๓. อฏฺฐสตปริยายวคฺค

๑. สีวกสุตฺตวณฺณนา

[๒๖๙] ตติยวคฺคสฺส ปฐเม โมฬิยสีวโกติ สีวโกติ ตสฺส นามํ. จูฬา ปนสฺส อตฺถิ, ตสฺมา โมฬิยสีวโกติ วุจฺจติ. ปริพฺพาชโกติ ฉนฺนปริพฺพาชโก. ปิตฺตสมุฏฺฐานานีติ ปิตฺตปจฺจยานิ. เวทยิตานีติ เวทนา. ตตฺถ ปิตฺตปจฺจยา ติสฺโส เวทนา อุปฺปชฺชนฺติ, กถํ? เอกจฺโจ หิ "ปิตฺตํ เม กุปฺปิตํ, ทุชฺชานํ โข ปน ชีวิตนฺ"ติ ทานํ เทติ, สีลํ สมาทิยติ, อุโปสถกมฺมํ กโรติ, เอวมสฺส กุสลเวทนา อุปฺปชฺชติ, เอกจฺโจ "ปิตฺตเภสชฺชํ กริสฺสามี"ติ ปาณํ หนติ, อทินฺนํ อาทิยติ, มุสา ภณติ, ทส ทุสฺสีลยกมฺมานิ กโรติ, เอวมสฺส อกุสลเวทนา อุปฺปชฺชติ. เอกจฺโจ "เอตฺตเกนปิ เม เภสชฺชกรเณน ปิตฺตํ น วูปสมฺมติ, อลํ ยํ โหตุ, ๑- ตํ โหตู"ติ มชฺฌโต กายิกเวทนํ อธิวาเสนฺโต นิปชฺชติ, เอวเมสฺส อพฺยากตเวทนาว อุปฺปชฺชติ.

สามมฺปิ โข เอตนฺติ ตํ ตํ ปิตฺตวิการํ ทิสฺวา อตฺตนาปิ เอตํ เวทิตพฺพํ. สจฺจสมฺมตนฺติ ภูตํ สมฺมตํ. โลโกปิ หิสฺส สรีเร สพลวณฺณตาทิปิตฺตวิการํ