๑. นิกขันตสูตร

๘. วงฺคีสสํยุตฺต *-

๑. นิกฺขนฺตสุตฺตวณฺณนา

วงฺคีสสํยุตฺตสฺส ปฐเม อคฺคาฬเว เจติเยติ อาฬวิยํ อคฺคเจติเย. อนุปฺปนฺเน พุทฺเธ อคฺคาฬว ๑- โคตมกาทีนิ ยกฺขนาคาทีนํ ภวนานิ อเนกานิ ๒- เจติยานิ อเหสุํ. อุปฺปนฺเน พุทฺเธ ตานิ อปเนตฺวา มนุสฺสา วิหาเร กรึสุ. เตสํ ตาเนว นามานิ ชาตานิ. นิโคฺรธกปฺเปนาติ นิโคฺรธรุกฺขมูเลสุ วาสินา กปฺปตฺเถเรน. โอหิยฺยโกติ โอหีนโก. วิหารปาโลติ โส กิร ตทา อวสฺสิโก โหติ ปตฺตจีวรคฺคหเณ อโกวิโท. อถ นํ เถรา ภิกฺขู "อาวุโส อิมานิ ฉตฺตุปาหนกตฺตรยฏฺฐิอาทีนิ โอโลเกนฺโต นิสีทา"ติ วิหารรกฺขิกํ ๓- กตฺวา ปิณฺฑาย ปวิสึสุ. เตน วุตฺตํ "วิหารปาโล"ติ. สมลงฺกริตฺวาติ อตฺตโน วิภวานุรูเปน อลงฺกาเรน อลงฺกริตฺวา. จิตฺตํ อนุทฺธํเสตีติ กุสลจิตฺตํ ธํเสติ ๔- วินาเสติ. ตํ กุเตตฺถ ลพฺภาติ เอตสฺมึ ราเค อุปฺปนฺเน ตํ การณํ กุโต ลพฺภา. ยํ เม ปเรติ ๕- เยน เม การเณน อญฺโญ ปุคฺคโล วา ธมฺโม วา อนภิรตึ วิโนเทตฺวา อิทาเนว อภิรตึ อุปฺปาเทยฺย, อาจริยุปชฺฌายาปิ มํ วิหาเร โอหาย คตา.

อคารสฺมาติ อคารโต นิกฺขนฺตํ. อนคาริยนฺติ ปพฺพชฺชํ อุปคตนฺติ อตฺโถ. กณฺหโตติ กณฺหปกฺขโต มารปกฺขโต อาธาวนฺติ. อุคฺคปุตฺตาติ อุคฺคตานํ ปุตฺตา มเหสกฺขา ราชญฺญภูตา. ทฬฺหธมฺมิโนติ ทฬฺหธนุโน, อุตฺตมปฺปมาณํ อาจริยธนุํ ธารยมานา. สหสฺสํ อปลายินนฺติ เย เต สมนฺตา สเรหิ ปริกิเรยฺยุํ, เตสํ อปลายีนํ สงฺขํ ทสฺเสนฺโต "สหสฺสนฺ"ติ อาห. เอตฺตกา ๖- ภิยฺโยติ เอตสฺมา สหสฺสา อติเรกตรา. เนว มํ พฺยาธยิสฺสนฺตีติ มํ จาเลตุํ น สกฺขิสฺสนฺติ. ธมฺเม สมฺหิ ปติฏฺฐิตนฺติ อนภิรตึ วิโนเทตฺวา อภิรติอุปฺปาทนสมตฺเถ สเก สาสนธมฺเม ปติฏฺฐิตํ. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- อิสฺสาสสหสฺเส ตาว สมนฺตา สเรหิ ปฏิกิรนฺเต ๗-

@เชิงอรรถ: * อิ. วงฺคสเถรสํยุตฺตวณฺณนา ๑ ม. อาฬวก... ๒ ฉ.ม., อิ. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ

@๓ ฉ.ม. วิหารรกฺขกํ ๔ ฉ.ม. วิทธํเสติ ๕ ฉ.ม. ปโรติ

@๖ สี. เอตฺตโต, ฉ.ม. เอตโต ๗ ฉ.ม. ปริกิรนฺเต สิกฺขิโต ปุริโส ทณฺฑกํ คเหตฺวา สพฺเพ สเร สรีเร อปตมาเน อนฺตราว หริตฺวา ๑- ปาทมูเล ปาเตติ. ตตฺถ เอโกปิ อิสฺสาโส เทฺว สเร เอกโต น ขิปติ, อิมา ปน อิตฺถิโย รูปารมฺมณาทิวเสน ปญฺจ ปญฺจ สเร เอกโต ขิปนฺติ. เอวํ ขิปนฺติโย เอตา สเจปิ อติเรกสหสฺสา โหนฺติ, เนว มํ จาเลตุํ สกฺขิสฺสนฺตีติ.

สกฺขี หิ เม สุตํ เอตนฺติ มยา หิ สมฺมุขา เอตํ สุตํ. นิพฺพานคมนํ มคฺคนฺติ วิปสฺสนํ สนฺธายาห. โส หิ นิพฺพานสฺส ปุพฺพภาคมคฺโค. ลิงฺควิปลฺลาเสน ปน "มคฺคนฺ"ติ อาห. ตตฺถ เมติ ตสฺมึ เม อตฺตโน ตรุณวิปสฺสนาสงฺขาเต นิพฺพานคมนมคฺเค ๒- มโน นิรโต. ปาปิมาติ กิเลสํ อาลปติ. มจฺจูติปิ ตเมว อาลปติ. น เม มคฺคมฺปิ ทกฺขสีติ ยถา เม ภวโยนิอาทีสุ คตมคฺคํปิ น ปสฺสสิ, ตถา กริสฺสามีติ. ปฐมํ.