๑๐. สัญญาสูตร

๑๐. อนิจฺจสญฺญาสุตฺตวณฺณนา

ทสเม อนิจฺจสญฺญาติ อนิจฺจํ อนิจฺจนฺติ ภาเวนฺตสฺส อุปฺปนฺนสญฺญา. ปริยาทิยตีติ เขปยติ. สพฺพํ อสฺมิมานนฺติ นววิธมฺปิ ๑- อสฺมิมานํ. มูลสนฺตานกานีติ สนฺตาเนตฺวา ฐิตมูลานิ. มหานงฺคลํ วิย หิ อนิจฺจสญฺญา, ขุทฺทานุขุทฺทกานิ มูลสนฺตานกานิ วิย กิเลสา, ยถา กสฺสโก กสนฺโต นงฺคเลน ตานิ ปทาเลติ, เอวํ โยคี อนิจฺจสญฺญํ ภาเวนฺโต อนิจฺจสญฺญาญาเณน กิเลเส ปทาเลตีติ อิทเมตฺถ โอปมฺมสํสนฺทนํ.

โอธุนาตีติ เหฏฺฐา ธุนาติ. นิธุนาตีติ ๒- ปปฺโผเฏติ. นิปฺโผเฏตีติ ๓- ปปฺโผเฏตฺวา ฉฑฺเฑติ. อิธาปิ ปพฺพชานิ วิย กิเลสา, ลายนํ นิปฺโผฏนํ ๔- วิย อนิจฺจสญฺญาญาณนฺติ อิมินา อตฺเถน อุปมา สํสนฺเทตพฺพา.

วณฺฑจฺฉินฺนายาติ ติเณฺหน ขุรปฺเปน วณฺฏจฺฉินฺนาย. ตนฺวยานิ ภวนฺตีติ ตํ อมฺพปิณฺฑํ อนุคจฺฉนฺติ, ตสฺสา ปตมานาย อมฺพานิ ภูมิยํ ปตนฺติ. อิธาปิ อมฺพปิณฺฑิ วิย กิเลสา, ติณฺหขุรปฺโป วิย อนิจฺจสญฺญา, ยถา ขุรปฺเปน ฉินฺนาย อมฺพปิณฺฑิยา สพฺพานิ อมฺพานิ ภูมิยํ ปตนฺติ, เอวํ อนิจฺจสญฺญาญาเณน กิเลสานํ มูลภูตาย อวิชฺชาย ฉินฺนาย สพฺพกิเลสา สมุคฺฆาตํ คจฺฉนฺตีติ อิทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ.

กูฏงฺคมาติ กูฏํ คจฺฉนฺติ. กูฏนินฺนาติ กูฏปวิสนภาเวน กูเฏ นินฺนา. กูฏสโมสรณาติ กูเฏ ๕- สโมสริตวา ฐิตา. อิธ ๖- กูฏํ วิย อนิจฺจสญฺญา, โคปานสิโย

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. นววิธํ ๒ ฉ.ม. นิทฺธุนาตีติ ๓ ฉ.ม. นิจฺโฉเฏตีติ

@๔ นิจฺโฉฏนํ ๕ สี. กูฏํ ๖ ฉ.ม. อิธาปิ วิย จตุภูมกกุสลธมฺมา, ยถา สพฺพโคปานสีนํ กูฏํ อคฺคํ, เอวํ กุสลธมฺมานํ อนิจฺจสญฺญา อคฺคา. นนุ จ อนิจฺจสญฺญา โลกิยา, สา โลกิยกุสลานํ ตาว อคฺคํ โหตุ, โลกุตฺตรานํ กถํ อคฺคนฺติ? เตสมฺปิ ปฏิลาภการณตฺเถน อคฺคนฺติ เวทิตพฺพา. อิมินา อุปาเยน สพฺพาสุ อุปมาสุ โอปมฺมสํสนฺทนํ เวทิตพฺพํ. ปุริมาหิ ปเนตฺถ ตีหิ อนิจฺจสญฺญาย กิจฺจํ, ปจฺฉิมาหิ พลนฺติ. ๑- ทสมํ.

ปุปฺผวคฺโค ปญฺจโม.

มชฺฌิมปณฺณาสโก นิฏฺฐิโต.