๑๒. สิคาลสูตร ที่ ๒

อรรถกถาทุติยสิคาลสูตรที่ ๑๒

ในสิคาลสูตรที่ ๑๒ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า กตญฺญุตา ได้แก่ รู้คุณที่ผู้อื่นทำ.

บทว่า กตเวทิตา ได้แก่ รู้คุณที่ต่างจากคุณที่เขาทำ (ตอบแทน) ในข้อนั้นมีเรื่องสุนัขจิ้งจอกแก่มีความกตัญญู ดังต่อไปนี้.

เล่ากันมาว่า พี่น้อง ๗ คนไถนาอยู่ บรรดาพี่น้องเหล่านั้น น้องชายคนสุดท้องไปเลี้ยงโคที่ปลายนา. ขณะนั้น งูเหลือมรัดสุนัขจิ้งจอกแก่ตัวหนึ่ง. เขาเห็นดังนั้นจึงเอาไม้ตีให้งูปล่อย. งูเหลือมปล่อยสุนัขจิ้งจอกแล้วรัดเขาทันที.

สุนัขจิ้งจอกคิดว่า ผู้นี้ช่วยชีวิตเรา แม้เราก็จักช่วยชีวิตผู้นี้ จึงคาบมีดที่วางอยู่บนหม้อข้าวยาคู ได้ไปหาเขา. พวกพี่ๆ กำลังไถนาอยู่ เห็นเข้าจึงติดตามด้วยคิดว่า สุนัขจิ้งจอกลักมีด.

สุนัขจิ้งจอกรู้ว่า พวกพี่ๆ เหล่านั้นเห็นแล้ว จึงทิ้งมีดไว้ใกล้ๆ น้องคนสุดท้องแล้วหนีไป. พวกพี่ๆ มาเห็นน้องชายถูกงูเหลือมรัดจึงเอามีดฟันงูเหลือมแล้วได้พาน้องชายไป.

ความกตัญญูกตเวทีเป็นบางอย่างพึงมีในสุนัขจิ้งจอกแก่ ด้วยประการฉะนี้.

แม้คำว่า สกฺยปุตฺติยปฏิญฺเญ นี้ ท่านกล่าวหมายเอาความประพฤติของพระเทวทัตเท่านั้นแล. จบอรรถกถาทุติยสิคาลสูตรที่ ๑๒

จบโอปัมมสังยุต

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กูฏาคารสูตร

๒. นขสิขสูตร

๓. กุลสูตร

๔. โอกขาสูตร

๕. สัตติสูตร

๖. ธนุคคหสูตร

๗. อาณิสูตร

๘. กลิงครสูตร

๙. นาคสูตร

๑๐. วิฬารสูตร

๑๑. สิคาลสูตรที่ ๑

๑๒. สิคาลสูตรที่ ๒ ฯ จบโอปัมมสังยุตต์ที่ ๘