๑. อัชฌัตติกอนิจจสูตร
เล่มที่ ๑๘ · ข้อ ๑ · บรรทัด ๑
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Sāratthappakāsinī nāma saṃyuttanikāyaṭṭhakathā
saḷāyatanavaggavaṇṇanā
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
1. Saḷāyatanasaṃyutta
1. Aniccavagga
1. Ajjhattāniccasuttavaṇṇanā
Saḷāyatanavaggassa paṭhame cakkhunti dve cakkhūni ñāṇacakkhu ceva maṃsacakkhu ca. Tattha ñāṇacakkhu pañcavidhaṃ buddhacakkhu dhammacakkhu samantacakkhu dibbacakkhu paññācakkhūti. Tesu buddhacakkhu nāma āsayānusayañāṇañceva indriyaparopariyattañāṇañca, yaṃ "buddhacakkhunā lokaṃ volokento"ti 1- āgataṃ. Dhammacakkhu nāma heṭṭhimā tayo maggā tīṇi ca phalāni, yaṃ "virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādī"ti 2- āgataṃ. Samantacakkhu nāma sabbaññutañāṇaṃ, yaṃ "pāsādamāruyha samantacakkhū"ti 3- āgataṃ. Dibbacakkhu nāma ālokapharaṇena uppannaṃ ñāṇaṃ, yaṃ "dibbena cakkhunā visuddhenā"ti 4- āgataṃ. Paññācakkhu nāma catusaccaparicchedakañāṇaṃ, yaṃ "cakkhuṃ udapādī"ti 5- āgataṃ.
Maṃsacakkhupi duvidhaṃ sasambhāracakkhu pasādacakkhūti. Tesu yvāyaṃ akkhikūpake akkhipaṭalehi parivārito maṃsapiṇḍo, yattha catasso dhātuyo vaṇṇagandharasojā
@Footnote: 1 vi. mahā. 4/9/9, Ma.mū. 12/283/244, Ma.Ma. 13/339/321
@2 vi. mahā. 4/16/15, Ma.Ma. 13/395/378
@3 vi. mahā. 4/8/8, Ma.mū. 12/282/243, Ma.Ma. 13/338/320
@4 vi. mahāvi. 1/13/6 5 vi. mahā. 4/16/15 Sambhavo jīvitaṃ bhāvo cakkhupasādo kāyapasādoti saṅkhepato terasa sambhārā honti. Vitthārato pana catasso dhātuyo vaṇṇagandharasojā sambhavoti ime nava catusamuṭṭhānavasena chattiṃsa, jīvitaṃ bhāvo cakkhupasādo kāyapasādoti ime kammasamuṭṭhānā tāva cattāroti cattāḷīsa sambhārā honti. Idaṃ sasambhāracakkhu nāma. Yaṃ panettha setamaṇḍalaparicchinnena kaṇhamaṇḍalena parivārite diṭṭhamaṇḍale 1- sanniviṭṭhaṃ rūpadassanasamatthaṃ pasādamattaṃ, idaṃ pasādacakkhu nāma. Tassa tato paresañca sotādīnaṃ vitthārakathā visuddhimagge vuttāva.
Tattha yadidaṃ pasādacakkhu, taṃ gahetvā bhagavā cakkhuṃ bhikkhave aniccantiādimāha. Tattha "catūhi kāraṇehi aniccaṃ udayabbayavantatāyā"tiādinā nayena vitthārakathā heṭṭhā pakāsitāyeva. Sotampi 2- pasādasotameva adhippetaṃ, tathā ghānajivhakāyā. Manoti tebhūmakasammasanacāracittaṃ. Iti idaṃ suttaṃ chasu ajjhattikāyatanesu tīṇi lakkhaṇāni dassetvā kathite bujjhanakānaṃ ajjhāsayena vuttaṃ.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๑๓ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด