เต สพฺเพ วุตฺตนเยเนว ปริมณฺฑลํ นิวาเสนฺตสฺส น โหนฺตีติ อยเมตฺถ สงฺเขโป ฯ วิตฺถาโร ปน ตตฺเถว อาวิภวิสฺสติ ฯ อสญฺจิจฺจาติ ปุรโต วา ปจฺฉโต วา โอลมฺเพตฺวา นิวาเสสฺสามีติ เอวํ อสญฺจิจฺจ อถโข ปริมณฺฑลํเยว นิวาเสสฺสามีติ วิรชฺฌิตฺวา อปริมณฺฑลํ นิวาเสนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ อสติยาติ อญฺญาวิหิตสฺสาปิ ตถา นิวาเสนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ อชานนฺตสฺสาติ เอตฺถ นิวาสนวตฺตํ อชานนฺตสฺส โมกฺโข นตฺถิ ฯ นิวาสนวตฺตํ หิ สาธุกํ อุคฺคเหตพฺพํ ฯ ตสฺส อนุคฺคหณเมวสฺส อนาทริยํ ฯ ตํ ปน สญฺจิจฺจ อนุคฺคณฺหนฺตสฺเสว ยุชฺชติ ฯ ตสฺมา อุคฺคหิตวตฺโตปิ โย อารุฬฺหภาวํ วา โอรุฬฺหภาวํ วา น ชานาติ ตสฺส อนาปตฺติ ฯ กุรุนฺทิยํ ปน ปริมณฺฑลํ นิวาเสตุํ อชานนฺตสฺส อนาปตฺตีติ วุตฺตํ ฯ โย ปน สุกฺขชงฺโฆ วา มหาปิณฺฑิกมํโส วา โหติ ตสฺส สารุปฺปตฺถาย ชานุมณฺฑลโต อฏฺฐงฺคุลาธิกํปิ โอตาเรตฺวา นิวาเสตุํ วฏฺฏติ ฯ คิลานสฺสาติ ชงฺฆาย ๑- วา ปาเท วา วโณ โหติ อุกฺขิปิตฺวา วา โอตาเรตฺวา วา นิวาเสตุํ วฏฺฏติ ฯ อาปทาสูติ พาฬมิคา วา โจรา วา อนุพนฺธนฺติ เอวรูปาสุ อาปทาสุ อนาปตฺติ ฯ เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว ฯ ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ กิริยา สญฺญาวิโมกฺขํ สจิตฺตกํ โลกวชฺชํ กายกมฺมํ อกุสลจิตฺตํ ทุกฺขเวทนนฺติ ฯ ปุสฺสเทวตฺเถโร สจิตฺตกํ ปณฺณตฺติวชฺชํ ติเวทนนฺติ อาห ฯ อุปติสฺสตฺเถโร ปน อนาทรํ ปฏิจฺจ วุตฺตตฺตา โลกวชฺชํ

{๕๗๗} ปริมณฺฑลํ ปารุปิตพฺพนฺติ เตน โข ปน สมเยน ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู คิหิปารุตํ ปารุปนฺตีติ ๑- เอวํ วุตฺตํ อเนกปฺปการํ คิหิปารุตํ อปารุปิตฺวา อิธ วุตฺตนเยเนว อุโภ กณฺเณ สมํ กตฺวา ปารุปนวตฺตํ ปูเรนฺเตน ปริมณฺฑลํ ปารุปิตพฺพํ ฯ อิมานิ จ เทฺวปิ สิกฺขาปทานิ อวิเสเสน วุตฺตานิ ฯ ตสฺมา วิหาเรปิ อนฺตรฆเรปิ ปริมณฺฑลเมว นิวาเสตพฺพํ จ ปารุปิตพฺพญฺจาติ ฯ สมุฏฺฐานาทีนิ ปฐมสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว สทฺธึ เถรวาเทน ฯ {๕๗๘} กายํ วิวริตฺวาติ ชานุํปิ อุรํปิ วิวริตฺวา ฯ สุปฏิจฺฉนฺเนนาติ น สีสํ ปารุเตน อถโข กณฺฐิกํ ปฏิมุญฺจิตฺวา อุภโต อนุวาตนฺเตน คีวํ ปฏิจฺฉาเทตฺวา อุโภ กณฺเณ สมํ กตฺวา ปฏิสํหริตฺวา ยาว มณิพนฺธนา ปฏิจฺฉาเทตฺวา อนฺตรฆเร คนฺตพฺพํ ฯ ตติยสิกฺขาปเท ฯ คลวาฏกโต ปฏฺฐาย สีสํ มณิพนฺธโต ปฏฺฐาย หตฺเถ ปิณฺฑิกมํสโต ปฏฺฐาย ปาเท วิวริตฺวา นิสีทิตพฺพํ ฯ

เล่มที่ ๒ มหาวิภังค์ ภาค ๒๒๕๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “วรรคที่ ๑ ปริมัณฑลวรรค”