๑. สังคัยหสูตร ที่ ๑

10. 5. Saḷavagga

1. Adantaaguttasuttavaṇṇanā

Saḷavaggassa paṭhame adantāti adamitā. Aguttāti agopitā. Arakkhitāti na rakkhitā. Asaṃvutāti apihitā. Dukkhādhivāhā hontīti nerayikādibhedaṃ adhikadukkhaṃ āvahanakā honti. Sukhādhivāhā hontīti jhānamaggaphalappabhedaṃ adhikasukhaṃ āvahanakā honti. Adhivāhanakā honti. Adhivāhātipi pāṭho. Eseva attho.

Saḷevāti cha eva. Asaṃvuto. Yattha dukkhaṃ nigacchatīti yesu āyatanesu saṃvaraṇavirahito dukkhaṃ pāpuṇāti. Tesañca ye saṃvaraṇaṃ avedisunati ye tesaṃ āyatanānaṃ saṃvaraṃ vindiṃsu paṭilabhiṃsu. Viharantānavassutāti viharanti anavassutā atintā.

@Footnote: 1 Ma. cakkhuñceva

Asāditañca sādunti asādavantaṃ ca madhuraṃ ca. Phassadvayaṃ sukhadukkhe upekkheti sukhaphassañca dukkhaphassañcāti idaṃ phassadvayaṃ upekkhe, upekkhāmevettha uppādeyyāti attho. Phassadvayaṃ sujadukkhaṃ upekkhoti vā pāṭho, phassahetukaṃ sukhadukkhaṃ upekkho, sukhe anurodhaṃ dukkhe ca virodhaṃ anuppādento upekkhako bhaveyyātipi attho. Anānuruddho aviruddha kenacīti kenaci saddhiṃ neva anuruddho na viruddho bhaveyya.

Papañcasaññāti kilesasaññāya papañcasaññā nāma hutvā. Itarītarā narāti lāmakasattā. 1- Papañcayantā upayantīti papañcayamānā vaṭṭaṃ upagacchanti. Saññinoti sasaññā sattā. Manomayaṃ gehasitañca sabbanti sabbameva pañcakāmaguṇagehanissitaṃ manomayaṃ vitakkaṃ. Panujjāti panuditvā nīharitvā. Nekkhammasitaṃ iriyatīti dabbajātiko bhikkhu nekkhammasitaṃ iriyena irīyati.

Chassu yadā subhāvitoti chasu ārammaṇesu yadā suṭṭhu bhāvito. phuṭṭhassa cittaṃ na vikampate kvacīti sukhaphassena vā dukkhaphassena vā phuṭṭhassa kismiñci cittaṃ na kampati na vedhati. Bhavatha 1- jātimaraṇassa pāragāti jātimaraṇānaṃ pāraṃ nibbānaṃ gamakā hotha.