๑. ปุคคลสูตร

3. Tatiyavagga

1. Puggalasuttavaṇṇanā

Tatiyavaggassa paṭhame nīcakule pacchā jātiādikena 1- tamena yuttoti tamo. Kāyaduccaritādīhi puna nirayatamūpagamanato tamaparāyano. Iti ubhayenapi khandhatamova kathito hoti. Aḍḍhakule pacchā jātiādikena 2- jotinā yuttato joti, ālokabhūtoti 3- vuttaṃ hoti. Kāyasucaritādīhi puna saggūpapattijotibhāvūpagamanato jotiparāyano. Iminā nayena itarepi dve veditabbā

venakuleti vilīvakārakule. Nesādakuleti migaluddhakādīnaṃ kule. Rathakārakuleti cammakārakule. Pukkusakuleti pupphachaḍḍakakule. Kasiravuttiketi dukkhavuttike. Dubbaṇṇoti paṃsupisācako viya jhāmakhāṇuvaṇṇo. Duddassikoti vijātamātuyāpi amanāpadassano. Okoṭimakoti lakuṇḍako. 4- Kāṇoti ekakkhikāṇo vā ubhayakkhikāṇo vā. Kuṇīti ekahatthakuṇi vā ubhayahatthakuṇi vā. Khañjoti ekapādakhañjo vā ubhayapādakhañjo vā. Pakkhahatoti hatapakkho pīṭhasappī. Padīpeyyassāti telakapallakādino padīpaupakaraṇassa. Evaṃ kho mahārājāti ettha eko puggalo bahiddhā ālokaṃ adisvā mātu kucchismiṃyeva kālaṃ katvā apāyesu nibbatto 5- sakalampi kappaṃ saṃsarati, sopi tamotamaparāyanova. So pana kuhakapuggalo bhaveyya. Kuhakassa hi evarūpā nipphatti 6- hotīti vuttaṃ.

Ettha ca "nīcakule pacchājāto 7- hoti caṇḍālakule vā"tiādīhi āgamanavipatti ceva pubbuppannapaccayavipatti ca dassitā. Daḷiddetiādīhi pavattapaccayavipatti. Kasiravuttiketiādīhi ājīvupāyavipatti. Dubbaṇṇotiādīhi attabhāvavipatti. Bahvābādhotiādīhi dukkhakāraṇasamāyogo. Na lābhītiādīhi sukhakāraṇavipatti ceva upabhogavipatti ca. Kāyena duccaritantiādīhi tamapārayanabhāvassa kāraṇasamāyogo. Kāyassa bhedātiādīhi samparāyikatamūpagamo. Sukkapakkho vuttapaṭipakkhanayena veditabbo.

@Footnote: 1 cha.Ma., i. "nīce kule paccājāto"tiādikena

@2 cha.Ma., i. "ucce kule paccājāto"tiādikena 3 cha.Ma. ālokībhūtoti

@4 Sī., i. lakuṇṭako 5 cha.Ma., i. nibbattanto

@6 cha.Ma. nibbatti 7 cha.Ma. paccājāto

Akkosatīti dasahi akkosavatthūhi akkosati. Paribhāsatīti "kasmā tiṭṭhatha, kiṃ tumhehi amhākaṃ kasikammādīni katānī"tiādīhi paribhavavacanehi paribhāsati. Rosetīti ghaṭeti. 1- Abyaggamanasoti ekaggacitto. Paṭhamaṃ.