{๒๔๗} สตฺตมสิกฺขาปเท ฯ คิรคฺคสมชฺโชติ คิริมฺหิ อคฺคสมชฺโช คิรสฺส วา อคฺคปฺปเทเส สมชฺโช ฯ โส กิร สตฺตเม ทิวเส ภวิสฺสตีติ นคเร โฆสนา กริยติ ฯ นครสฺส พหิทฺธา สเม ภูมิภาเค ปพฺพตจฺฉายายํ มหาชนกาโย สนฺนิปติ ฯ อเนกปฺปการานิ นฏนาฏกานิ ปวตฺตนฺติ ฯ เตสํ ทสฺสนตฺถํ มญฺจาติมญฺเจ พนฺธนฺติ ฯ สตฺตรสวคฺคิยา อปฺปญฺญตฺเต สิกฺขาปเท ทหราว อุปสมฺปนฺนา ฯ เต นาฏกานิ อาวุโส ปสฺสิสฺสามาติ ตตฺถ อคมํสุ ฯ อถ เนสํ ญาตกา อมฺหากํ อยฺยา อาคตาติ ตุฏฺฐจิตฺตา นหาเปตฺวา วิลิมฺปิตฺวา โภเชตฺวา อญฺญํปิ ปูวขาทนียาทึ หตฺเถ อทํสุ ฯ เต สนฺธาย วุตฺตํ มนุสฺสา สตฺตรสวคฺคิเย ภิกฺขู ปสฺสิตฺวาติ อาทิ ฯ

{๒๔๘-๒๔๙} วิกาเลติ วิคเต กาเล ฯ กาโลติ ภิกฺขูนํ โภชนกาโล อธิปฺเปโต ฯ โส จ สพฺพนฺติเมน ปริจฺเฉเทน มชฺฌนฺติโก ตสฺมึ วีติวตฺเตติ อธิปฺปาโย ฯ เตเนวสฺส ปทภาชเน วิกาโล นาม มชฺฌนฺติเก วีติวตฺเต ยาว อรุณุคฺคมนาติ วุตฺตํ ฯ ฐิตมชฺฌนฺติโกปิ กาลสงฺคหํ คจฺฉติ ฯ ตโต ปฏฺฐาย ขาทิตุํ วา ภุญฺชิตุํ วา น สกฺกา สหสา ปิวิตุํ สกฺกา ภเวยฺย กุกฺกุจฺจเกน ปน น กตฺตพฺพํ ฯ กาลปริจฺเฉทชานนตฺถํ จ กาลตฺถมฺโภ โยเชตพฺโพ ฯ กาลนฺตเร วา ภตฺตกิจฺจํ กาตพฺพํ ฯ อวเสสํ ขาทนียํ นามาติ เอตฺถ ยํ ตาว สกฺขลิโมทกาทิ ปุพฺพนฺนาปรนฺนมยํ ตตฺถ วตฺตพฺพเมวมตฺถิ ฯ ยํปิ ปณฺณมูลาทิปฺปเภทํ อามิสคติกํ โหติ เสยฺยถีทํ มูลขาทนียํ กณฺฑขาทนียํ มูฬาลขาทนียํ มตฺถกขาทนียํ ขนฺธขาทนียํ ตจขาทนียํ ปตฺตขาทนียํ ปุปฺผขาทนียํ ผลขาทนียํ อฏฺฐิขาทนียํ ปิฏฺฐขาทนียํ นิยฺยาสขาทนียนฺติ อิทํปิ ขาทนียสงฺคหเมว คจฺฉติ ฯ ตตฺถ ปน อามิสคติกํ สลฺลกฺขณตฺถํ อิทํ ขาทนียํ มุขมตฺตนิทสฺสนํ ฯ

มูลขาทนีเย ตาว มูลกมูลํ วารกมูลํ ปุจฺจุมูลํ ตมฺพกมูลํ ตณฺฑุเลยฺยกมูลํ วตฺถเลยฺยกมูลํ วชฺชกลิมูลํ ชชฺฌริมูลนฺติ เอวมาทีนิ สูเปยฺยปณฺณมูลานิ อามิสคติกานิ ฯ เอตฺถ จ วชฺชกลิมูเล ชรฑฺฒํ ฉินฺทิตฺวา ฉฑฺเฑนฺติ ตํ ยาวชีวิกํ โหติ ฯ อญฺญํปิ เอวรูปํ เอเตเนว นเยน เวทิตพฺพํ ฯ มูลกวารกชชฺฌริมูลานิ ปน ชรฑฺฒานิปิ อามิสคติกาเนวาติ วุตฺตํ ฯ ยานิ ปน ปาลิยํ อนุชานามิ ภิกฺขเว มูลานิ เภสชฺชานิ หลิทฺทํ สิงฺคเวรํ วจํ วจตฺถํ อติวิสํ กฏุกโรหิณึ อุสีรํ ภทฺทมุตฺตกํ ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ มูลานิ เภสชฺชานิ เนว ขาทนีเย ขาทนียตฺถํ ผรนฺติ น โภชนีเย โภชนียตฺถํ ผรนฺตีติ ๑- วุตฺตานิ ตานิ ยาวชีวิกานิ ฯ เตสํ จูฬปญฺจมูลํ มหาปญฺจมูลนฺติ อาทินา นเยน คณิยมานานํ คณนาย อนฺโต นตฺถิ ฯ ขาทนียตฺถญฺจ โภชนียตฺถญฺจ อผรณภาโวเยว ปเนเตสํ ลกฺขณํ ฯ ตสฺส ยงฺกิญฺจิ มูลํ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปกติอาหารวเสน มนุสฺสานํ ขาทนียตฺถํ โภชนียตฺถํ จ ผรติ ตํ ยาวกาลิกํ อิตรํ ยาวชีวิกนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ สุพหุํ วตฺวาปิ หิ อิมสฺมึเยว ลกฺขเณ ฐาตพฺพํ ฯ นามสญฺญาสุ ปน วุจฺจมานาสุ ตํ ตํ นามํ อชานนฺตานํ สมฺโมโหเยว โหติ ฯ ตสฺมา นามสญฺญาย อาทรํ อกตฺวา ลกฺขณเมว ทสฺสิตํ ฯ ยถา จ มูเล เอวํ กณฺฑาทีสุปิ ยํ ลกฺขณํ ทสฺสิตํ ตสฺเสว วเสน วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ ฯ ยญฺจ ตํ ปาลิยํ หลิทฺทาทิ อฏฺฐวิธํ วุตฺตํ ตสฺส ขนฺธตจปุปฺผผลํปิ สพฺพํ ยาวชีวิกนฺติ วุตฺตํ ฯ กณฺฑขาทนีเย ทุวิโธ กณฺโฑ ทีโฆ จ วฏฺโฏ จ ฯ ทีโฆ จ รสฺโส จ ภิสกึสุกกณฺฑาทิ วฏฺโฏ อุปฺปลกเสรุกกณฺฑาทิ ยํ คณฺฐีติปิ วทนฺติ ฯ ตตฺถ สพฺเพสํ กณฺฑานํ ชิณฺณชรฑฺฒฏฺฐานํ จ ฉลฺลิ จ สุขุมมูลานิ จ ยาวชีวิกานิ ฯ ตรุโณ ปน สุขขาทนีโย สาลกลฺยาณีโปตกกณฺโฑ กึสุกโปตกกณฺโฑ อมฺพาตกกณฺโฑ เกตกกณฺโฑ มาลุวกณฺโฑ ภิสสงฺขาโต ปทุมปุณฺฑรีกกณฺโฑ ปิณฺฑาลุมสาลุอาทโย จ วลฺลีกณฺฑา อาลุวกณฺโฑ สิคฺคุกณฺโฑ ตาลกณฺโฑ นีลุปฺปลรตฺตุปฺปลกุมุทโสคนฺธิกานํ กณฺฑา กทฺทลีกณฺโฑ เวฬุกณฺโฑ