารํ เทติ, น ปสนฺนํ กโรติ. ปุคฺคลํ น สกฺกโรติ นาม นิสีทนฏฺฐานํ อสมฺมชฺชิตฺวา ยตฺถ วา ตตฺถ วา นิสีทาเปตฺวา ยํ วา ตํ วา อาธารกํ ฐเปตฺวา ทานํ เทติ. อสหตฺถาติ อตฺตโน หตฺเถน น เทติ, ทาสกมฺมการาทีหิ ทาเปติ. อจิตฺตีกตฺวาติ เหฏฺฐา วุตฺตนเยน เทยฺยธมฺเมปิ ปุคฺคเลปิ น จิตฺตีการํ กตฺวา เทติ. อปวิฏฺฐนฺติ ฉฑฺเฑตุกาโม หุตฺวา วมฺมิเก โคธํ ๑- ปกฺขิปนฺโต วิย เทติ. อนาคมนทิฏฺฐิโกติ โน ผลปาฏิกงฺขี หุตฺวา เทติ.

ตตฺถ อุปฺปชฺชตีติ น ทานํ ทตฺวา นิรเย อุปฺปชฺชติ. ยํ ปน เตน ปาปลทฺธิกาย มิจฺฉาทสฺสนํ คหิตํ, ตาย มิจฺฉาทิฏฺฐิยา นิรเย อุปฺปชฺชติ. สุกฺกปกฺโข วุตฺตปฏิปกฺขนเยน เวทิตพฺโพ. เทวมหตฺตตาติ ฉกามาวจรเทวา. มนุสฺสมหตฺตตาติ ติณฺณํ กุลานํ สมฺปตฺติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมว. อิทํ ปน สุตฺตํ สุทฺธวฏฺฏวเสเนว กถิตนฺติ.

ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมนิกายฏฺฐกถาย

จูฬปุณฺณมสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ปฐมวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ. อุรคํ, ม. โรคํ