สิกขาบทที่ ๘ เรื่องพระเวฬัฏฐสีสเถระ

{๒๕๒} อฏฺฐมสิกฺขาปเท ฯ เวฬฏฺฐสีโส นาม ชฏิลสหสฺสสฺส อพฺภนฺตโร มหาเถโร ฯ อรญฺเญ วิหรตีติ เชตวนสฺส อวิทูเร ปธานฆเร เอกสฺมึ อาวาเส วสติ ฯ สุกฺขกูรนฺติ อสูปพฺยญฺชนํ โอทนํ ฯ โส กิร อนฺโตคาเม ภุญฺชิตฺวา ปจฺฉา ปิณฺฑาย จริตฺวา ตาทิสํ โอทนํ อาหรติ ฯ ตญฺจโข อปฺปิจฺฉตาย น ปจฺจยคิทฺธตาย ฯ เถโร กิร สตฺตาหํ นิโรธสมาปตฺติยา วีตินาเมตฺวา สมาปตฺติโต วุฏฺฐาย ตํ ปิณฺฑปาตํ อุทเกน เตเมตฺวา ภุญฺชติ ฯ ตโต ปุน สตฺตาหํ สมาปตฺติยา นิสีทติ ฯ เอวํ เทฺวปิ ตีณิปิ จตฺตาริปิ สตฺตาหานิ

@เชิงอรรถ: ๑. วิ. มหาวคฺค. ๕/๔๓. วีตินาเมตฺวา คามํ ปิณฺฑาย ปวิสติ ฯ เตน วุตฺตํ จิเรน คามํ ปิณฺฑาย ปวิสตีติ ฯ {๒๕๓} กาโร กรณํ กิริยาติ อตฺถโต เอกํ ฯ สนฺนิธิกาโร อสฺสาติ สนฺนิธิการํ ฯ สนฺนิธิการเมว สนฺนิธิการกํ ฯ สนฺนิธิกิริยนฺติ อตฺโถ ฯ ปฏิคฺคเหตฺวา เอกรตฺตํ วีตินามิตสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ เตเนวสฺส ปทภาชเน วุตฺตํ สนฺนิธิการกํ นาม อชฺช ปฏิคฺคหิตํ อปรชฺชุนฺติ ๑- ฯ ปฏิคฺคณฺหาติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอวํ สนฺนิธิกตํ ยงฺกิญฺจิ ยาวกาลิกํ ยามกาลิกํ วา อชฺโฌหริตุกามตาย คณฺหนฺตสฺส ปฏิคฺคหเณ ตาว อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯ อชฺโฌหรโต ปน เอกเมกสฺมึ ๒- อชฺโฌหาเร ปาจิตฺติยํ ฯ สเจปิ ปตฺโต ทุทฺโธโต โหติ ยํ องฺคุลิยา ฆํสนฺตสฺส เลขา ปญฺญายติ คณฺฐิกปตฺตสฺส วา คณฺฐิกนฺตเร เสฺนโห ๓- ปวิฏฺโฐ โส อุณฺเห โอตาเปนฺตสฺส ปคฺฆรติ อุณฺหยาคุยา วา คหิตาย สนฺทิสฺสติ ตาทิเส ปตฺเตปิ ปุนทิวเส ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ฯ ตสฺมา ปตฺตํ โธวิตฺวา ปุน ตตฺถ อจฺโฉทกํ วา อาสิญฺจิตฺวา องฺคุลิยา วา ฆํสิตฺวา นิสฺเสฺนหภาโว ๔- ชานิตพฺโพ ฯ สเจปิ อุทเก เสฺนภาโว ๕- ปตฺเต วา องฺคุลีเลขา ปญฺญายติ ทุทฺโธโต โหติ ฯ เตลวณฺณปตฺเต ปน องฺคุลีเลขา ปญฺญายติ สา อพฺโพหาริกา ฯ ยํ ภิกฺขู นิรเปกฺขา สามเณรานํ ปริจฺจชนฺติ ตญฺเจ สามเณรา นิทหิตฺวา เทนฺติ สพฺพํ วฏฺฏติ ฯ สยํ ปฏิคฺคเหตฺวา อปริจฺจตฺตเมว หิ ทุติยทิวเส

@เชิงอรรถ: ๑. อชฺช ปฏิคฺคหิตํ อปรชฺชุ ขาทิตํ โหตีติ ปทภาชเน วุตฺตํ. ๒. เอเกกสฺมึ.

@๓. สิเนโห. ๔. นิสฺสิเนหภาโว. ๕. สิเนโห. น วฏฺฏติ ฯ ตโต หิ เอกํ สิฏฺฐํปิ อชฺโฌหรโต ปาจิตฺติยเมว ฯ

อกปฺปิยมํเสสุ มนุสฺสมํเส ถุลฺลจฺจเยน สทฺธึ ปาจิตฺติยํ ฯ อวเสเสสุ ทุกฺกเฏน สทฺธึ ฯ ยามกาลิกํ สติ ปจฺจเย อชฺโฌหรโต ปาจิตฺติยํ ฯ อาหารตฺถาย อชฺโฌหรโต ทุกฺกเฏน สทฺธึ ปาจิตฺติยํ ฯ สเจ ปวาริโต หุตฺวา อนติริตฺตํ กตํ อชฺโฌหรติ ปกติอามิเส เทฺว ปาจิตฺติยานิ ฯ มนุสฺสมํเส ถุลฺลจฺจเยน สทฺธึ เทฺว ฯ เสเส อกปฺปิยมํเส ทุกฺกเฏน สทฺธึ ฯ ยามกาลิกํ สติ ปจฺจเย สามิเสน มุเขน อชฺโฌหรโต เทฺว ฯ นิรามิเสน เอกเมว ฯ อาหารตฺถาย อชฺโฌหรโต วิกปฺปทฺวเยปิ ทุกฺกฏํ วฑฺฒติ ฯ สเจ วิกาเล อชฺโฌหรติ ปกติโภชเน สนฺนิธิปจฺจยา จ วิกาลโภชนปจฺจยา จ เทฺว ปาจิตฺติยานิ ฯ อกปฺปิยมํเส ถุลฺลจฺจยญฺจ ทุกฺกฏญฺจ วฑฺฒติ ฯ ยามกาลิเกสุ วิกาลโภชนปจฺจยา อนาปตฺติ ฯ อนติริตฺตปจฺจยา ปน วิกาเล สพฺพวิกปฺเปสุ อนาปตฺติ ฯ {๒๕๕} สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ อาหารตฺถายาติ อาหารตฺถาย ปฏิคฺคณฺหโต ปฏิคฺคหณปจฺจยา ตาว ทุกฺกฏํ ฯ อชฺโฌหรโต ปน สเจ นิรามิสํ โหติ อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร ทุกฺกฏํ ฯ อถ อามิสสํสฏฺฐํ ปฏิคฺคเหตฺวา ฐปิตํ โหติ ยถาวตฺถุกํ ปาจิตฺติยเมว ฯ {๒๕๖} อนาปตฺติ ยาวกาลิกนฺติ อาทิมฺหิ วิกาลโภชนสิกฺขาปเท นิทฺทิฏฺฐํ ขาทนียํ โภชนียํ ยาว มชฺฌนฺติกสงฺขาโต กาโล ตาว ภุญฺชิตพฺพโต ยาวกาลิกํ สทฺธึ อนุโลมปาเนหิ อฏฺฐวิธํ ปานํ ยาว รตฺติยา ปจฺฉิมยามสงฺขาโต ยาโม ตาว ปริภุญฺชิตพฺพโต ยาโม กาโล อสฺสาติ ยามกาลิกํ สปฺปิอาทิ ปญฺจวิธํ เภสชฺชํ สตฺตาหํ นิเธตพฺพโต สตฺตาหํ กาโล อสฺสาติ สตฺตาหกาลิกํ ฐเปตฺวา อุทกํ อวเสสํ สพฺพํปิ ยาวชีวํ ปริหริตฺวา สติ ปจฺจเย ปริภุญฺชิตพฺพโต ยาวชีวิกนฺติ วุจฺจติ ฯ

ตตฺถ อรุโณทเย ปฏิคฺคหิตํ ยาวกาลิกํ สตกฺขตฺตุมฺปิ นิทหิตฺวา ยาว กาโล นาติกฺกมติ ตาว ยามกาลิกํ เอกํ อโหรตฺตํ สตฺตาหกาลิกํ สตฺตรตฺตํ อิตรํ สติ ปจฺจเย ยาวชีวํปิ ภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว ฯ อฏฺฐกถาสุ ปน อิมสฺมึ ฐาเน ปานกถา กปฺปิยานุโลมกถา กปฺปติ นุ โข ยาวกาลิเกน ยามกาลิกนฺติ อาทิกถา จ กปฺปิยภูมิกถา จ วิตฺถาริตา ฯ ตํ มยํ อาคตฏฺฐาเนเยว กถยิสฺสาม ฯ เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ กายโต จ กายจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ กิริยา โนสญฺญาวิโมกฺขํ อจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ ฯ

สนฺนิธิการกสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ ฯ