๒. มัจฉริสูตร

๒. มัจฉริสูตร

ว่าด้วยคนตระหนี่

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ครั้นเมื่อราตรีผ่านไป พวกเทวดาสตุลล- ปกายิกาจำนวนมากมีวรรณะงดงามยิ่งนัก เปล่งรัศมีให้สว่างทั่วพระเชตวัน เข้าไป เฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควร

เทวดาองค์หนึ่งยืนอยู่ ณ ที่สมควร ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มี- พระภาคว่า

เพราะความตระหนี่และความประมาท

บุคคลจึงให้ทานอย่างนี้ไม่ได้

บุคคลผู้หวังบุญรู้แจ้งอยู่จึงให้ทานได้

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กล่าวคาถาเหล่านี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า

คนตระหนี่กลัวสิ่งใดแล้วไม่ให้ทาน

สิ่งนั้นนั่นเองเป็นภัยแก่เขาผู้ไม่ให้

ความหิวและความกระหายที่คนตระหนี่กลัว

ย่อมถูกต้องเขานั่นเองซึ่งเป็นคนเขลา

ทั้งในโลกนี้และในโลกหน้า

ฉะนั้น บุคคลควรกำจัดความตระหนี่

ครอบงำมลทินแล้วให้ทานเถิด

เพราะบุญเป็นที่พึ่งของสัตว์ทั้งหลายในโลกหน้า

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กล่าวคาถาเหล่านี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า

คนเหล่าใดเมื่อของมีน้อยก็แบ่งให้

เหมือนคนเดินทางไกลแบ่งของให้เพื่อนร่วมทาง

เมื่อคนเหล่าอื่นตาย คนเหล่านั้นชื่อว่าไม่ตาย

ธรรมนี้เป็นธรรมเก่าแก่

คนพวกหนึ่งเมื่อมีของน้อยก็แบ่งให้ได้

พวกหนึ่งมีของมากกลับแบ่งให้ไม่ได้

ทักษิณาที่ให้จากของน้อย นับว่าเท่ากับของเป็นพัน

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กล่าวคาถาเหล่านี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า

พวกคนพาลเมื่อจะให้ทานก็ให้ยาก

เมื่อจะทำงานก็ทำยาก

พวกอสัตบุรุษย่อมไม่ทำตามธรรมของสัตบุรุษ

เพราะธรรมของสัตบุรุษดำเนินตามได้แสนยาก

ฉะนั้น การไปจากโลกนี้ของพวกสัตบุรุษ

และอสัตบุรุษจึงแตกต่างกัน

พวกอสัตบุรุษพากันลงนรก

ส่วนพวกสัตบุรุษพากันขึ้นสวรรค์

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “ข้าแต่พระ- ผู้มีพระภาค คำของใครหนอเป็นสุภาษิต”

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “คำของพวกท่านทั้งหมดเป็นสุภาษิตโดยอ้อม แต่ขอ พวกท่านจงฟังคำของเราบ้าง

แม้บุคคลใดประพฤติตนให้ยุ่งยากเลี้ยงดูภรรยา

และเมื่อของมีน้อยก็ให้ได้

บุคคลนั้นชื่อว่าประพฤติธรรม

เมื่อบุรุษ ๑๐๐,๐๐๐ คน บูชาภิกษุ ๑,๐๐๐ รูป

การบูชาของบุรุษเหล่านั้น

จึงมีค่าไม่เท่าเสี้ยวหนึ่งของบุคคลเช่นนั้น

ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคด้วยคาถาว่า

เพราะเหตุไร การบูชาอันใหญ่หลวงนี้

จึงมีค่าไม่เท่าส่วนแห่งทานที่บุคคลให้ด้วยความเหมาะสม

เมื่อบุรุษ ๑๐๐,๐๐๐ คน บูชาภิกษุ ๑,๐๐๐ รูป

การบูชาของบุรุษเหล่านั้น

จึงมีค่าไม่เท่าเสี้ยวหนึ่งของบุคคลเช่นนั้น ได้อย่างไร

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคตรัสตอบเทวดานั้นด้วยคาถาว่า

บุคคลพวกหนึ่งดำรงอยู่ในความไม่เหมาะสม

ทำร้ายเขา ฆ่าเขา หรือทำให้เขาเศร้าโศกแล้วจึงให้ทาน

ทักษิณานั้นจัดเป็นทักษิณาอันมีหน้านองด้วยน้ำตา

เป็นไปกับด้วยอาชญา จึงมีค่าไม่เท่าส่วนแห่งทาน

ที่ให้ด้วยความเหมาะสม

เมื่อบุรุษ ๑๐๐,๐๐๐ คน บูชาภิกษุ ๑,๐๐๐ รูป

การบูชาของบุรุษเหล่านั้น

จึงมีค่าไม่เท่าเสี้ยวหนึ่งของบุคคลเช่นนั้น ได้อย่างนี้

มัจฉริสูตรที่ ๒ จบ