๗. ปวารณาสูตร

7. Pavāraṇāsuttavaṇṇanā

Sattame tadahūti tasmiṃ ahu, tasmiṃ divaseti attho. Upavasanti etthāti uposatho. Upavasantīti ca sīlena vā anasanena vā upetā hutvā vasantīti attho. So panesa uposathadivaso aṭṭhamīcātuddasīpaṇṇarasībhedena tividho, tasmā sesadvayanivāraṇatthaṃ paṇṇaraseti vuttaṃ. Pavāraṇāyāti vassaṃ vuṭṭhapavāraṇāya. Visuddhipavāraṇātipi etissāva nāmaṃ. Nisinno hotīti sāyaṇhasamaye sampattaparisāya kālayuttaṃ dhammaṃ desetvā udakakoṭṭhake gattāni parisiñcitvā nivatthanivāsano ekaṃsaṃ sugatamahācīvaraṃ katvā majjhimatthambhaṃ nissāya paññatte pavarabuddhāsane 2- purimadisāyaṃ uṭṭhahato candamaṇḍalassa siriṃ siriyā abhibhavamāno nisinno hoti. Tuṇhībhūtanti 3- yato yato anuviloketi, tato tato tuṇhībhūtameva. Tattha hi ekabhikkhussāpi hatthakukkuccaṃ vā pādakukkuccaṃ vā natthi, sabbe niravā santena iriyāpathena nisīdiṃsu. Anuviloketvāti dissamānapañcappasādehi nettehi anuviloketvā. Handāti vossaggatthe nipāto. Na ca me kiñci garahathāti ettha na ca pucchanatthe nakāro. Kiṃ me kiñci garahatha, yadi garatha, vadetha, kiñcīti icchāpemi 4- vo vattunti attho. Kāyikaṃ vā vācasikaṃ vāti iminā kāyavacīdvārāneva pavāreti, na manodvāraṃ, kasmā? apākaṭattā. Kāyavacīdvāresu hi doso pākaṭo hoti, na manodvāre. Ekamañce sayatopi hi "kiṃ cintesī"ti pucchitvā cittavāraṃ 5- jānāti, iti manodvāraṃ apākaṭattā na pavāreti, no

@Footnote: 1 cha. Ma., i. teti pāṭho na dissati

@2 cha. Ma. paññatte varabuddhāsane, i. paññattavarabuddhāsane

@3 cha. Ma. tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtanti 4 Ma. icchāmi 5 cha.Ma., i.cittācāraṃ Aparisuddhattā. Bodhisattabhūtassāpi hi tassa bhūridattachaddantasaṅkhapāladhammapālādikāle manodvāraṃ parisuddhaṃ, idānettha vattabbameva natthi.

Etadavocāti dhammasenāpatiṭṭhāne ṭhitattā bhikkhusaṃghassa bhāraṃ vahanto etaṃ avoca. Na kho mayaṃ bhanteti bhante mayaṃ bhagavato na kiñci garahāma. Kāyikaṃ vā vācasikaṃ vāti idaṃ catunnaṃ arakkhiyataṃ sandhāya thero āha. Bhagavato hi cattāri arakkhiyāni. Yathāha:-

"cattārīmāni bhikkhave tathāgatassa arakkhiyāni. 1- Katamāni cattāri

parisuddhakāyasamācāro bhikkhave tathāgato, natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṃ, yaṃ

tathāgato rakkheyya `mā me idaṃ paro aññāsī'ti. Parisuddhavacīsamācāro

bhikkhave tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ, yaṃ tathāgato rakkheyya

`mā me idaṃ paro aññāsī'ti. Parisudadhamanosamācāro bhikkhave tathāgato,

natthi tathāgatassa manoduccaritaṃ, yaṃ tathāgato rakkheyya `mā me idaṃ

paro aññāsī'ti parisuddhājīvo bhikkhave tathāgato, natthi tathāgatassa

micchājīvo, yaṃ tathāgato rakkheyya `mā me idaṃ paro aññāsī'ti". 2-

Idāni bhagavato yathābhūtaguṇe kathento bhagavā hi bhantetiādimāha. Tattha anuppannassāti kassapasammāsambuddhato paṭṭhāya aññena samaṇena vā brāhmaṇena vā anuppāditapubbassa. Asañjātassāti idaṃ anuppannavevacanameva. Anakkhātassāti aññena adesitassa. Pacchā samannāgatāti paṭhamaṃ gatassa 3- bhagavato pacchā samanuāgatā. Iti thero yasmā sabbepi bhagavato sīlādayo guṇā arahattamaggameva nissāya āgatā, tasmā arahattamaggameva nissāya guṇaṃ kathesi. Tena sabbaguṇā kathitāva hontīti. 4- Ahañca kho bhanteti idaṃ thero sadevake loke aggapuggalassa attano ceva saṃghassa ca kāyikavācasikaṃ pavārento āha.

Pitarā pavattitanti cakkavattimhi kālakate 5- vā pabbajite vā sattāhaccayena cakkaṃ antaradhāyati, tato dasavidhaṃ dvādasavidhaṃ cakkavattivattaṃ pūretvā

@Footnote: 1 pāli. arakkheyyāni 2 aṅ. sattaka. 23/55/84 abyākatavagga (syā)

@3 cha.Ma., i. paṭhamagatassa 4 cha.Ma., i. honti 5 cha.Ma. kālaṅkate Nisinnassa puttassa aññaṃ pātubhavati, taṃ so pavatteti. Ratanamayattā pana sadisaṭṭhena 1- tadeva vattaṃ katvā "pitarā pavattitan"ti vuttaṃ. Yasmā vā so "appossukko tvameva 2- hohi, ahamanusāsissāmī"ti āha, tasmā pitarā pavattitaṃ āṇācakkaṃ anupavatteti nāma. Sammadeva anupattesīti sammā nayena hetunā kāraṇeneva anupavattesi. Bhagavā hi catusaccadhammaṃ katheti, thero tameva anukatheti, tasmā evamāha. Ubhatobhāgavimuttāti dvīhi bhāgehi vimuttā, arūpāvacarasamāpattiyā rūpakāyato vimuttā, aggamaggena nāmakāyatoti. Paññāvimuttāti paññāya vimuttā tevijjādibhāvaṃ appattā khīṇāsavā.

Visuddhiyāti visuddhatthāya. Saññojanabandhanacchidāti saññojanasaṅkhāte ceva bandhanasaṅkhāte ca kilese chinditvā ṭhitā. Vijitasaṅgāmanti vijitarāgadosamohasaṅgāmaṃ. Mārabalassa vijitattāpi vijitasaṅgāmaṃ. Satthavāhanti aṭṭhaṅgikamaggarathe āropetvā veneyyasatthaṃ vāheti saṃsāraṃ 3- uttāretīti bhagavā satthavāho, taṃ satthavāhaṃ. Palāpoti antotuccho dussīlo. Ādiccabandhunanti ādiccabandhuṃ satthāraṃ dasabalaṃ vandāmīti vadati. Sattamaṃ.