ตโปกมฺมา อปกฺกมฺมาติ ตโปกมฺมโต อปกฺกมิตฺวา. อปรทฺโธติ "ทูเร ตฺวํ สุทฺธิมคฺคา"ติ วทติ. อปรํ ตปนฺติ อปรภาวตฺถาย ๓- กตํ ลูขตปํ, อตฺตกิลมถานุโยโค. สพฺพํ นตฺถาวหํ โหตีติ "สพฺพตปํ มยฺหํ อตฺถาวหํ น ภวิสฺสตี"ติ ๔- ญตฺวา. ผิยาริตฺตํว ธมฺมนีติ อรญฺเญ ถเล ผิยาริตฺตํ วิย. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- ยถา หิ ๕- อรญฺเญ ถเล นาวํ ฐเปตฺวา ภณฺฑสฺส ปูเรตฺวา มหาชเน อภิรุเฬฺห ๖- ผิยาริตฺตํ คเหตฺวา อากฑฺเฒยฺยุํ เจว อุปฺปิเลยฺยุํ จ, โส มหาชนสฺส วายาโม เอกงฺคุลทฺวงฺคุลมตฺตํปิ นาวาย คมนํ อสาเธนฺโต นิรตฺถโก ภเวยฺย น อตฺถาวโห, เอวเมว อหํ "สพฺพํ อปรํ ตปํ อนตฺถาวหํ โหตี"ติ ญตฺวา วิสฺสชฺเชสินฺติ.

อิทานิ ตํ อปรํ ตปํ ปหาย เยน มคฺเคน พุทฺโธ ชาโต, ตํ ทสฺเสนฺโต สีลนฺติอาทิมาห. ตตฺถ สีลนฺติ วจเนน สมฺมาวาจากมฺมนฺตาชีวา คหิตา, สมาธินา

@๔ ฉ.ม., อิ. น ภวตีติ ๕ ฉ.ม. อยํ สทฺโท น ทิสฺสติ