สิกขาบทที่ ๑ เรื่องพระสาคตะ

{๓๒๖} สุราปานวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท ฯ ภทฺทวติกาต เอโก คาโม ฯ โส ภทฺทิกาย วติยา สมนฺนาคตตฺตา เอตํ นามํ ลภติ ฯ ปถาวิโนติ อทฺธิกา ฯ เตชสา เตชนฺติ อตฺตโน เตชสา อานุภาเวน นาคสฺส เตชํ ฯ กาโปติกาติ กาโปตานํ ปาทสมวณฺณรตฺโตภาสา ฯ ปสนฺนาติ สุรามณฺฑสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ อนนุจฺฉวิยํ ภิกฺขเว สาคตสฺสาติ ปญฺจาภิญฺญสฺส สโต มชฺชปานนฺนาม น อนุจฺฉวิยนฺติ วุตฺตํ โหติ ฯ {๓๒๘} ปุปฺผาสโว นาม มธุกปุปฺผาทีนํ รเสน กโต ฯ ผลาสโว นาม มุทฺทิกาผลาทีนิ มทฺทิตฺวา เตสํ รเสน กโต ฯ มธุวาสโว นาม มุทฺทิกาทีนํ ชาติรเสน กโต ฯ มกฺขิกามธุนาปิ กริยตีติ วทนฺติ ฯ คุฬาสโว นาม อุจฺฉุรสาทีหิ กริยติ ฯ สุรา นาม ปิฏฺฐกิณฺณปกฺขิตฺตา นาฬิเกราทีนํปิ รเสน กตา สุราเตฺวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ ฯ ตสฺสาเยว กิณฺณปกฺขิตฺตาย มณฺเฑ คหิเต เมรโยเตฺวว สงฺขฺยํ คจฺฉตีติ วทนฺติ ฯ อนฺตมโส กุสคฺเคนปิ ปิวตีติ เอตํ สุรํ วา เมรยํ วา พีชโต ปฏฺฐาย กุสคฺเคนปิ ปิวโต ปาจิตฺติยนฺติ อตฺโถ ฯ เอเกน ปน ปโยเคน พหุํปิ ปิวนฺตสฺส เอกาว อาปตฺติ ฯ วิจฺฉินฺทิตฺวา วิจฺฉินฺทิตฺวา ปิวโต ปโยคคฺณนาย อาปตฺติโย ฯ {๓๒๙} อมชฺชญฺจ โหติ มชฺชวณฺณํ มชฺชคนฺธํ มชฺชรสนฺติ โลณโสจิรกํ วา สุรตฺตํ วา โหติ ฯ สูปสํปาเกติ วาสคาหาปนตฺถํ อีสกํ มชฺชํ ปกฺขิปิตฺวา สูปํ ปจนฺติ ตสฺมึ อนาปตฺติ ฯ มํสสํปาเกปิ เอเสว นโย ฯ เตลํ ปน วาตเภสชฺชตฺถํปิ มชฺเชน สทฺธึ ปจนฺติ ตสฺมึปิ อนติกฺขิตฺตมชฺเชเยว อนาปตฺติ ฯ ยํ ปน อติกฺขิตฺตมชฺชํ โหติ ยตฺถ มชฺชสฺส วณฺณคนฺธรสา ปญฺญายนฺติ ตสฺมึ อาปตฺติเยว ฯ อมชฺชํ อริฏฺฐนฺติ โย อริฏฺโฐ มชฺชํ น โหติ ตสฺมึ อนาปตฺติ ฯ อามลกาทีนํเยว กิร รเสน อริฏฺฐํ กโรนฺติ ฯ โส มชฺชวณฺณคนฺธรโส เจว โหติ น จ มชฺชํ ฯ ตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ ฯ โย ปน สมฺภารปกฺขิตฺโต โส มชฺชํ โหติ พีชโต ปฏฺฐาย น วฏฺฏติ ฯ เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว ฯ เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ กิริยา โนสญฺญาวิโมกฺขํ อจิตฺตกํ โลกวชฺชํ กายกมฺมํ อกุสลจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ วตฺถุสฺส อชานนตาย เจตฺถ อจิตฺตกตา เวทิตพฺพา ฯ อกุสเลเนว ปาตพฺพตาย โลกวชฺชตาติ ฯ

สุราปานสิกฺขาปทํ ปฐมํ ฯ