๓. พรหมเทวสูตร

๓. พรหมเทวสูตร

ว่าด้วยพระพรหมเทพ

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถ- บิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี สมัยนั้น บุตรของนางพราหมณีคนหนึ่ง ชื่อพรหมเทพ ออกบวชในสำนักของพระผู้มีพระภาค

ครั้งนั้น ท่านพระพรหมเทพหลีกออกไปอยู่คนเดียว ไม่ประมาท มีความเพียร อุทิศกายและใจอยู่ ไม่นานนักก็ทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ยอดเยี่ยมอันเป็นที่สุดแห่ง พรหมจรรย์ ๑- ที่เหล่ากุลบุตรออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการด้วย ปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน รู้ชัดว่า “ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ๒- ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป” ก็แลท่าน พระพรหมเทพเป็นพระอรหันต์รูปหนึ่งในบรรดาพระอรหันต์ทั้งหลาย

ครั้นเวลาเช้า ท่านพระพรหมเทพครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวรเข้าไป บิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี เที่ยวบิณฑบาตในกรุงสาวัตถีตามลำดับตรอกแล้วเข้าไป ยังที่อยู่แห่งมารดาของตน สมัยนั้น นางพราหมณีมารดาของท่านพระพรหมเทพ ถือการบูชาด้วยก้อนข้าวแก่พรหมเป็นนิตย์ ครั้งนั้น ท้าวสหัมบดีพรหมดำริว่า “นางพราหมณีผู้มารดาของท่านพระพรหมเทพนี้ ถือการบูชาด้วยก้อนข้าวแก่พรหม เป็นนิตย์ ทางที่ดีเราพึงเข้าไปหานางแล้วทำให้สลดใจ” ลำดับนั้น ท้าวสหัมบดี พรหมยืนอยู่ในอากาศ ได้กล่าวกับนางพราหมณีมารดาของท่านพระพรหมเทพ ด้วยคาถาทั้งหลายว่า

นางพราหมณี ท่านถือการบูชา

ด้วยก้อนข้าว แก่พรหมใดเป็นนิตย์

@เชิงอรรถ :

@๑ ที่สุดแห่งพรหมจรรย์ หมายถึงจุดสุดท้ายของการประพฤติธรรม ในที่นี้หมายเอาพระอรหัตตผลอันเป็น

@จุดสูงสุดของมรรคพรหมจรรย์ (ที.สี.อ. ๔๐๔/๓๐๐)

@๒ อยู่จบพรหมจรรย์ หมายถึงกิจแห่งการปฏิบัติเพื่อทำลายอาสวกิเลสจบสิ้นบริบูรณ์แล้ว ไม่มีกิจที่จะต้อง

@ทำเพื่อตนเอง แต่ยังมีหน้าที่เพื่อผู้อื่นอยู่ ผู้บรรลุถึงขั้นนี้ได้ชื่อว่า อเสขบุคคล (ที.สี.อ. ๒๔๘/๒๐๓)

พรหมโลกของพรหมนั้นอยู่ไกลจากที่นี้

นางพราหมณี อาหารของพรหมไม่ใช่เช่นนี้

ท่านไม่รู้จักทางของพรหม ทำไมจึงบ่นถึงพรหม

นางพราหมณี ก็ท่านพระพรหมเทพของท่านนั้น

เป็นผู้ไร้อุปธิ ๑- ถึงความเป็นอติเทพ

ไม่มีกิเลสเครื่องกังวล เห็นภัยเนืองๆ ไม่เลี้ยงดูผู้อื่น

ท่านพระพรหมเทพผู้เข้าสู่เรือนของท่านเพื่อบิณฑบาต

เป็นผู้สมควรแก่ก้อนข้าวที่บุคคลพึงนำมาบูชา

ผู้ถึงฝั่งแห่งเวท อบรมตนแล้ว

ควรแก่ทักษิณาของมนุษย์และเทวดาทั้งหลาย

ลอยบาปแล้ว ไม่ถูกตัณหาและทิฏฐิฉาบทา

เป็นคนเยือกเย็น กำลังเที่ยวแสวงหาอาหารอยู่

อดีตและอนาคตไม่มีแก่ท่านพระพรหมเทพนั้น

ท่านพระพรหมเทพเป็นผู้สงบระงับ ปราศจากควัน

ไม่มีทุกข์ ไม่มีความหวัง วางอาชญาแล้ว

ในปุถุชนผู้ยังมีความหวาดหวั่นและในพระขีณาสพผู้มั่นคง

ขอท่านพระพรหมเทพนั้นจงบริโภคบิณฑบาตอันเลิศ

สำหรับบูชาพรหมของท่าน

ท่านพระพรหมเทพซึ่งเป็นผู้ปราศจากเสนามาร

มีจิตสงบระงับ ฝึกตนแล้ว

เที่ยวไปเหมือนช้างประเสริฐ ไม่หวั่นไหว

เป็นภิกษุมีศีลดี มีจิตพ้นวิเศษแล้ว

ขอท่านพระพรหมเทพนั้น จงบริโภคบิณฑบาตอันเลิศ

สำหรับบูชาพรหมของท่าน

@เชิงอรรถ :

@๑ เป็นผู้ไร้อุปธิ หมายถึงเว้นจากอุปธิคือกิเลส อภิสังขารและกามคุณ (สํ.ส.อ. ๑/๑๗๔/๑๙๖)

ท่านจงเป็นผู้เลื่อมใสในท่านพระพรหมเทพนั้น

เป็นผู้ไม่หวั่นไหว ตั้งทักษิณาไว้ในท่านผู้เป็นทักขิไณยบุคคล ๑-

นางพราหมณี ท่านเห็นมุนีผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว

จงทำบุญอันจะนำความสุขมาให้สืบๆ ไป

ท่านจงเป็นผู้เลื่อมใสในท่านพระพรหมเทพนั้น

เป็นผู้ไม่หวั่นไหว ตั้งทักษิณาไว้ในท่านผู้เป็นทักขิไณยบุคคล

นางพราหมณี ท่านเห็นมุนีผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว

จงทำบุญอันจะนำความสุขมาให้สืบๆ ไป

พรหมเทวสูตรที่ ๓ จบ

๔. พกสูตร

ว่าด้วยพกพรหม

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถ- บิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี สมัยนั้น พกพรหมได้เกิดทิฏฐิชั่วเช่นนี้ว่า “ฐานะ แห่งพรหมนี้เที่ยง ยั่งยืน ติดต่อกัน คงที่ มีความไม่เคลื่อนเป็นธรรมดา ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ อนึ่ง เครื่องสลัดออก(จากทุกข์)อันยิ่งอย่างอื่นนอกจากฐานะ แห่งพรหมนี้ไม่มี”

@เชิงอรรถ :

@๑ ทักขิไณยบุคคล หมายถึงบุคคลผู้ควรแก่ทักษิณา อีกนัยหนึ่ง หมายถึงผู้ทำทักษิณาที่เขานำมาถวายให้มี

@ผลมาก (วิสุทฺธิ. ๑/๑๕๖/๒๔๐)