[๒๘๒] อิติ เม จกฺขุนฺติ อิมสฺมึ กิร สุตฺเต ภควา ทฺวาทสายตนวเสเนว มาติกํ ฐเปสิ. เถโรปิ "ภควตา เหฏฺฐา ทฺวีสุ, อุปริ จตุตฺเถ จาติ อิเมสุ ตีสุ สุตฺเตสุ ปญฺจกฺขนฺธวเสน มาติกา จ วิภงฺโค จ กโต, อิธ ปน ทฺวาทสายตนวเสเนว วิภชนตฺถํ มาติกา ฐปิตา"ติ นยํ ปฏิลภิตฺวา เอวมาห. อิมํ ปน นยํ ลภนฺเตน เถเรน ภาริยํ กตํ, อปเท ปทํ ทสฺสิตํ, อากาเส ปทํ กตํ, เตน นํ ภควา อิมเมว สุตฺตํ สนฺธาย "เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ สงฺขิตฺเตน ภาสิตสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ วิภชนฺตานํ ยทิทํ มหากจฺจาโน"ติ ๒- เอตทคฺเค ฐเปสิ. เอตฺถ ปน จกฺขูติ จกฺขุปสาโท. รูปาติ จตุสมุฏฺฐานิกา รูปา. อิมินา นเยน เสสายตนานิปิ เวทิตพฺพานิ. วิญฺญาณนฺติ นิกนฺติวิญฺญาณํ. ตทภินนฺทตีติ ตํ จกฺขุญฺเจว รูปํ จ ตณฺหาทิฏฺฐิวเสน อภินนฺทติ. อนฺวาคเมตีติ ตณฺหาทิฏฺฐีหิ อนุคจฺฉติ.

อิติ เม มโน อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ ธมฺมาติ เอตฺถ ปน มโนติ ภวงฺคจิตฺตํ. ธมฺมาติ เตภูมกธมฺมารมฺมณํ.

[๒๘๓] ปณิทหตีติ ปตฺถนาวเสน ฐเปสิ. ปณิธานปจฺจยาติ ปตฺถนาฏฺฐปนการณา. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.