๒. กินททสูตร
เล่มที่ ๑๕ · ข้อ ๑๓๗ · บรรทัด ๙๒๓
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๒. กินฺททสุตฺตวณฺณนา
ทุติเย อนฺนโทติ ยสฺมา อติพลวาปิ เทฺว ตีณิ ภตฺตานิ อภุตฺวา อุฏฺฐาตุํ น สกฺโกติ, ภุตฺวา ปน ทุพฺพโลปิ หุตฺวา พลสมฺปนฺโน โหติ, ตสฺมา "อนฺนโท พลโท"ติ อาห. วตฺถโทติ ยสฺมา สุรูโปปิ ทุจฺโจโฬ วา อโจโฬ วา วิรูโป โหติ โอหีฬิโต ทุทฺทสฺสิโก, วตฺถจฺฉนฺโน เทวปุตฺโต วิย โสภติ, ตสฺมา "วตฺถโท โหติ วณฺณโท"ติ อาห. ยานโทติ หตฺถิยานาทีนํ ทายโก, เตสุ ปน:-
น หตฺถิยานํ สมณสฺส กปฺปติ
น อสฺสยานํ น รเถน ยาตุํ
อิทญฺจ ยานํ สมณสฺส กปฺปติ
อุปาหนา รกฺขโต สีลกฺขนฺธนฺติ.
ตสฺมา ฉตฺตุปาหนกตฺตรยฏฺฐิมญฺจปีฐานํ ทายโก โย จ มคฺคํ โสเธติ, นิสฺเสณึ กโรติ, เสตุํ กโรติ, นาวํ ปฏิยาเทติ, สพฺโพปิ ยานโทว โหติ. สุขโท โหตีติ ยานสุขาวหนโต สุขโท นาม โหติ. จกฺขุโทติ อนฺธกาเร จกฺขุมนฺตานํปิ รูปทสฺสนาภาวโต ทีปโท จกฺขุโท นาม โหติ, อนุรุทฺธตฺเถโร วิย ทิพฺพจกฺขุสมฺปทํ ลภติ.
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. สุนีหตํ เอวมุปริปิ สพฺพทโท โหตีติ สพฺเพสํเยว พลาทีนํ ทายโก โหติ. เทฺว ตโย คาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา กิญฺจิ อลทฺธา อาคตสฺสาปิ สีตลาย โปกฺขรณิยา นฺหายิตฺวา ปติสฺสยํ ๑- ปวิสิตฺวา มุหุตฺตํ มญฺเจ นิปชฺชิตฺวา อุฏฺฐาย นิสินฺนสฺสาปิ กาเย พลํ อาหริตฺวา ปกฺขิตฺตํ วิย โหติ. พหิ วิจรนฺตสฺส จ กาเย วณฺณายตนํ วาตาตเปหิ ฌายติ, ปติสฺสยํ ปวิสิตฺวา ทฺวารมฺปิธาย มุหุตฺตํ นิปนฺนสฺส จ วิสภาคสนฺตติ วูปสมติ, สภาคสนฺตติ โอกฺกมติ, วณฺณายตนํ อาหริตฺวา ปกฺขิตฺตํ วิย โหติ. พหิ วิจรนฺตสฺส ปาเท กณฺฏโก วิชฺฌติ, ขาณุ ปหรติ, สิรึสปาทิปริสฺสโย ๒- เจว โจรภยํ จ อุปฺปชฺชติ, ปติสฺสยํ ปวิสิตฺวา ทฺวารมฺปิธาย นิปนฺนสฺส สพฺเพ เต ปริสฺสยา น โหนฺติ, ธมฺมํ สชฺฌายนฺตสฺส ธมฺมปีติสุขํ, กมฺมฏฺฐานํ มนสิกโรนฺตสฺส อุปสมสุขํ อุปฺปชฺชติ. ตถา พหิ วิจรนฺตสฺส จ เสทา มุญฺจนฺติ, อกฺขีนิ ผนฺทนฺติ, เสนาสนํ ปวิสนกฺขเณ กูเป โอติณฺโณ วิย โหติ, มญฺจปีฐาทีนิ น ปญฺญายนฺติ. มุหุตฺตํ นิสินฺนสฺส ปน อกฺขิปสาโท อาหริตฺวา ปกฺขิตฺโต วิย โหติ, ทฺวารกวาฏวาตปานมญฺจปีฐาทีนิ ปญฺญายนฺติ. เตน วุตฺตํ "โส จ สพฺพทโท โหติ, โย ททาติ อุปสฺสยนฺ"ติ.
อมตํ ทโท จ โส โหตีติ ปณีตโภชนสฺส ปตฺตํ ปูเรนฺโต วิย อมรทานํ นาม เทติ. โย ธมฺมมนุสาสตีติ โย ธมฺมํ อนุสาสติ, อฏฺฐกถํ กเถติ, ปาลึ วาเจติ, ปุจฺฉิตปญฺหํ วิสฺสชฺเชติ, กมฺมฏฺฐานํ อาจิกฺขติ, ธมฺมสฺสวนํ กโรติ, สพฺโพเปส ธมฺมมนุสาสติ นาม. สพฺพทานานญฺจ อิทํ ธมฺมทานเมว อคฺคนฺติ เวทิตพฺพํ. วุตฺตมฺปิ เจตํ:-
"สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ
สพฺพรสํ ธมฺมรโส ชินาติ
สพฺพรตึ ธมฺมรติ ชินาติ
ตณฺหกฺขโย สพฺพทุกฺขํ ชินาตี"ติ ๓-
ทุติยํ.
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อุปสฺสยํ ๒ ฉ.ม. สรีสปาทิปริสฺสโย ๓ ขุ. ธมฺม. ๒๕/๓๕๔/๗๘ สกฺกเทวราชวตฺถุ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๑๑ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด