๓. ชฏาสูตร

๓. ชฏาสูตร

ว่าด้วยความยุ่ง

เทวดาทูลถามว่า

หมู่สัตว์ยุ่งทั้งภายใน ยุ่งทั้งภายนอก

ถูกความยุ่งพาให้นุงนังแล้ว ข้าแต่พระโคดม

เพราะฉะนั้น ข้าพระองค์ขอทูลถามพระองค์ว่า

ใครพึงแก้ความยุ่งนี้ได้

@เชิงอรรถ :

@๑ ผู้ไม่ถูกต้อง หมายถึงผู้ไม่ถูกต้องกรรม, ผู้ไม่ทำกรรม (สํ.ส.อ. ๑/๒๒/๔๘)

@๒ กิเลสเพียงดังเนิน หมายถึงกิเลสคือราคะ โทสะ โมหะ ที่ชื่อว่า เป็นเนิน เพราะทำจิตให้ลาดต่ำ โน้มไปสู่ที่ต่ำ

@เช่นต้องย้อนไปสู่จตุตถฌานอีก ในที่บางแห่ง คำว่า องฺคณ หมายถึงพื้นที่ที่เป็นเนินตามที่พูดกันว่า เนินโพธิ์

@เนินเจดีย์ เป็นต้น (ม.มู.อ. ๑/๕๗/๑๕๑)

@๓ ดู ขุ.ธ. ๒๕/๑๒๕/๓๙

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

นรชนผู้มีปัญญา เห็นภัยในสังสารวัฏ

ดำรงอยู่ในศีลแล้ว เจริญจิตและปัญญา ๑-

มีความเพียร มีปัญญาเครื่องบริหาร

นั้นพึงแก้ความยุ่งนี้ได้

บุคคลเหล่าใดกำจัดราคะ โทสะ และอวิชชาได้แล้ว

บุคคลเหล่านั้นสิ้นอาสวะแล้ว เป็นพระอรหันต์

พวกเขาแก้ความยุ่งได้แล้ว

นาม ๒- ก็ดี รูปก็ดี ปฏิฆสัญญาก็ดี

รูปสัญญาก็ดี ๓- ดับไม่เหลือในที่ใด

ความยุ่งนั้นก็ย่อมขาดหายไปในที่นั้น ๔-

ชฏาสูตรที่ ๓ จบ

๔. มโนนิวารณสูตร

ว่าด้วยการห้ามใจ

เทวดากราบทูลว่า

บุคคลห้ามใจจากอารมณ์ใดๆ ได้

ทุกข์เพราะอารมณ์นั้นๆ ย่อมไม่มาถึงเขา

เขาห้ามใจจากอารมณ์ทั้งปวงได้

ย่อมพ้นจากทุกข์ เพราะอารมณ์ทั้งปวง

@เชิงอรรถ :

@๑ เจริญจิตและปัญญา หมายถึงเจริญสมาธิและวิปัสสนา (สํ.ส.อ. ๑/๒๓/๔๙)

@๒ นาม หมายถึงอรูปขันธ์ ๔ (คือ เวทนา สัญญา สังขารและวิญญาณ) (สํ.ส.อ. ๑/๒๓/๕๐)

@๓ ปฏิฆสัญญา หมายถึงกามภพ รูปสัญญา หมายถึงรูปภพ (สํ.ส.อ. ๑/๒๓/๕๐)

@๔ ดูเทียบคาถาข้อ ๑๙๒ หน้า ๒๗๒-๒๗๓ ในเล่มนี้