Iti vadanti phassapaccayā dukkhanti evaṃ vadantoti attho. Tatrāti tesu catūsu vādesu. Te vata aññatra phassāti idaṃ "tadapi phassapaccayā"ti paṭiññāya sādhakavacanaṃ. Yasmā hi na vinā phassena dukkhapaṭisaṃvedanā atthi, tasmā jānitabbametaṃ yathā "tadapi phassapaccayā"ti ayamettha adhippāyo.

Sādhu sādhu ānandāti ayaṃ sādhukāro sāriputtattherassa dinno, ānandattherena pana saddhiṃ bhagavā āmantesi. Ekamidāhanti ettha idhāti nipātamattaṃ, ekaṃ samayanti attho. Idaṃ vacanaṃ "na kevalaṃ sāriputtova rājagahaṃ paviṭṭho, ahampi pāvisiṃ. Na kevalañca tassevāyaṃ vitakko uppanno, mayhampi uppajji. Na kevalañca tassevesāva titthiyehi saddhiṃ kathā jātā, mayhampi sā jātapubbā"ti dassanatthaṃ vuttaṃ.

Acchariyaṃ abbhutanti ubhayañcetaṃ vimhayadīpanameva. Vacanattho panettha accharaṃ paharaṇayuttanti acchariyaṃ. Abhūtapubbaṃ bhūtanti abbhutaṃ. Ekena padenāti "phassapaccayā dukkhan"ti iminā ekapadena. Etehi sabbattha padānaṃ paṭikkhepattho vutto. Esevatthoti esoyeva phassapaccayā dukkhanti paṭiccasamuppādattho. Taññevettha paṭibhātūti taññevettha upaṭṭhātu. Idāni thero jarāmaraṇādikāya paṭiccasamuppādakathāya tamatthagambhīrañceva gambhīrāvabhāsañca karonto sace maṃ bhanteti ādiṃ vatvā yaṃmūlakā kathā uppannā, tadeva padaṃ gahetvā vivaṭṭaṃ dassento channaṃ tvevātiādimāha. Sesaṃ uttānatthamevāti. Catutthaṃ.

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๙๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. อัญญติตถิยสูตร”