๒. ตาลปุตตสูตร

๒. ตาลปุฏสุตฺตวณฺณนา

ทุติเย ตาลปุโฏติ เอวํนามโก. ตสฺส กิร พนฺธนา ปมุตฺตสฺส ตาลปกฺกสฺส วณฺโณ วิย มุขวณฺโณ วิปฺปสนฺโน อโหสิ, เตนสฺส ตาลปุโฏติ นามํ อกํสุ. สฺวายํ อภินีหารสมฺปนฺโน ปจฺฉิมภวิกปุคฺคโล. ยสฺมา ปน ปฏิสนฺธิ นาม อนิยตา อากาเส ขิตฺตทณฺฑสทิสา, ๑- ตสฺมา เอส นฏกุเล นิพฺพตฺติ. วุฑฺฒิปฺปตฺโต ปน นฏสิปฺเป อคฺโค หุตวา สกลชมฺพูทีเป ปากโฏ ชาโต. ตสฺส ปญฺจ สกฏสตานิ ปญฺจ มาตุคามสตานิ ปริวาโร, ภริยายปิสฺส ตาวตกา วาติ มาตุคามสหสฺเสน เจว สกฏสหสฺเสน จ สทฺธึ ยํ ยํ นครํ วา นิคมํ วา ปวิสติ, ตตฺถสฺส ปุเรตรเมว สตสหสฺสํ เทนฺติ. สมชฺชเวสํ คณฺหิตฺวา ปน มาตุคามสหสฺเสน สทฺธึ กีฬํ กโรนฺตสฺส ยํ หตฺถุปคปาทุปคาทิอาภรณชาตํ ขิปนฺติ, ตสฺส ปริยนฺโต นตฺถิ. โส ตํทิวสํ มาตุคามสหสฺสปริวาริโต ราชคเห กีฬํ กตฺวา ปริปกฺกญาณตฺตา สปริวาโรว เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ.

สจฺจาลิเกนาติ สจฺเจน จ อลิเกน จ. ติฏฺฐเตตนฺติ ติฏฺฐตุ เอตํ. รชนียาติ ราคปฺปจฺจยา มุขโต ปญฺจวณฺณสุตฺตนีหรณวาตวุฏฺฐิทสฺสนาทโย อญฺเญ จ กามสฺสาทสํยุตฺตา อาการทสฺสนกา อภินยา. ภิยฺโยโส มตฺตายาติ อธิกปฺปมาณตฺตาย. โทสนียาติ โทสสฺส ปจฺจยา หตฺถปาทจฺเฉทาทิทสฺสนาการา. โมหนียาติ โมหปจฺจยา อุทกํ คเหตฺวา เตลกรณํ, เตลํ คเหตฺวา อุทกกรณนฺติ เอวมาทโย มายาปเภทา.

@เชิงอรรถ: ๑ สี. ขิตฺตเคณฺฑุสทิสา

ปหาโส นาม นิรโยติ วิสุํ ปหาสนามโก นิรโย นาม นตฺถิ, อวีจิสฺเสว ปน เอกสฺมึ โกฏฺฐาเส นจฺจนฺตา วิย คายนฺตา วิย จ นฏเวสํ คเหตฺวาว ปจฺจนฺติ, ตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ. นาหํ ภนฺเต เอตํ โรทามีติ อหํ ภนฺเต เอตํ ภควโต พฺยากรณํ น โรทามีติ เอวํ สกมฺมกวเสเนตฺถ อตฺโถ เวทิตพฺโพ, น อสฺสุวิโมจนมตฺเตน. "มตํ วา อมฺม โรทนฺตี"ติอาทโย เจตฺถ อญฺเญปิ โวหารา เวทิตพฺพา.