สิกขาบทที่ ๔ เรื่องพระฉัพพัคคีย์ [ว่าด้วย ผ้าอาบน้ำฝน]

{๖๒๖} เตน สมเยนาติ วสฺสิกสาฏิกสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ วสฺสิกสาฏิกา อนุญฺญาตาติ จีวรกฺขนฺธเก วิสาขาวตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา ฯ ปฏิกจฺเจวาติ ปุเรเยว ฯ {๖๒๗} มาโส เสโส คิมฺหานนฺติ จตุนฺนํ คิมฺหมาสานํ เอโก ปจฺฉิมมาโส เสโส ฯ กตฺวาติ สิพฺพนรชนกปฺปปริโยสาเนน นิฏฺฐาเปตฺวา ฯ กโรนฺเตน จ เอกเมว กตฺวา สมเย อธิฏฺฐาตพฺพํ เทฺว อธิฏฺฐาตุํ น วฏฺฏติ ฯ อติเรกมาเส เสเส คิมฺหาเนติ คิมฺหานนามเก อติเรกมาเส เสเส ฯ อติเรกฑฺฒมาเส เสเส คิมฺหาเน กตฺวา นิวาเสตีติ เอตฺถ ปน ฐตฺวา วสฺสิกสาฏิกาย ปริเยสนกฺเขตฺตํ กรณกฺเขตฺตํ นิวาสนกฺเขตฺตํ อธิฏฺฐานกฺเขตฺตนฺติ จตุพฺพิธํ เขตฺตํ กุจฺฉิสมโย ปิฏฺฐิสมโยติ ทุวิโธ สมโย ปิฏฺฐิสมยจตุกฺกํ กุจฺฉิสมยจตุกฺกนฺติ เทฺว จตุกฺกานิ จ เวทิตพฺพานิ ฯ ตตฺถ เชฏฺฐมูลปุณฺณมาสิยา ปจฺฉิมปาฏิปททิวสโต ปฏฺฐาย ยาว กาฬปกฺขูโปสถา อยเมโก อฑฺฒมาโส ปริเยสนกฺเขตฺตญฺเจว กรณกฺเขตฺตญฺจ ฯ เอตสฺมึ หิ อนฺตเร วสฺสิกสาฏิกํ อลทฺธํ ปริเยสิตุํ ลทฺธํ กาตุญฺจ วฏฺฏติ นิวาเสตุํ อธิฏฺฐาตุญฺจ น วฏฺฏติ ฯ กาฬปกฺขูโปสถสฺส ปจฺฉิมปาฏิปททิวสโต ปฏฺฐาย ยาว อาสาฬฺหปุณฺณมา อยเมโก อฑฺฒมาโส ปริเยสนกรณนิวาสนานํ ติณฺณํปิ เขตฺตํ ฯ เอตสฺมึ หิ อนฺตเร อลทฺธํ ปริเยสิตุํ ลทฺธํ กาตุํ จ นิวาเสตุํ จ วฏฺฏติ อธิฏฺฐาตุํเยว น วฏฺฏติ ฯ อาสาฬฺหปุณฺณมาสิยา ปจฺฉิมปาฏิปททิวสโต ปฏฺฐาย ยาว กตฺติกปุณฺณมา อิเม จตฺตาโร มาสา ปริเยสนกรณนิวาสนอธิฏฺฐานานํ จตุนฺนํปิ เขตฺตํ ฯ เอตสฺมึ หิ อนฺตเร อลทฺธํ ปริเยสิตุํ ลทฺธํ วา กาตุํ นิวาเสตุํ อธิฏฺฐาตุญฺจ วฏฺฏติ ฯ อิทํ ตาว จตุพฺพิธํ เขตฺตํ เวทิตพฺพํ ฯ กตฺติกปุณฺณมาสิยา ปน ปจฺฉิมปาฏิปททิวสโต ปฏฺฐาย ยาว เขฏฺฐมูลปุณฺณมา อิเม สตฺตมาสา ปิฏฺฐิสมโย นาม ฯ เอตสฺมึ หิ อนฺตเร กาโล วสฺสิกสาฏิกายาติ อาทินา นเยน สตุปฺปาทํ กตฺวา อญฺญาตกอปฺปวาริตฏฺฐานโต วสฺสิกสาฏิกจีวรํ นิปฺผาเทนฺตสฺส อิมินา สิกฺขาปเทน นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ เทถ เม วสฺสิกสาฏิกจีวรนฺติ อาทินา นเยน วิญฺญตฺตึ กตฺวา นิปฺผาเทนฺตสฺส อญฺญาตกวิญฺญตฺติสิกฺขาปเทน นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ฯ วุตฺตนเยเนว สตุปฺปาทํ กตฺวา ญาตกปริวาริตฏฺฐานโต นิปฺผาเทนฺตสฺส อิมินาว สิกฺขาปเทน นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ วิญฺญตฺตึ กตฺวา นิปฺผาเทนฺตสฺส อญฺญาตกวิญฺญตฺติสิกฺขาปเทน อนาปตฺติ ฯ วุตฺตํ เหตํ ปริวาเร

มาตรํ จีวรํ ยาเจ โน จ สงฺเฆ ปริณตํ

เกนสฺส โหติ อาปตฺติ อนาปตฺติ จ ญาตเก

ปญฺหาเมสา กุสเลหิ จินฺติตาติ ๑- ฯ

อยํ หิ ปญฺโห อิมมตฺถํ สนฺธาย วุตฺโตติ ฯ เอวํ ปิฏฺฐิสมยจตุกฺกํ เวทิตพฺพํ ฯ เชฏฺฐมูลปุณฺณมาสิยา ปน ปจฺฉิมปาฏิปททิวสโต ปฏฺฐาย ยาว กตฺติกปุณฺณมา อิเม ปญฺจมาสา กุจฺฉิสมโย นาม ฯ เอตสฺมึ หิ อนฺตเร วุตฺตนเยเนว สตุปฺปาทํ กตฺวา อญฺญาตกอปฺปวาริตฏฺฐานโต วสฺสิกสาฏิกจีวรํ นิปฺผาเทนฺตสฺส วตฺตเภเท ทุกฺกฏํ ฯ เย มนุสฺสา

@เชิงอรรถ: ๑. วิ. ปริวาร. ๘/๕๓๕. ตตฺเถว โน จ สงฺฆสฺสาติ ปาโฐ ทิสฺสติ. ปุพฺเพปิ วสฺสิกสาฏิกจีวรํ เทนฺติ เต ปน สเจปิ อตฺตโน อญฺญาตกอปฺปวาริตา โหนฺติ วตฺตเภโท นตฺถิ เตสุ สตุปฺปาทกรณสฺส อนุญฺญาตตฺตา ฯ วิญฺญตฺตึ กตฺวา นิปฺผาเทนฺตสฺส อญฺญาตกวิญฺญตฺติสิกฺขาปเทน นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ฯ กสฺมา ฯ เย มนุสฺสา ปุพฺเพ วสฺสิกสาฏิกจีวรํ เทนฺติ เต อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนียาติ วุตฺตตฺตา ฯ อิทํ ปน ปกติยา วสฺสิกสาฏิกทายเกสุปิ โหติเยว ฯ วุตฺตนเยเนว สตุปฺปาทํ กตฺวา ญาตกปวาริตฏฺฐานโต นิปฺผาเทนฺตสฺส อิมินา สิกฺขาปเทน อนาปตฺติ วิญฺญตฺตึ กตฺวา นิปฺผาเทนฺตสฺส อญฺญาตกวิญฺญตฺติสิกฺขาปเทน อนาปตฺติ ฯ น วตฺตพฺพา เทถ เมติ อิทํ หิ ปริเยสนกาเล อญฺญาตกอปฺปวาริเตเยว สนฺธาย วุตฺตํ ฯ เอวํ กุจฺฉิสมยจตุกฺกํ เวทิตพฺพํ ฯ นคฺโค กายํ โอวสฺสาเปติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ อุทกผุสิตคณนาย อกตฺวา นหานปริโยสานวเสน ปโยเค ปโยเค ทุกฺกเฏน กาเรตพฺโพ ฯ โส จ โข วิวฏงฺคเณ อากาสโต ปติตอุทเกเนว นหายนฺโต ฯ นหานโกฏฺฐกวาปีอาทีสุ ฆเฏหิ อาสิตฺตอุทเกน วา นหายนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ วสฺสํ อุกฺกฑฺฒียตีติ เอตฺถ สเจ กตปริโยสิตาย วสฺสิกสาฏิกาย คิมฺหานํ ปจฺฉิมมาสํ เขเปตฺวา ปุน วสฺสานสฺส ปฐมมาสํ อุกฺกฑฺฒิตฺวา คิมฺหานํ ปจฺฉิมมาสเมว กโรนฺติ วสฺสิกสาฏิกา โธวิตฺวา นิกฺขิปิตพฺพา ฯ อนธิฏฺฐิตา อวิกปฺปิตา เทฺว มาเส ปริหารํ ลภติ ฯ วสฺสูปนายิกทิวเส อธิฏฺฐาตพฺพา ฯ สเจ สติสมฺโมเสน วา อปฺปโหนกภาเวน วา อกตา โหติ เต จ เทฺว มาเส วสฺสานสฺส จาตุมฺมาสนฺติ ฉมฺมาเส ปริหารํ ลภติ ฯ สเจ ปน กตฺติกมาเส กฐินํ อตฺถรียติ อปเร จตฺตาโร มาเส ลภติ ฯ เอวํ ทส มาสา โหนฺติ ฯ ตโต ปรํปิ สติยา ปจฺจาสาย มูลจีวรํ กตฺวา ฐเปนฺตสฺส เอกมาสนฺติ เอวํ เอกาทสมาเส ปริหารํ ลภติ ฯ สเจ ปน เอกาหทฺวีหาทิวเสน ยาว ทสาหา อนาคตาย วสฺสูปนายิกาย อนฺโตวสฺเส วา ลทฺธา เจว นิฏฺฐิตา จ กทา อธิฏฺฐาตพฺพาติ ฯ เอตํ อฏฺฐกถาสุ น วิจาริตํ ฯ ลทฺธทิวสโต ปฏฺฐาย อนฺโตทสาเห นิฏฺฐิตา จ ปน ตสฺมึเยว อนฺโตทสาเห อธิฏฺฐาตพฺพา ฯ ทสาหาติกฺกเม นิฏฺฐิตา ตทเห อธิฏฺฐาตพฺพา ทสาเห อปฺปโหนฺเต จีวรกาลํ นาติกฺกเมตพฺพาติ อยํ โน อตฺตโน มติ ฯ กสฺมา ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว ติจีวรํ อธิฏฺฐาตุํ น วิกปฺเปตุํ วสฺสิกสาฏิกํ วสฺสานํ จาตุมฺมาสํ อธิฏฺฐาตุํ ตโต ปรํ วิกปฺเปตุนฺติ ๑- หิ วุตฺตํ ฯ ตสฺมา วสฺสูปนายิกโต ปุพฺเพ ทสาหาติกฺกเมปิ อนาปตฺติ ฯ ทสาหปรมํ อติเรกจีวรํ ธาเรตพฺพนฺติ ๒- หิ วุตฺตํ ฯ ตสฺมา เอกาหทฺวีหาทิวเสน ยาว ทสาหา อนาคตาย วสฺสูปนายิกาย อนฺโตวสฺเส วา ลทฺธา เจว นิฏฺฐิตา จ วุตฺตนเยเนว อนฺโตทสาเห วา ตทหุ วา อธิฏฺฐาตพฺพา ทสาเห อปฺปโหนฺเต จีวรกาลํ นาติกฺกเมตพฺพา ฯ ตตฺถ สิยา วสฺสานํ จาตุมฺมาสํ อธิฏฺฐาตุนฺติ วจนโต จาตุมฺมาสพฺภนฺตเร ยทา วา ตทา วา อธิฏฺฐาตุํ วฏฺฏตีติ ฯ ยทิ เอวํ กณฺฑุปฏิจฺฉาทึ ยาว อาพาธา อธิฏฺฐาตุนฺติ วุตฺตํ สาปิ จ ทสาหํ

@เชิงอรรถ: ๑. วิ. มหาวคฺค. ๕/๒๑๘. ๒. วิ. มหาวิภงฺค ๒/๓. อติกฺกเมตพฺพา สิยา เอวญฺจ สติ ทสาหปรมํ อติเรกจีวรํ ธาเรตพฺพนฺติ ๑- อิทํ วิรุชฺฌติ ตสฺมา ยถาวุตฺตเมว คเหตพฺพํ ฯ อญฺญํ วา อจลการณํ ลภิตฺวา ฉฑฺเฑตพฺพํ ฯ อปิจ กุรุนฺทิยํปิ นิสฺสคฺคิยาวสาเน วุตฺตํ กทา อธิฏฺฐาตพฺพา ลทฺธทิวสโต ปฏฺฐาย อนฺโตทสาเห นิฏฺฐิตา จ ปน ตสฺมึเยว อนฺโตทสาเห อธิฏฺฐาตพฺพา ยทิ นปฺปโหติ ยาว กตฺติกปุณฺณมา ปริหารํ ลภตีติ ฯ

{๖๓๐} อจฺฉินฺนจีวรสฺสาติ เอตํ วสฺสิกสาฏิกเมว สนฺธาย วุตฺตํ ฯ เตสํ หิ นคฺคานํ กาโยวสฺสาปเน อนาปตฺติ ฯ เอตฺถ จ มหคฺฆํ วสฺสิกสาฏิกํ นิวาเสตฺวา นหายนฺตสฺส โจรูปทฺทโว อาปทา นาม ฯ เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว ฯ

ฉสฺสมุฏฺฐานํ กิริยา โนสญฺญาวิโมกฺขํ อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ

วสฺสิกสาฏิกสิกฺขาปทํ นิฏฺฐิตํ ฯ