เรื่องอุบาสิกาชื่อกาณมาตา

{๒๓๐} จตุตฺถสิกฺขาปเท ฯ กาณมาตาติ กาณาย มาตา ฯ สา กิรสฺสา ธีตา อภิรูปา ทสฺสนียา อโหสิ ฯ เย เย ตํ ปสฺสนฺติ เต เต ราเคน กาณา โหนฺติ ราคนฺธา โหนฺตีติ อตฺโถ ฯ ตสฺมา ปเรสํ กาณภาวกรณโต กาณาติ วิสฺสุตา อโหสิ ฯ ตสฺสา วเสน มาตาปิสฺสา กาณมาตาติ ปากฏา ชาตา ฯ อาคตนฺติ อาคมนํ ฯ กิสฺมึ วิยาติ กีทิสํ วิย ฯ ลชฺชนกํ วิย โหตีติ อธิปฺปาโย ฯ ริตฺตหตฺถํ คนฺตุนฺติ ริตฺตา หตฺถา อสฺมึ คมเน ตทิทํ ริตฺตหตฺถํ ฯ ตํ ริตฺตหตฺถํ คมนํ คนฺตุํ ลชฺชนกํ วิย โหตีติ วุตฺตํ โหติ ฯ ปริกฺขยํ อคมาสีติ อุปาสิกา อริยสาวิกา ภิกฺขู ทิสฺวา สนฺตํ อทาตุํ น สกฺโกติ ตสฺมา ตาว ทาเปสิ ยาว สพฺพํ ปริกฺขยํ อคมาสิ ฯ ธมฺมิยา กถายาติ เอตฺถ กาณาปิ มาตุ อตฺถาย เทสิยมานํ ธมฺมํ สุณนฺตี เทสนาปริโยสาเน โสตาปนฺนา อโหสิ ฯ อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ อาสนโต อุฏฺฐหิตฺวา คโต ฯ โสปิ ปุริโส สตฺถา กิร กาณมาตาย นิเวสนํ อคมาสีติ สุตฺวา กาณํ อาเนตฺวา ปกติฏฺฐาเนเยว ฐเปสิ ฯ {๒๓๑} อิมสฺมึ ปน วตฺถุสฺมึ อุปฺปนฺนมตฺเต อปฺปญฺญตฺเตเนว สิกฺขาปเท ปาเถยฺยวตฺถุ อุทปาทิ ฯ ตสฺมา อนนฺตรเมว เจตํ ทสฺเสตุํ เตน โข ปน สมเยนาติ อาทิ วุตฺตํ ฯ โสปิ จ อุปาสโก อริยสาวกตฺตา สพฺพเมว ทาเปสิ ฯ เตน วุตฺตํ ปริกฺขยํ อคมาสีติ ฯ {๒๓๓} ยงฺกิญฺจิ ปหิณกตฺถายาติ ปณฺณาการตฺถาย ปฏิยตฺตํ ยงฺกิญฺจิ อติรสกโมทกสกฺขลิกาทิ สพฺพํ อิธ ปูโวเตฺวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ ฯ ยงฺกิญฺจิ ปาเถยฺยตฺถายาติ มคฺคํ คจฺฉนฺตานํ อนฺตรามคฺคตฺถาย ปฏิยตฺตํ ยงฺกิญฺจิ พทฺธสตฺตุอพทฺธ- สตฺตุติลตณฺฑุลาทิ สพฺพํ อิธ มนฺโถเตฺวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ ฯ ตโต เจ อุตฺตรินฺติ สเจ ตติยปตฺตํ ถูปีกตํ คณฺหาติ ปูวคณนาย ปาจิตฺติยํ ฯ

ทฺวิตฺติปตฺตปูเร ปฏิคฺคเหตฺวาติ มุขวฏฺฏิยา เหฏฺฐิมเลขาย สมปูเร ปตฺเต คเหตฺวา ฯ อมุตฺร มยา ทฺวิตฺติปตฺตปูราติ เอตฺถ สเจ เทฺว คหิตา อมุตฺร มยา เทฺว ปตฺตปูรา ปฏิคฺคหิตา ตฺวํ เอกํ คณฺเหยฺยาสีติ วตฺตพฺพํ ฯ เตนาปิ อญฺญํ ปสฺสิตฺวา ปฐมํ อาคเตน เทฺว ปตฺตปูรา คหิตา มยา เอโก มา ตฺวํ คณฺหีติ วตฺตพฺพํ ฯ เยน ปฐมํ เอโก คหิโต ตสฺสาปิ ปรมฺปราโรจเน เอเสว นโย ฯ เยน ปน สยเมว ตโย คหิตา เตน อญฺญํ ทิสฺวา มา โข เอตฺถ ปฏิคฺคณฺหาติ วตฺตพฺพํ ฯ ปฏิกฺกมนํ นีหริตฺวาติ อาสนสาลํ หริตฺวา ฯ อาสนสาลํ คจฺฉนฺเตน จ ฉฑฺฑิตสาลา น คนฺตพฺพา ฯ ยตฺถ มหาภิกฺขุสงฺโฆ นิสีทติ ตตฺถ คนฺตพฺพํ ฯ มหาปจฺจริยํ ปน วุตฺตํ ยา ลทฺธฏฺฐานโต อาสนฺนา อาสนสาลา ตตฺถ คนฺตพฺพํ อตฺตโน สนฺทิฏฺฐสมฺภตฺตานํ วา เอกนิกายิกานํ วา ทสฺสามีติ อญฺญตฺถ คนฺตุํ น ลพฺภติ สเจ ปนสฺส นิพทฺธนิสีทนฏฺฐานํ โหติ ทูรํปิ คนฺตุํ วฏฺฏตีติ ฯ

สํวิภชิตพฺพนฺติ สเจ ตโย ปตฺตปูรา คหิตา เอกํ อตฺตโน ฐเปตฺวา เทฺว ปตฺตปูรา ภิกฺขุสงฺฆสฺส ทาตพฺพา ฯ สเจ เทฺว คหิตา เอกํ อตฺตโน ฐเปตฺวา เอโก สงฺฆสฺส ทาตพฺโพ ฯ ยถามิตฺตํ ปน ทาตุํ น ลพฺภติ ฯ เยน เอโก คหิโต น เตน กิญฺจิ อกามา ทาตพฺพํ ยถารุจึ กาตพฺพํ ฯ {๒๓๕} คมเน ปฏิปฺปสฺสทฺเธติ อนฺตรามคฺเค อุปทฺทวํ วา ทิสฺวา อนตฺถิกตาย วา มยํ อิทานิ น เปสิสฺสาม น คมิสฺสามาติ เอวํ คมเน ปฏิปฺปสฺสทฺเธ อุปจฺฉินฺเน ฯ ญาตกานํ ปวาริตานนฺติ เอเตสํ พหุํปิ เทนฺตานํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ อฏฺฐกถาสุ ปน เตสํปิ ปาเถยฺยปหิณตฺถาย ปฏิยตฺตโต ปมาณเมว วฏฺฏตีติ วุตฺตํ ฯ เสสํ อุตฺตานเมว ฯ ฉสฺสมุฏฺฐานํ กิริยา โนสญฺญาวิโมกฺขํ อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ

กาณมาตาสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ ฯ