๑. อนุปทสูตร

Evamme sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme . tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.

Bhagavā etadavoca paṇḍito bhikkhave sārīputto mahāpañño bhikkhave sārīputto puthupañño bhikkhave sārīputto hāsapañño bhikkhave sārīputto javanapañño bhikkhave sārīputto tikkhapañño bhikkhave sārīputto nibbedhikapañño bhikkhave sārīputto sārīputto bhikkhave aḍḍhamāsaṃ anupadadhammavipassanaṃ vipassi . tatridaṃ bhikkhave sārīputtassa anupadadhammavipassanāya hoti.

Idha bhikkhave sārīputto vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati . ye ca paṭhame jhāne dhammā vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca phasso vedanā saññā cetanā viññāṇaṃ 1- chando adhimokkho viriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyassa dhammā anupadavavatthitā honti tyassa dhammā viditā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti . so evaṃ pajānāti @Footnote: 1 Po. Ma. Yu. cittaṃ. Evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti hutvā pativentīti 1- . So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharati . so atthi uttariṃ nissaraṇanti pajānāti tabbahulīkārā atthi tvevassa hoti.

Puna caparaṃ bhikkhave sārīputto vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati . ye ca dutiye jhāne dhammā ajjhattaṃ sampasādo ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca phasso vedanā saññā cetanā viññāṇaṃ chando adhimokkho viriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyassa dhammā anupadavavatthitā honti tyassa dhammā viditā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti . so evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti hutvā pativentīti . so tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharati . so atthi uttariṃ nissaraṇanti pajānāti . Tabbahulīkārā atthi tvevassa hoti.

Puna caparaṃ bhikkhave sārīputto pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yantaṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati . ye ca tatiye jhāne dhammā @Footnote: 1 Po. Yu. paṭivedentīti. Upekkhā ca sukhañca sati ca sampajaññañca cittekaggatā ca phasso vedanā saññā cetanā viññāṇaṃ chando adhimokkho viriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyassa dhammā anupadavavatthitā honti tyassa dhammā viditā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti . so evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti hutvā pativentīti . so tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharati . so atthi uttariṃ nissaraṇanti pajānāti . tabbahulīkārā atthi tvevassa hoti.

Puna caparaṃ bhikkhave sārīputto sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati . Ye ca catutthe jhāne dhammā upekkhā adukkhamasukhā vedanā parisuddhattā 1- cetaso anābhogo satipārisuddhi cittekaggatā ca phasso vedanā saññā cetanā viññāṇaṃ chando adhimokkho viriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyassa dhammā anupadavavatthitā honti tyassa dhammā viditā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti . so evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti hutvā pativentīti . so tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto @Footnote: 1 Po. pasiddhatā. Ma. passaddhattā. Vimariyādikatena cetasā viharati . so atthi uttariṃ nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthi tvevassa hoti.

Puna caparaṃ bhikkhave sārīputto sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati . ye ca ākāsānañcāyatane dhammā ākāsānañcāyatanasaññā ca cittekaggatā ca phasso vedanā saññā cetanā viññāṇaṃ chando adhimokkho viriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyassa dhammā anupadavavatthitā honti tyassa dhammā viditā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti . so evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti hutvā pativentīti . so tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharati . so atthi uttariṃ nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthi tvevassa hoti.

Puna caparaṃ bhikkhave sārīputto sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma 1- anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati . ye ca viññāṇañcāyatane dhammā viññāṇañcāyatanasaññā ca cittekaggatā ca phasso vedanā saññā cetanā viññāṇaṃ chando adhimokkho viriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyassa dhammā anupadavavatthitā honti tyassa dhammā viditā uppajjanti @Footnote: 1 Yu. samatikkamā. Viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti . so evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti hutvā pativentīti . so tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharati . so atthi uttariṃ nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthi tvevassa hoti.

Puna caparaṃ bhikkhave sārīputto sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati . ye ca ākiñcaññāyatane dhammā ākiñcaññāyatanasaññā ca cittekaggatā ca phasso vedanā saññā cetanā viññāṇaṃ chando adhimokkho viriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyassa dhammā anupadavavatthitā honti tyassa dhammā viditā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti . so evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti hutvā pativentīti . so tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharati . so atthi uttariṃ nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthi tvevassa hoti.

Puna caparaṃ bhikkhave sārīputto sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati . So tāya samāpattiyā sato vuṭṭhāti . so tāya samāpattiyā sato vuṭṭhahitvā ye dhammā atītā niruddhā vipariṇatā te dhamme Samanupassati evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti hutvā pativentīti . so tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharati . So atthi uttariṃ nissaraṇanti pajānāti . tabbahulīkārā atthi tvevassa hoti.

Puna caparaṃ bhikkhave sārīputto sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati . Paññāyapassa 1- disvā āsavā parikkhīṇā honti . so tāya samāpattiyā sato vuṭṭhāti 2- . So tāya samāpattiyā sato vuṭṭhahitvā ye dhammā atītā niruddhā vipariṇatā te dhamme samanupassati evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti hutvā pativentīti . so tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharati . so atthi 3- uttariṃ nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthi 4- tvevassa hoti.

Yaṃ kho taṃ bhikkhave sammā vadamāno vadeyya vasippatto pāramippatto ariyasmiṃ sīlasmiṃ vasippatto pāramippatto ariyasmiṃ samādhismiṃ vasippatto pāramippatto ariyāya paññāya vasippatto pāramippatto ariyāya vimuttiyāti sārīputtameva taṃ sammā vadamāno vadeyya vasippatto pāramippatto ariyasmiṃ sīlasmiṃ vasippatto pāramippatto ariyasmiṃ samādhismiṃ vasippatto pāramippatto ariyāya @Footnote: 1 Ma. Yu. paññāyacassa . 2 vuṭṭhahati . 3-4 Po. Ma. Yu. natthi. Paññāya vasippatto pāramippatto ariyāya vimuttiyāti.

Yaṃ kho taṃ bhikkhave sammā vadamāno vadeyya bhagavato putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo no āmisadāyādoti sārīputtameva taṃ sammā vadamāno vadeyya bhagavato putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo no āmisadāyādoti . sārīputto bhikkhave tathāgatena anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ sammadeva anuppavattetīti. Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Anupadasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ. -------