๖. สารีปุตตสูตร

อรรถกถาสารีปุตตสูตรที่ ๖

ในสารีปุตตสูตรที่ ๖ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า โปริยา ได้แก่ บริบูรณ์ด้วยอักขระและบท.

บทว่า วิสฏฺฐาย ได้แก่ อันโรคไม่เกี่ยวเกาะไม่พัวพัน.

ก็เมื่อพระธรรมเสนาบดีกล่าว ย่อมมีถ้อยคำไม่พัวพันด้วยโรคดีเป็นต้น ย่อมเปล่งเสียง เหมือนเสียงจากกังสดาลที่ถูกเคาะด้วยท่อนเหล็ก.

บทว่า อเนลคฬาย ได้แก่ ไม่มีโทษไม่คลาดเคลื่อน คือปราศจากโทษและมีบทพยัญชนะไม่คลาดเคลื่อน.

จริงอยู่ เมื่อพระเถระพูดบทหรือพยัญชนะไม่เสื่อมเสีย.

บทว่า อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา ได้แก่ สามารถทำผู้ฟังให้รู้เนื้อความแจ่มแจ้ง.

บทว่า ภิกฺขุนํ คือ แก่ภิกษุทั้งหลาย.

บทว่า สงฺขิตฺเตนปิ ความว่า พระสารีบุตรเถระแสดงโดยย่ออย่างนี้บ้างว่า อาวุโส อริยสัจ ๔ เหล่านี้ อริยสัจ ๔ คืออะไรบ้าง คือทุกขอริยสัจ ฯลฯ อาวุโส อริยสัจ ๔ เหล่านี้แล เพราะเหตุนั้นแหละ อาวุโส เธอพึงทำความเพียรว่า นี้ทุกขอริยสัจ.

บทว่า วิตฺถาเรนปิ ความว่า พระสารีบุตร เมื่อจะจำแนกอริยสัจ ๔ เหล่านั้นจึงกล่าวแม้โดยพิสดารโดยนัยมีอาทิว่า อาวุโส ทุกขอริยสัจเป็นไฉน ดังนี้.

แม้ในเทศนาขันธ์เป็นต้นก็นัยนี้เหมือนกัน.

บทว่า สาลิกา วิย นิคฺโฆโส ความว่า เมื่อพระเถระแสดงธรรม ย่อมมีเสียงไพเราะกังวาน เหมือนเสียงของนางนกสาลิกาที่ลิ้มมะม่วงสุกมีรสหวานกระพือปีกเปล่งเสียงไพเราะ.

บทว่า ปฏิภาณํ มุทีริยิ ความว่า ปฏิภาณเกิดขึ้นไม่สิ้นสุด เหมือนลูกคลื่นเกิดจากทะเล.

บทว่า โอเธนฺติ ได้แก่ ภิกษุเหล่านั้นย่อมเงี่ยโสตสดับ. จบอรรถกถาสารีปุตตสูตรที่ ๖