๑๐. ทวยสูตร ที่ ๒

[๙๒-๙๓] นวเม ทฺวยนฺติ เทฺว เทฺว โกฏฺฐาเส. ทสเม อิตฺเถตํ ทฺวยนฺติ เอวเมตํ ทฺวยํ. จลญฺเจว พฺยถญฺจาติ อตฺตโน สภาเวน อสณฺฐหนโต ๒- จลติ เจว พฺยถติ. โยปิ เหตุ โยปิ ปจฺจโยติ จกขุวิญฺญาณสฺส วตฺถารมฺมณํ เหตุ เจว ปจฺจโย จ. จกฺขุโตว นิจฺจํ ภวิสฺสตีติ เกน การเณน นิจฺจํ ภวิสฺสติ. ยถา ปน ทาสสฺส ทาสิยา กุจฺฉิสฺมึ ชาโต ปุตฺโต ปโรว ทาโส โหติ, เอวํ อนิจฺจเมว โหตีติ อตฺโถ. สงฺคตีติ สหคติ. สนฺนิปาโตติ เอกโต สนฺนิปตนํ. สมวาโยติ เอกโต สมาคโม. อยํ วุจฺจติ จกฺขุสมฺผสฺโสติ อิมินา สงฺคติ สนฺนิปาตสมวายสงฺขาเตน ปจฺจเยน อุปฺปนฺนตฺตา ปจฺจยนาเมเนว สงฺคติ สนฺนิปาโต สมวาโยติ. อยํ วุจฺจติ จกฺขุสมฺผสฺโส.

โสปิ เหตูติ ผสฺสสฺส วตฺถุ อารมฺมณสหชาตา ตโย ขนฺธาติ อยํ เหตุ. ผุฏฺโฐติ อุปโยคตฺเถ ปจฺจตฺตํ, ผสฺเสน ผุฏฺฐเมว โคจรํ เวทนา เวเทติ, เจตนา

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. เอชา โรโค เจว คณฺโฑ จ ๒ สี. อสํวหนโต เจเตติ, สญฺญา สญฺชานาตีติ อตฺโถ. ผุฏฺโฐติ วา ผสฺสสมงฺคี ปุคฺคโล, ผสฺเสน ผุฏฺฐารมฺมณเมว เวทนาทีหิ เวเทติ เจเตติ สญฺชานาตีปิ วุตฺตํ โหติ. อิติ อิมสฺมึ สุตฺเต สมตึส ขนฺธา กถิตา โหนฺติ, กถํ? จกฺขุทฺวาเร ตาว วตฺถุ เจว ๑- อารมฺมณญฺจ รูปกฺขนฺโธ, ผุฏฺโฐ เวเทตีติ เวทนากฺขนฺโธ, เจเตตีติ สงฺขารกฺขนฺโธ, สญฺชานาตีติ สญฺญากฺขนฺโธ, วิชานาตีติ วิญฺญาณกฺขนฺโธติ. เสสทฺวาเรสุปิ เอเสว นโย. มโนทฺวาเรปิ หิ วตฺถุรูปํ เอกนฺตโต รูปกฺขนฺโธ, รูเปน อารมฺมเณ สติ อารมฺมณมฺปิ รูปกฺขนฺโธติ. ฉ ปญฺจกา ตึส โหนฺติ. สงฺเขเปน ปเนเต ฉสุปิ ทฺวาเรสุ ปญฺเจว ขนฺธาติ สปจฺจเย ปญฺจกฺขนฺเธ อนิจฺจาติ วิตฺถาเรตฺวา วุจฺจมาเน พุชฺฌนกานํ อชฺฌาสเยน อิทํ สุตฺตํ เทสิตนฺติ.

ฉนฺนวคฺโค จตุตฺโถ.