๑. จักขุสูตร

๗. ราหุลสํยุตฺต

๑. ปฐมวคฺค

๑-๘. จกฺขุสุตฺตาทิวณฺณนา

[๑๘๘-๑๙๕] ราหุลสํยุตฺตสฺส ปฐเม เอโกติ จตูสุ อิริยาปเถสุ เอกวิหารี. วูปกฏฺโฐติ วิเวกฏฺโฐ นิสฺสทฺโท. อปฺปมตฺโตติ สติยา อวิปฺปวาเส ฐิโต. ๑- อาตาปีติ วีริยสมฺปนฺโน. ปหิตตฺโต วิหเรยฺยนฺติ วิเสสาธิคมตฺถาย เปสิตตฺโต หุตฺวา วิหเรยฺยํ. อนิจฺจนฺติ หุตฺวา อภาวากาเรน อนิจฺจํ. อถวา อุปฺปาทวยวนฺตตาย ตาวกาลิกตาย วิปริณามโกฏิยา นิจฺจปฏิกฺเขปโตติ อิเมหิปิ การเณหิ อนิจฺจํ. ทุกฺขนฺติ จตูหิ การเณหิ ทุกฺขํ ทุกฺขมนฏฺเฐน ทุกฺขวตฺถุกฏฺเฐน สตตปฏิปีฬนฏฺเฐน ๒- สุขปฏิกฺเขเปนาติ. กลฺลนฺติ ยุตฺตํ. เอตํ มมาติ ตณฺหาคาโห. เอโสหมสฺมีติ มานคฺคาโห. เอโส เม อตฺตาติ ทิฏฺฐิคาโห. ตณฺหาคาโห เจตฺถ อฏฺฐสตตณฺหาวิปรีตวเสน, มานคฺคาโห นววิธมานวเสน, ทิฏฺฐิคาโห ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐิวเสน เวทิตพฺโพ. นิพฺพินฺทํ วิรชฺชตีติ เอตฺถ วิราควเสน จตฺตาโร มคฺคา กถิตา, วิราคา วิมุจฺจตีติ เอตฺถ วิมุตฺติวเสน จตฺตาริ สามญฺญผลานิ.

เอตฺถ จ ปญฺจสุ ทฺวาเรสุ ปสาทาว คหิตา, มโนติ อิมินา เตภูมกสมนฺนาหารจิตฺตํ. ๓- ทุติเย ปญฺจสุ ทฺวาเรสุ อารมฺมณเมว. ตติเย ปญฺจสุ ทฺวาเรสุ ปสาทวตฺถุกจิตฺตเมว มโนวิญฺญาเณน เตภูมกสมนฺนาหารจิตฺตํ คหิตํ. เอวํ สพฺพตฺถ นโย เนตพฺโพ. ฉฏฺเฐ เตภูมกธมฺมา. อฏฺฐเม ปน ตณฺหาติ ตสฺมึ ตสฺมึ ทฺวาเร ชวนปฺปตฺตา ลพฺภติ. ปฐมาทีนิ.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อวิปฺปวสนฺโต, อิ. อวิปฺปวาเสนฺโต ๒ ฉ.ม.,อิ. สตฺตสมฺปีฬนฏฺเฐน

@๓ ฉ.ม...... สมฺมสนจารจิตฺตํ, อิ..... วารจิตฺตํ, เอวมุปริปิ