๘. อาทิตตปริยายสูตร

๘. อาทิตฺตปริยายสุตฺตวณฺณนา

อฏฺฐเม อนุพฺยญฺชนโส นิมิตฺตคฺคาโหติ "หตฺถา โสภนา ปาทา โสภนา"ติ เอวํ อนุพฺยญฺชนวเสน นิมิตฺตคฺคาโห. นิมิตฺตคฺคาโหติ หิ สํสนฺเทตฺวา คหณํ, อนุพฺยญฺชนคฺคาโหติ วิภตฺติคหณํ. นิมิตฺตคฺคาโห กุมฺภีลสทิโส สพฺพเมว คณฺหาติ, อนุพฺยญฺชนคฺคาโห รตฺตปาสทิโส วิภชิตฺวา หตฺถปาทาทีสุ ตํ ตํ โกฏฺฐาสํ. อิเม ปน เทฺว คาหา เอกชวนวาเรปิ ลพฺภนฺติ, นานาชวนวาเร วตฺตพฺพเมว นตฺถิ.

@เชิงอรรถ: ๑ สี.,ก. ภินฺเทยฺยาติ

นิมิตฺตสฺสาทคถิตนฺติ นิมิตฺตสฺสาเทน จ คนฺถิตํ พนฺธํ. วิญฺญาณนฺติ กมฺมวิญฺญาณํ. ตสฺมึ เจ สมเย กาลํ กเรยฺยาติ น โกจิ สงฺกิลิฏฺเฐน จิตฺเตน กาลํ กโรนฺโต นาม อตฺถิ. สพฺพสตฺตานํ หิ ภวงฺเคเนว กาลกิริยา โหติ. กิเลสภยํ ปน ทสฺเสนฺโต เอวมาห. สมยวเสน วา เอวํ วุตฺตํ. จกฺขุทฺวารสฺมึ หิ อาปาถคเต อารมฺมเณ รตฺตจิตฺตํ วา ทุฏฺฐจิตฺตํ วา มุฬฺหจิตฺตํ วา อารมฺมณรสํ อนุภวิตฺวา ภวงฺคํ โอตรติ, ภวงฺเค ฐตฺวา กาลกิริยํ กโรติ. ตสฺมึ สมเย กาลํ กโรนฺตสฺส เทฺวว คติโย ปาฏิกงฺขา, อิมสฺส สมยสฺส วเสน ตํ วุตฺตํ.

อิมํ ขฺวาหํ ภิกฺขเว อาทีนวนฺติ อิมํ อเนกานิ วสฺสสตสหสฺสานิ นิรเย อนุภวิตพฺพํ ทุกฺขํ สมฺปสฺสมาโน เอวํ วทามิ ตตฺตาย อโยสลากาย อกฺขีนิ อญฺชาเปตุกาโมติ. อิมินา นเยน สพฺพตฺถ อตฺโถ เวทิตพฺโพ. อโยสํกุนาติ อยสูเลน. สมฺปลิมฏฺฐนฺติ เทฺวปิ กณฺณจฺฉิทฺทานิ วินิวิชฺฌิตฺวา ปฐวิยํ อาโกฏนวเสน สมฺปลิมฏฺฐํ.

ตติยวาเร สมฺปลิมฏฺฐนฺติ นขจฺเฉทนํ ๑- ปเวเสตฺวา อุกฺขิปิตฺวา สห ธุนฏฺเฐน ๒- ฉินฺทิตฺวา ปาตนวเสน สมฺปลิมฏฺฐํ. จตุตฺถวาเร สมฺปลิมฏฺฐนฺติ พนฺธนมูลํ เฉตฺวา ปาตนวเสน สมฺปลิมฏฺฐํ. ปญฺจมวาเร สมฺปลิมฏฺฐนฺติ ติขิณาย สตฺติยา กายปสาทํ อุปฺปาเฏตฺวา ปาตนวเสน สมฺปลิมฏฺฐํ. สตฺติยาติ ๓- เอตฺถ มหตี ทณฺฑกวาสี เวทิตพฺพา. โสตฺตนฺติ นิปชฺชิตฺวา นิทฺโทกฺกมนํ. ยถารูปานํ วิตกฺกานํ วสํ คโต สํฆํ ภินฺเทยฺยาติ อิมินา วิตกฺกานํ ยาว สํฆเภทา ปาปกมฺมาวหนตา ทสฺสิตา. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.