๓. ปหานสุตฺตวณฺณนา

[๒๕๑] ตติเย อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหนฺติ สพฺพมฺปิ ตณฺหํ ฉินฺทิ สมุจฺฉินฺทิ. วิวตฺตยิ สญฺโญชนนฺติ ทสวิธมฺปิ สํโยชนํ ปริวตฺตยิ นิมฺมูลมกาสิ. สมฺมาติ เหตุนา

อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสาติ เอวํ อรหตฺตมคฺเคน มานสฺส ทิฏฺฐตฺตา จ ปหีนตฺตา จ เย อิเม "กายพนฺธนสฺส อนฺโต ชีรติ ๑- หริตนฺตํ วา"ติ ๒- เอวํ วุตฺตอนฺติมมริยาทนฺโต จ, "อนฺตมิทํ ภิกฺขเว ชีวิตานนฺ"ติ ๓- เอวํ วุตฺตลามกนฺโต จ, "สกฺกาโย เอโก อนฺโต"ติ ๔- เอวํ วุตฺตโกฏฺฐาสนฺโต จ, "เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺส สพฺพปจฺจยสงฺขยา"ติ ๕- เอวํ วุตฺตโกฏนฺโต ๖- จาติ จตฺตาโร อนฺตา, เตสุ สพฺพสฺเสว วฏฺฏทุกฺขสฺส อทุํ จตุตฺถโกฏิสงฺขาตํ อนฺตมกาสิ, ปริจฺเฉทํ ปริจฺเฉตุมกาสิ, ๗- อนฺติมสมุสฺสยมตฺตาวเสสํ ทุกฺขมกาสีติ วุตฺตํ โหติ. สมฺปชญฺญํ น ริญฺจตีติ สมฺปชญฺญํ น ชหติ. สงฺขยํ นูเปตีติ รตฺโต ทุฏฺโฐ มุโฬฺหติ ปญฺญตฺตึ น อุเปติ, ตํ ปญฺญตฺตํ ปหาย มหาขีณาสโว นาม โหตีติ อตฺโถ. อิมสฺมึ สุตฺเต สารมฺมณานุสโย กถิโต.