สิกขาบทที่ ๘ เรื่องพระอุปนันทศากยบุตร

{๕๒๗} เตน สมเยนาติ อุปกฺขฏสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ อตฺถาวุโส มํ โส อุปฏฺฐาโกติ อาวุโส ยํ ตฺวํ ภณสิ อตฺถิ เอวรูโป โส มม อุปฏฺฐาโกติ อยเมตฺถ อตฺโถ ฯ อปิมยฺยา เอวํ โหตีติ อปิ เม อยฺยา เอวํ โหติ ฯ อปิ เมยฺยา เอวํ โหตีติปิ ปาโฐ ฯ

{๕๒๘-๕๒๙} ภิกฺขุํ ปเนว อุทฺทิสฺสาติ เอตฺถ อุทฺทิสฺสาติ อปทิสฺส อารพฺภ ฯ ยสฺมา ปน ยํ อุทฺทิสฺส อุปกฺขฏํ โหติ ตํ ตสฺสตฺถาย อุปกฺขฏํ นาม โหติ ตสฺมาสฺส ปทภาชเน ภิกฺขุสฺสตฺถายาติ วุตฺตํ ฯ ภิกฺขุํ อารมฺมณํ กริตฺวาติ ภิกฺขุํ ปจฺจยํ กตฺวา ฯ ยํ หิ ภิกฺขุํ อุทฺทิสฺส อุปกฺขฏํ ตํ นิยเมเนว ภิกฺขุํ ปจฺจยํ กตฺวา อุปกฺขฏํ โหติ ฯ เตน วุตฺตํ ภิกฺขุํ อารมฺมณํ กริตฺวาติ ฯ ปจฺจโยปิ หิ ลภติ มาโร อารมฺมณนฺติ อาทีสุ อารมฺมณนฺติ อาคโต ฯ อิทานิ อุทฺทิสฺสาติ เอตฺถ โย กตฺตา ตสฺส อาการทสฺสนตฺถํ ภิกฺขุํ อจฺฉาเทตุกาโมติ วุตฺตํ ฯ ภิกฺขุํ อจฺฉาเทตุกาเมน หิ เตน ตํ อุทฺทิสฺส อุปกฺขฏํ น อญฺเญน การเณน ฯ อิติ โส อจฺฉาเทตุกาโม โหติ ฯ เตน วุตฺตํ ภิกฺขุํ อจฺฉาเทตุกาโมติ ฯ อญฺญาตกสฺส คหปติสฺส วาติ อญฺญาตกคหปตินา วาติ อตฺโถ ฯ กรณตฺเถ หิ อิทํ สามิวจนํ ฯ ปทภาชเน ปน พฺยญฺชนํ อวิจาเรตฺวา อตฺถมตฺตเมว ทสฺเสตุํ อญฺญาตโก นาม ฯเปฯ คหปติ นามาติ อาทิ วุตฺตํ ฯ จีวรเจตาปนนฺติ จีวรมูลํ ฯ ตํ ปน ยสฺมา หิรญฺญาทีสุ อญฺญตรํ โหติ ตสฺมา ปทภาชเน หิรญฺญํ วาติ อาทิ วุตฺตํ ฯ อุปกฺขฏํ โหตีติ สชฺชิตํ โหติ สํหริตฺวา ฐปิตํ ฯ ยสฺมา ปน หิรญฺญํ วาติ อาทินา วจเนนสฺส อุปกฺขฏภาโว ทสฺสิโต โหติ ตสฺมา อุปกฺขฏํ นามาติ ปทํ อุทฺธริตฺวา วิสุํ ปทภาชนํ น วุตฺตํ ฯ อิมินาติ อุปกฺขฏํ สนฺธายาห ฯ เตเนวสฺส ปทภาชเน ปจฺจุปฏฺฐิเตนาติ วุตฺตํ ฯ ยญฺหิ อุปกฺขฏํ สํหริตฺวา ฐปิตํ ตํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหตีติ ฯ อจฺฉาเทสฺสามีติ โวหารวจนเมตํ ฯ อิตฺถนฺนามสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสามีติ อยํ ปเนตฺถ อตฺโถ ฯ เตเนวสฺส ปทภาชเนปิ ทสฺสามีติ วุตฺตํ ฯ ตตฺร เจ โส ภิกฺขูติ ยตฺร โส คหปติ วา คหปตานี วา ตตฺร โส ภิกฺขุ ปุพฺเพ อปฺปวาริโต อุปสงฺกมิตฺวา จีวเร วิกปฺปํ อาปชฺเชยฺย เจ อิติ อยเมตฺถ ปทสมฺพนฺโธ ฯ ตตฺถ อุปสงฺกมิตฺวาติ อิมสฺส คนฺตฺวาติ อิมินาว อตฺเถ สิทฺเธ ปจุรโวหารวเสน ฆรนฺติ วุตฺตํ ฯ ยตฺร ปน โส ทายโก ตตฺร คนฺตฺวาติ อยเมตฺถ อตฺโถ ฯ ตสฺมา ปุนปิ วุตฺตํ ยตฺถ กตฺถจิ อุปสงฺกมิตฺวาติ ฯ วิกปฺปํ อาปชฺเชยฺยาติ วิสิฏฺฐกปฺปํ อธิกวิธานํ อาปชฺเชยฺย ฯ ปทภาชเน ปน เยน การเณน วิกปฺปํ อาปนฺโน โหติ ตเมว ทสฺเสตุํ อายตํ วาติ อาทิ วุตฺตํ ฯ สาธูติ อายาจเน นิปาโต ฯ วตาติ ปริวิตกฺเก ฯ มนฺติ อตฺตานํ อุทฺทิสติ ฯ อายสฺมาติ ปรํ อาลปติ อามนฺเตติ ฯ ยสฺมา ปน อทํ สพฺพํ พฺยญฺชนมตฺตเมว อุตฺตานตฺถเมว ตสฺมาสฺส ปฺทภาชเน อตฺโถ น วุตฺโต ฯ กลฺยาณกมฺยตํ อุปาทายาติ สุนฺทรกามตํ วิสิฏฺฐกามตํ จิตฺเตน คเหตฺวา ฯ ตสฺส อาปชฺเชยฺย เจ อิติ อิมินา สมฺพนฺโธ ฯ ยสฺมา ปน โย กลฺยาณกมฺยตํ อุปาทาย อาปชฺชติ โส สาธุตฺถิโก มหคฺฆตฺถิโก โหติ ตสฺมาสฺส ปทภาชเน พฺยญฺชนํ ปหาย อธิปฺเปตตฺถเมว ทสฺเสตุํ ตเทว วจนํ วุตฺตํ ฯ ยสฺมา ปน น อิมสฺส อาปชฺชนมตฺเตเนว อาปตฺติ สีสํ เอติ ตสฺมา ตสฺส วจเนนาติ อาทิ วุตฺตํ ฯ {๕๓๑} อนาปตฺติ ญาตกานนฺติ อาทีสุ ญาตกานํ จีวเร วิกปฺปํ อาปชฺชนฺตสฺส อนาปตฺตีติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ มหคฺฆํ เจตาเปตุกามสฺส อปฺปคฺฆํ เจตาเปตีติ คหปติสฺส วีสติอคฺฆนกํ จีวรํ เจตาเปตุกามสฺส อลํ มยฺหํ เอเตน ทสคฺฆนกํ วา อฏฺฐคฺฆนกํ วา เทหีติ วทโต อนาปตฺตีติ ฯ อปฺปคฺฆนฺติ อิทํ จ อติเรกนิวารณตฺถเมว วุตฺตํ ฯ สมเกปิ ปน อนาปตฺติ ฯ ตญฺจ โข อคฺฆวเสเนว น ปมาณวเสน ฯ อคฺฆวฑฺฒนกญฺหีทํ สิกฺขาปทํ ตสฺมา โย วีสติอคฺฆนกํ อนฺตรวาสกํ เจตาเปตุกาโม ตํ เอตฺตกเมว อคฺฆนกํ จีวรํ เทหีติ วตฺตุํปิ วฏฺฏติ ฯ เสสํ อุตฺตานตฺถเมว ฯ สมุฏฺฐานาทีนิปิ ตทุตฺตริสิกฺขาปทสทิสาเนวาติ ฯ

ปฐมอุปกฺขฏสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ