๘. เจตนาสูตร ที่ ๑

8. Cetanāsuttavaṇṇanā

Aṭṭhame yañca bhikkhave cetetīti yaṃ cetanaṃ ceteti, pavattetīti attho. Yañca pakappetīti yaṃ pakappanaṃ pakappeti, pavatteticceva attho. Yañca anusetīti yañca anusayaṃ anuseti, pavatteticceva attho. Ettha ca cetetīti tebhūmikakusalākusalacetanā 4- gahitā, pakappetīti aṭṭhasu lobhasahagatacittesu taṇhādiṭṭhikappā gahitā, anusetīti dvādasannaṃ cetanānaṃ sahajātakoṭiyā ceva upanissayakoṭiyā ca anusayo gahito. Ārammaṇametaṃ hotīti etaṃ cetanādidhammajātaṃ paccayo hoti. Paccayo hi idha ārammaṇanti adhippeto. Viññāṇassa ṭhitiyāti kammaviññāṇassa ṭhitatthaṃ. Ārammaṇe satīti tasmiṃ paccaye sati. Patiṭṭhā viññāṇassa hotīti tassa kammaviññāṇassa patiṭṭhā hoti. Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇeti tasmiṃ kammaviññāṇe patiṭṭhite. Viruḷheti kammaṃ jirāpetvā 5- paṭisandhiākaḍḍhanasamatthatāya nibbattimūle 6- jāte. Punabbhavābhinibbattīti punabbhavasaṅkhātā abhinibbatti.

No ca 7- bhikkhave cetetīti iminā tebhūmikacetanāya appavattakkhaṇo 8- vutto. No ca 7- pakappetīti iminā taṇhādiṭṭhikappānaṃ appavattakkhaṇo. 8-

@Footnote: 1 cha.Ma. purimaliṅgasabhāgatāya 2 Sī. vedayitanti

@3 cha.Ma.,i. vedaniyavatthūti 4 Sī. tebhūmakakusalacetanā

@5 cha.Ma.,i. javāpetvā 6 cha.Ma.,i. nibbattamūle

@7 cha.Ma.,i. ce 8 cha.Ma.,i. appavattanakkhaṇo Atha ca anusetīti 1- iminā tebhūmikavipāke parittakiriyāsu rūpeti ettha appahīnakoṭiyā anusayo gahito. 2- Anusetīti ettha appahīnako. 2- Ārammaṇametaṃ hotīti anusaye sati kammaviññāṇassa uppattiyā avāritattā etaṃ anusayajātaṃ paccayova hoti.

No ceva cetetītiādīsu paṭhamapade tebhūmikakusalākusalacetanā nivattā, dutiyapade aṭṭhasu cittesu taṇhādiṭṭhiyo, tatiyapade vuttappakāresu dhammesu yo appahīnakoṭiyā anusayito anusayo, so nivatto.

Apicettha asammohatthaṃ ceteti pakappeti anuseti, ceteti na pakappeti anuseti, na ceteti na pakappeti anuseti, na ceteti na pakappeti na anusetīti idampi catukkaṃ veditabbaṃ. Tattha paṭhamanaye dhammaparicchedo dassito. Dutiyanaye cetetīti tebhūmikakusalacetanā ceva catasso ca akusalacetanā gahitā. Na pakappetīti aṭṭhasu cittesu taṇhādiṭṭhiyo nivattā. Anusetīti tebhūmikakusale upanissayakoṭiyā, catūsu akusalacetanāsu sahajātikoṭiyā ceva upanissayakoṭiyā ca anusayo gahito. Tatiyanaye na cetetīti tebhūmikakusalākusalaṃ nivattaṃ, na pakappetīti aṭṭhasu cittesu taṇhādiṭṭhiyo nivattā, anusetīti sutte āgataṃ vāretvā tebhūmikakusalākusalavipākakiriyārūpesu appahīnakoṭiyā upanissayo gahito. Catutthanayo purimasadisova.

Tadappatiṭṭhiteti tasmiṃ appatiṭṭhite. Avirūḷheti kammaṃ jirāpetvā 3- paṭisandhiākaḍḍhanasamatthatāya anibbattamūle. Ettha pana kiṃ kathitanti? arahattamaggassa kiccaṃ, khīṇāsavassa kiccakaraṇantipi nava lokuttaradhammātipi vattuṃ vaṭṭati. Ettha ca viññāṇassa ceva āyatiṃ punabbhavassa ca antare eko sandhi, vedanātaṇhānamantare eko, bhavajātīnamantare ekoti. Aṭṭhamaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma.,i. atha ce anusetīti

@2-2 cha.Ma.,i. ime pāṭhā na dissanti 3 cha.Ma.,i. javāpetvā