๑๑. ยวกลาปิสูตร

๑๑. ยวกลาปิสุตฺตวณฺณนา

เอกาทสเม ยวกลาปีติ ลายิตฺวา ฐปิตยวปุญฺโช. พฺยาภงฺคิหตฺถาติ กาชหตฺถา. ฉหิ พฺยาคงฺคีหิ หเนยฺยุนฺติ ฉหิ ปุถุลกาชทณฺฑเกหิ โปเถยฺยุํ.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. สุสนฺถตสฺสาปิ ๒ สี. เหฏฺฐา ฐิตานมฺปิ วา, ม. หตฺเถ ฐิตานมฺปิ วา ผลานํ

@๓ สี. อนุปปิฬนฺเตน สตฺตโมติ เตสุ ฉสุ ชเนสุ ยเว ลายิตฺวา ๑- ปสิพฺพเก ปูเรตฺวา อาทาย คเตสุ อญฺโญ สตฺตโม อาคจฺเฉยฺย. สุหตตรา อสฺสาติ ยํ ตตฺถ อวสิฏฺฐํ อตฺถิ ภุสปลาสมตฺตมฺปิ, ตสฺส คหณตฺถํ สุฏฺฐุตรํ หตา.

เอวเมว โขติ เอตฺถ จตุมหาปโถ วิย ฉ อายตนานิ ทฏฺฐพฺพานิ, จตุมหาปเถ นิกฺขิตฺตยวกลาปิ วิย สตฺโต, ฉ พฺยาภงฺคิโย วิย อิฏฺฐานิฏฺฐมชฺฌตฺตวเสน อฏฺฐารส อารมฺมณานิ, สตฺตมา พฺยาภงฺคี วิย ภวปตฺถนา กิเลสา. ยถา จตุมหาปเถ ฐปิตา ยวกถาปิ ฉหิ พฺยาภงฺคีหิ หญฺญติ, เอวเมว สตฺตา อฏฺฐารสหิ อารมฺมณทณฺฑเกหิ ฉสุ อายตเนสุ หญฺญนฺติ. ยถา สตฺตเมน สุหตตรา โหนติ, เอวํ สตฺตา ภวปตฺถนกิเลเสหิ สุหตตรา โหนฺติ ภวมูลกํ ทุกฺขํ อนุภวมานา.

อิทานิ เนสํ ตํ ภวปตฺถนกิเลสํ ทสฺเสตุํ ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเวติอาทิมาห. ตตฺราติ สุธมฺมายํ ภุมฺมํ, สุธมฺมาย เทวสภาย ทฺวาเรติ อตฺโถ. ๒- ธมฺมิกา โข เทวาติ ธมฺมิกา เอเต เทวา นาม, เยหิ มาทิสํ อสุราธิปตึ คเหตฺวา มยฺหํ เภทนมตฺตมฺปิ น กตนฺติ สนฺธาย วทติ. อธมฺมิกา เทวาติ อธมฺมิกา เอเต เทวา นาม, เย มาทิสํ อสุราธิปตึ นวคูถสูกรํ วิย กณฺฐปญฺจเมหิ พนฺธเนหิ พนฺธิตฺวา นิสีทาเปนฺติ. เอวํ สุขุมํ โข ภิกฺขเว เวปจิตฺติพนฺธนนฺติ ตํ กิร ปทุมนาฬสุตฺตํ วิย มกฺกฏชาลสุตฺตํ วิย จ สุขุมํ โหติ, เฉตฺตุํ ปน เนว วาสิยา น ผรสุนา สกฺกา. ยสฺมา ปน จิตฺเตเนว สญฺชาติ, ๓- จิตฺเตน มุจฺจติ, ตสฺมา "เวปจิตฺติพนฺธนนฺ"ติ วุตฺตํ.

ตโต สุขุมตรํ มารพนฺธนนฺติ กิเลสพนฺธนํ ปเนตํ ตโตปิ สุขุมตรํ, เนว จกฺขุสฺส อาปาถํ คจฺฉติ, น อิริยาปถํ นิวาเรติ. เตน หิ พทฺธา สตฺตา ปฐวิตเลปิ

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. โปเถตฺวา

@๒ สี. ตตฺร สุธมฺมํ เทวสภนฺติ ภุมฺมํ ๓ ฉ.ม. พชฺฌติ อากาเสปิ โยชนสตมฺปิ โยชนสหสฺสมฺปิ คจฺฉนฺติปิ อาคจฺฉนฺติปิ. ฉิชฺชมานํ ปเนตํ ญาเณเนว ฉิชฺชติ น อญฺเญนาติ "ญาณโมกฺขํ พนฺธนนฺ"ติปิ วุจฺจติ.

มญฺญมาโนติ ตณฺหาทิฏฺฐิมานานํ วเสน ขนฺเธ มญฺญนฺโต. พทฺโธ มารสฺสาติ มารพนฺธเนน พทฺโธ. กรณตฺเถ วา เอตํ สามิวจนํ, กิเลสมาเรน พทฺโธติ อตฺโถ. มุตฺโต ปาปิมโตติ มารสฺส พนฺธเนน มุตฺโต. กรณตฺเถเยว วา อิทํ สามิวจนํ, ปาปิมตา กิเลสพนฺธเนน มุตฺโตติ อตฺโถ.

อสฺมีติ ปเทน ตณฺหามญฺญิตํ วุตฺตํ. อยมหมสฺมีติ ทิฏฺฐิมญฺญิตํ. ภวิสฺสนฺตีติ สสฺสตวเสน ทิฏฺฐิมญฺญิตเมว. น ภวิสฺสนฺตีติ อุจฺเฉทวเสน. รูปีติอาทีนิ สสฺสตวเสน ปเภททีปนานิ. ตสฺมาติ ยสฺมา มญฺญิตํ อาพาธํ อนฺโตโทสนิกนฺตนวเสน โรโค เจว คณฺโฑ จ สลฺลํ จ, ตสฺมา. อิญฺชิตนฺติอาทีนิ ยสฺมา อิเมหิ กิเลเสหิ สตฺตา อิญฺชนฺติ เจว ผนฺทนฺติ จ ปปญฺจิตา จ โหนฺติ สมคฺคาการํ ปตฺตา, ตสฺมา เตสํ อาการทสฺสนตฺถํ วุตฺตานิ.

มานคตวาเร ปน มานสฺส คตํ มานคตํ, มานปวตฺตีติ อตฺโถ. มาโนเยว คตํ คูถคตํ มุตฺตคตํ วิย. ตตฺถ อสฺมีติ อิทํ ตณฺหาย สมฺปยุตฺตมานวเสน วุตฺตํ. อยมทมสฺมีติ ทิฏฺฐิวเสน. นนุ จ ทิฏฺฐิสมฺปยุตฺโต นาม มาโน นตฺถีติ? อาม นตฺถิ, มานสฺส ปน อปฺปหีนตฺตา ทิฏฺฐิ นาม โหติ. มานมูลกํ ทิฏฺฐึ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

อาสีวิสวคฺโค สมตฺโต.

จตุตฺโถ ปณฺณาสโก.

สฬายตนสํยุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.