สิกขาบทที่ ๔ เรื่องพระอุทายี

{๕๐๓-๕๐๕} เตน สมเยนาติ ปุราณจีวรสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคาติ ปิตุ ปิตา ปิตามโห ฯ ปิตามหสฺส ยุคํ ปิตามหยุคํ ฯ ยุคนฺติ อายุปฺปมาณํ วุจฺจติ ฯ อภิลาปมตฺตเมว เจตํ ฯ อตฺถโต ปน ปิตามโหเยว ปิตามหยุคํ ฯ ตโต อุทฺธํ สพฺเพปิ ปุพฺพปุริสา ปิตามหคฺคหเณเนว คหิตา ฯ เอวํ ยาว สตฺตโม ปุริโส ตาว ยา อสมฺพทฺธา สา ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อสมฺพทฺธาติ วุจฺจติ ฯ เทสนามุขเมเวตํ ฯ มาติโต วา ปิติโต วาติ วจนโต ปน ปิตามหยุคํปิ ปิตามหียุคํปิ มาตามหยุคํปิ มาตามหียุคํปิ เตสํปิ ภาติกภคินีภาคิเนยฺยปุตฺตปฺปปุตฺตาทโยปิ สพฺเพ เต อิธ สงฺคหิตาเอวาติ เวทิตพฺพา ฯ ตตฺรายํ วิตฺถารนโย ฯ ปิตา ปิตุ ปิตา ตสฺส ปิตา ตสฺสาปิ ปิตาติ เอวํ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ ปิตา ปิตุ มาตา ตสฺสาปิ ปิตา จ มาตา จ ภาตา จ ภคินี จ ปุตฺตา จ ธีตโร จาติ เอวํปิ อุทฺธํ จ อโธ จ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ ปิตา ปิตุ ภาตา ปิตุ ภคินี ปิตุ ปุตฺตา ปิตุ ธีตโร เตสํปิ ปุตฺตธีตุปรมฺปราติ เอวํปิ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ มาตา มาตุ มาตา ตสฺสา มาตา ตสฺสาปิ มาตาติ เอวํ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ มาตา มาตุ ปิตา ตสฺส ปิตา จ มาตา จ ภาตา จ ภคินี จ ปุตฺตา จ ธีตโร จาติ เอวํปิ อุทฺธํ จ อโธ จ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ มาตา มาตุ ภาตา มาตุ ภคินี มาตุ ปุตฺตา มาตุ ธีตโร เตสํปิ ปุตฺตธีตุปรมฺปราติ เอวํปิ ยาว สตฺตมา ยุคา ฯ เนว มาตุสมฺพนฺเธน น ปิตุสมฺพนฺเธน สมฺพทฺธา อยํ อญฺญาติกา นาม ฯ อุภโตสงฺเฆติ ภิกฺขุสงฺเฆ ญตฺติจตุตฺเถน จ ภิกฺขุนีสงฺเฆ ญตฺติจตุตฺเถน จาติ อฏฺฐวาจิยกมฺเมน อุปสมฺปนฺนา ฯ สกึ นิวตฺถํปิ สกึ ปารุตํปีติ รชิตฺวา กปฺปํ กตฺวา เอกวารํปิ นิวตฺถํ วา ปารุตํ วา ฯ อนฺตมโส ปริโภคสีเสน อํเส วา มตฺถเก วา กตฺวา มคฺคํ คโต โหติ อุสฺสีสกํ วา กตฺวา นิปนฺโน โหติ เอตํปิ ปุราณจีวรเมว ฯ สเจ ปน ปจฺจตฺถรณสฺส เหฏฺฐา กตฺวา นิปชฺชติ หตฺเถหิ วา อุกฺขิปิตฺวา อากาเส วิตานํ กตฺวา สีเสน อผุสนฺโต คจฺฉติ อยํ ปริโภโค นาม น โหตีติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ ฯ โธตํ นิสฺสคฺคิยนฺติ เอตฺถ เอวํ อาณตฺตา ภิกฺขุนี โธวนตฺถาย อุทฺธนํ สชฺเชติ ทารูนิ สํหรติ อคฺคึ กโรติ อุทกํ อาหรติ ยาว นํ โธวิตฺวา อุกฺขิปติ ตาว ภิกฺขุนิยา ปโยเค ปโยเค ภิกฺขุสฺส ทุกฺกฏํ โธวิตฺวา อุกฺขิตฺตมตฺตํ นิสฺสคฺคิยํ ฯ สเจ ทุทฺโธตนฺติ มญฺญมานา ปุน สิญฺจติ วา โธวติ วา ยาว นิฏฺฐานํ น คจฺฉติ ตาว ปโยเค ปโยเค ทุกฺกฏํ ฯ เอส นโย รชนาโกฏฺฏเนสุ ฯ รชนโทณิยํ หิ รชนํ อากีริตฺวา ยาว สกึ รชติ ตโต ปุพฺเพ ยงฺกิญฺจิ รชนตฺถาย กโรติ ปจฺฉา วา ปฏิรชติ เอวํ สพฺพตฺถ ปโยเค ปโยเค ทุกฺกฏํ ฯ เอวํ อาโกฏฺฏเนปิ ปโยโค เวทิตพฺโพ ฯ {๕๐๖} อญฺญาติกาย อญฺญาติกสญฺญี ปุราณจีวรํ โธวาเปตีติ โน เจปิ อิมํ เม โธวาติ วทติ อถโข โธวนตฺถาย กายวิการํ กตฺวา หตฺเถน หตฺเถ เทติ ปาทมูเล วา ฐเปติ อุปริ วา ขิปติ สิกฺขมานาสามเณรสามเณรี- อุปาสิกาติตฺถิยาทีนํ หตฺเถ เปเสติ นทีติตฺเถ โธวนฺติยา อุปจาเร วา ขิปติ อนฺโต ทฺวาทสหตฺเถ โอกาเส โธวาปิตํเยว โหติ ฯ สเจ ปน อุปจารํ มุญฺจิตฺวา โอรโต ฐเปติ สา จ โธวิตฺวา อาเนติ อนาปตฺติ ฯ สิกฺขมานาย วา สามเณริยา วา อุปาสิกาย วา หตฺเถ โธวนตฺถาย เทติ สา เจ อุปสมฺปชฺชิตฺวา โธวติ อาปตฺติเยว ฯ อุปาสกสฺส หตฺเถ เทติ โส เจ ลิงฺเค ปริวตฺเต ภิกฺขุนีสุ ปพฺพชิตฺวา อุปสมฺปชฺชิตฺวา โธวติ อาปตฺติเยว ฯ สามเณรสฺส วา ภิกฺขุสฺส วา หตฺเถ ทินฺเนปิ ลิงฺคปริวตฺตเน เอเสว นโย ฯ โธวาเปติ รชาเปตีติ อาทีสุ เอเกน วตฺถุนา นิสฺสคฺคิยํ ทุติเยน ทุกฺกฏํ ฯ ตีณิปิ การาเปนฺตสฺส เอเกน นิสฺสคฺคิยํ เสเสหิ เทฺว ทุกฺกฏานิ ฯ ยสฺมา ปน เอตานิ โธวนาทีนิ ปฏิปาฏิยา วา อุปฺปฏิปาฏิยา วา กาเรนฺตสฺส โมกฺโข นตฺถิ ตสฺมา เอตฺถ ตีณิ จตุกฺกานิ วุตฺตานิ ฯ สเจปิ หิ อิมํ จีวรํ รชิตฺวา โธวิตฺวา อาเนหีติ วุตฺเต สา ภิกฺขุนี ปฐมํ โธวิตฺวา ปจฺฉา รชติ นิสฺสคฺคิเยน ทุกฺกฏเมว ฯ เอวํ สพฺเพสุปิ วิปรีตวจเนสุ นโย เวทิตพฺโพ ฯ สเจ ปน โธวิตฺวา อาเนหีติ วุตฺเต โธวติ เจว รชติ จ โธวนปจฺจยาเอว อาปตฺติ รชเน อนาปตฺติ ฯ เอวํ สพฺพตฺถ วุตฺตาธิกรเณ อวุตฺตา โธวตีติ อิมินา ลกฺขเณน อนาปตฺติ เวทิตพฺพา ฯ อิมสฺมึ จีวเร ยํ กาตพฺพํ ตํ สพฺพํ ตุยฺหํ ภาโรติ วทนฺโต ปน เอกวาจาย สมฺพหุลา อาปตฺติโย อาปชฺชติ ฯ อญฺญาติกาย เวมติโก อญฺญาติกาย ญาติกสญฺญีติ อิมานิ ปน ปทานิ วุตฺตนเนเนว ติณฺณํ จตุกฺกานํ วเสน วิตฺถารโต เวทิตพฺพานิ ฯ เอกโต อุปสมฺปนฺนายาติ ภิกฺขุนีนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย โธวาเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ ภิกฺขูนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย ปน ยถาวตฺถุกเมว ฯ ภิกฺขูนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนา นาม ปญฺจสตา สากิยานิโย ฯ {๕๐๗} อวุตฺตา โธวตีติ อุทฺเทสาย วา โอวาทาย วา อาคตา กิลิฏฺฐํ จีวรํ ทิสฺวา ฐปิตฏฺฐานโต คเหตฺวา วา เทถ อยฺย โธวิสฺสามีติ อาหราเปตฺวา วา โธวติ จ รชติ จ อาโกฏฺเฏติ จ อยํ อวุตฺตา โธวติ นาม ฯ ยาปิ อิมํ จีวรํ โธวาติ ทหรํ วา สามเณรํ วา อาณาเปนฺตสฺส ภิกฺขุโน สุตฺวา อาหรถ อยฺย อหํ โธวิสฺสามีติ โธวติ ตาวกาลิกํ วา คเหตฺวา โธวิตฺวา รชิตฺวา เทติ อยํปิ อวุตฺตา โธวติ นาม ฯ อญฺญํ ปริกฺขารนฺติ อุปาหนตฺถวิกปตฺตตฺถวิกอํสพนฺธกกาย- พนฺธนมญฺจปีฐภิสีตฏิกาทีนํ ยงฺกิญฺจิ โธวาเปติ อนาปตฺติ ฯ เสสเมตฺถ อุตฺตานตฺถเมว ฯ

สมุฏฺฐานาทีสุ ปน อิทํ สิกฺขาปทํ ฉสฺสมุฏฺฐานํ กิริยา โนสญฺญาวิโมกฺขํ อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ

ปุราณจีวรโธวาปนสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ