๕. จังกมสูตร

๕. จงฺกมสุตฺตวณฺณนา

ปญฺจเม ปสฺสถ โนติ ปสฺสถ นุ. สพฺเพ โข เอเตติ สาริปุตฺตตฺเถโร ภควตา "เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ มหาปญฺญานํ ยทิทํ สาริปุตฺโต"ติ ๑- มหาปญฺเญสุ เอตทคฺเค ฐปิโต. อิติ นํ "ขนฺธนฺตรํ ธาตฺวนฺตรํ อายตนนฺตรํ สติปฏฺฐานโพธิปกฺขิยธมฺมนฺตรํ ติลกฺขณาหตํ คมฺภีรปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสามา"ติ มหาปญฺญาว ปริวาเรนฺติ. โสปิ เตสํ ปฐวึ ปตฺถรนฺโต วิย สิเนรุปาทโต วาลิกํ อุทฺธรนฺโต วิย จกฺกวาฬปพฺพตํ ภินฺทนฺโต วิย สิเนรุํ อุกฺขิปนฺโต วิย อากาสํ วิตฺถาเรนฺโต วิย จนฺทสุริเย อุฏฺฐาเปนฺโต วิย จ ปุจฺฉิตปุจฺฉิตํ กเถติ. เตน วุตฺตํ "สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู มหาปญฺญา"ติ.

มหาโมคฺคลฺลาโนปิ ภควตา "เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ อิทฺธิมนฺตานํ ยทิทํ มหาโมคฺคลฺลาโน"ติ ๒- อิทฺธิมนฺเตสุ เอตทคฺเค ฐปิโต. อิติ นํ "ปริกมฺมํ อานิสํสํ อธิฏฺฐานํ วิกุพฺพนํ ปุจฺฉิสฺสามา"ติ อิทฺธิมนฺโตว ปริวาเรนฺติ. โสปิ เตสํ วุตฺตนเยเนว ปุจฺฉิตปุจฺฉิตํ กเถสิ. ๓- เตน วุตฺตํ "สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู มหิทฺธิกา"ติ.

มหากสฺสโปปิ ภควตา "เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขนํ ธุตวาทานํ ๔- ยทิทํ มหากสฺสโป"ติ ๕- ธุตวาเทสุ เอตทคฺเค ฐปิโต. อิติ นํ "ธุตงฺคปริหารํ อานิสํสํ สมาทานํ ๖- อธิฏฺฐานํ เภทํ ปุจฺฉิสฺสามา"ติ ธุตวาทาว ๗- ปริวาเรนฺติ. โสปิ เตสํ ตเถว ปุจฺฉิตปุจฺฉิตํ พฺยากโรติ. เตน วุตฺตํ "สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู ธุตวาทา"ติ.

อนุรุทฺธตฺเถโรปิ ภควตา "เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ ทิพฺพจกฺขุกานํ ยทิทํ อนุรุทฺโธ"ติ ๘- ทิพฺพจกฺขุเกสุ เอตทคฺเค ฐปิโต. อิติ นํ "ทิพฺพจกฺขุกสฺส ปริกมฺมํ อานิสํสํ อุปกฺกิเลสํ ปุจฺฉิสฺสามา"ติ ทิพฺพจกฺขุกาว

@เชิงอรรถ: ๑ องฺ.เอกก. ๒๐/๑๘๙/๒๓ ๒ องฺ. เอกก. ๒๐/๑๙๐/๒๓

@๓ ฉ.ม., อิ. กเถติ ๔ ม. ธุตงฺคธรานํ

@๕ องฺ เอกก. ๒๐/๑๙๑/๒๓ ๖ ฉ.ม. สโมธานํ

@๗ สี. ธุตธราว ๘ องฺ. เอกก. ๒๐/๑๙๒/๒๓ ปริวาเรนฺติ. โสปิ เตสํ ตเถว ปุจฺฉิตปุจฺฉิตํ กเถติ. เตน วุตฺตํ "สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู ทิพฺพจกฺขุกา"ติ.

ปุณฺณตฺเถโรปิ ภควตา "เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ ธมฺมกถิกานํ ยทิทํ ปุณฺโร มนฺตานิปุตฺโต"ติ ๑- ธมฺมกถิเกสุ เอตทคฺเค ฐปิโต. อิติ น "ธมฺมกถาย สงฺเขปวิตฺถารคมฺภีรุตฺตานวิจิตฺรกถาทีสุ ตํ ตํ อาการํ ปุจฺฉิสฺสามา"ติ ธมฺมกถิกาว ปริวาเรนฺติ. โสปิ เตสํ "อาวุโส ธมฺมกถิเกน นาม อาทิโต ปริสํ วณฺเณตุํ วฏฺฏติ, มชฺเฌ สุญฺญตํ ปกาเสตุํ, อนฺเต จตุสจฺจวเสน กูฏํ คณฺหิตุนฺ"ติ เอวํ ตํ ตํ ธมฺมกถานยํ อาจิกฺขติ. เตน วุตฺตํ "สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู ธมฺมกถิกา"ติ.

อุปาลิตฺเถโรปิ ภควตา "เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ วินยธรานํ ยทิทํ อุปาลี"ติ ๒- วินยธเรสุ เอตทคฺเค ฐปิโต. อิติ นํ "ครุกลหุกํ สเตกิจฺฉอเตกิจฺฉํ อาปตฺตานาปตฺตึ ปุจฺฉิสฺสามา"ติ วินยธราว ปริวาเรนฺติ. โสปิ เตสํ ปุจฺฉิตปุจฺฉิตํ ตเถว กเถติ. เตน วุตฺตํ "สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู วินยธรา"ติ.

อานนฺทตฺเถโรปิ ภควตา "เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ พหุสฺสุตานํ ยทิทํ อานนฺโท"ติ ๓- พหุสฺสุเตสุ เอตทคฺเค ฐปิโต. อิติ นํ "ทสวิธํ พฺยญฺชนพุทฺธึ อตฺถุปฺปตฺตึ อนุสนฺธึ ปุพฺพาปรํ ปุจฺฉิสฺสามา"ติ พหุสฺสุตาว ปริวาเรนฺติ. โสปิ เตสํ "อิทํ เอวํ วตฺตพฺพํ, อิทํ เอวํ คเหตพฺพนฺ"ติ สพฺพํ กเถติ. เตน วุตฺตํ "สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู พหุสฺสุตา"ติ.

เทวทตฺโต ปน ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต, เตน นํ "กุลสงฺคณฺหนปริหารํ นานปฺปการกํ โกหญฺญตํ ปุจฺฉิสฺสามา"ติ ปาปิจฺฉาว ปริวาเรนฺติ. โสปิ

@เชิงอรรถ: ๑ องฺ. เอกก. ๒๐/๑๙๖/๒๓ ๒ องฺ. เอกก. ๒๐/๒๒๘/๒๕

@๓ องฺ. เอกก. ๒๐/๒๑๙-๒๒๓/๒๕ เตสํ ตํ ตํ นิยามํ อาจิกฺขติ. เตน วุตฺตํ "สพฺเพ โข เอเต ภิกฺขเว ภิกฺขู ปาปิจฺฉา"ติ.

กสฺมา ปเนเต อวิทูเร จงฺกมึสูติ. "เทวทตฺโต สตฺถริ ปทุฏฺฐจิตฺโต อนตฺถมฺปิ กาตุํ อุปกฺกเมยฺยา"ติ อารกฺขคฺหณตฺถํ. อถ เทวทตฺโต กสฺมา จงฺกมีติ. "อการโก อยํ, ยทิ การโก ภเวยฺย, น อิธ อาคจฺเฉยฺยา"ติ อตฺตนา กตโทสปฏิจฺฉาทนตฺถํ. กึ ปน เทวทตฺโต ภควโต อนตฺถํ กาตุํ สมตฺโถ, ภควโต วา อารกฺขกิจฺจํ อตฺถีติ. นตฺถิ. เตน วุตฺตํ "อฏฺฐานเมตํ อานนฺท อนวกาโส, ยํ ตถาคโต ปรูปกฺกเมน ปรินิพฺพาเยยฺยา"ติ. ๑- ภิกฺขู ปน สตฺถริ คารเวน อาคตา. เตเนว ภควา เอวํ วตฺวา "วิสฺสชฺเชหิ อานนฺท ภิกฺขุสํฆนฺ"ติ วิสฺสชฺชาเปสิ. ปญฺจมํ.