๘. อาทิตฺตปริยายสุตฺตวณฺณนา

[๒๓๕] อฏฺฐเม อนุพฺยญฺชนโส นิมิตฺตคฺคาโหติ "หตฺถา โสภนา ปาทา โสภนา"ติ เอวํ อนุพฺยญฺชนวเสน นิมิตฺตคฺคาโห. นิมิตฺตคฺคาโหติ หิ สํสนฺเทตฺวา คหณํ, อนุพฺยญฺชนคฺคาโหติ วิภตฺติคหณํ. นิมิตฺตคฺคาโห กุมฺภีลสทิโส สพฺพเมว คณฺหาติ, อนุพฺยญฺชนคฺคาโห รตฺตปาสทิโส วิภชิตฺวา หตฺถปาทาทีสุ ตํ ตํ โกฏฺฐาสํ. อิเม ปน เทฺว คาหา เอกชวนวาเรปิ ลพฺภนฺติ, นานาชวนวาเร วตฺตพฺพเมว นตฺถิ.

นิมิตฺตสฺสาทคถิตนฺติ นิมิตฺตสฺสาเทน จ คนฺถิตํ พนฺธํ. วิญฺญาณนฺติ กมฺมวิญฺญาณํ. ตสฺมึ เจ สมเย กาลํ กเรยฺยาติ น โกจิ สงฺกิลิฏฺเฐน จิตฺเตน กาลํ กโรนฺโต นาม อตฺถิ. สพฺพสตฺตานํ หิ ภวงฺเคเนว กาลกิริยา โหติ. กิเลสภยํ ปน ทสฺเสนฺโต เอวมาห. สมยวเสน วา เอวํ วุตฺตํ. จกฺขุทฺวารสฺมึ หิ อาปาถคเต อารมฺมเณ รตฺตจิตฺตํ วา ทุฏฺฐจิตฺตํ วา มุฬฺหจิตฺตํ วา อารมฺมณรสํ อนุภวิตฺวา ภวงฺคํ โอตรติ, ภวงฺเค ฐตฺวา กาลกิริยํ กโรติ. ตสฺมึ สมเย กาลํ กโรนฺตสฺส เทฺวว คติโย ปาฏิกงฺขา, อิมสฺส สมยสฺส วเสน ตํ วุตฺตํ.