เกสปุตตสูตร [กาลามสูตร]

๕. เกสปุตฺติสุตฺตวณฺณนา ๔-

ปญฺจเม กาลามานํ นิคโมติ กาลามา นาม ขตฺติยา, เตสํ นิคโม. เกสปุตฺติยาติ เกสปุตฺตินิคมวาสิโน. อุปสงฺกมึสูติ สปฺปินวนีตาทิเภสชฺชานิ เจว อฏฺฐวิธปานกานิ จ คาหาเปตฺวา อุปสงฺกมึสุ. สกํเยว วาทํ ทีเปนฺตีติ อตฺตโนเยว ลทฺธึ กเถนฺติ. โชเตนฺตีติ ปกาเสนฺติ. ขุํเสนฺตีติ ฆฏฺเฏนฺติ. วมฺเภนฺตีติ อวชานนฺติ. ปริภวนฺตีติ ลามกํ กโรนฺ โอปปกฺขึ ๕- กโรนฺตีติ อุปกฺขิตฺตกํ ๖- กโรนฺติ, อุปกฺขิปิตฺวา ฉฑฺเฑนฺติ. อปเรปิ ภนฺเตติ โส กิร อฏวีมุเข คาโม, ตสฺมา ตตฺถ อฏวึ อภิกฺกนฺตา จ ปฏิกฺกมิตุกามา ๗- จ วาสํ กปฺเปนฺติ. เตสุปิ ปฐมํ อาคตา

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อมฺพุกสญฺจรีติ ๒ สี. ผุสฺสกรวิตํ, ฉ.ม. ปุริสกรวิตํ

@๓ ฉ.ม.,อิ. รวมานา ๔ ฉ.ม. เกสมุตฺติสุตฺตวณฺณนา ๕ ฉ.ม. โอมกฺขึ. เอวมุปริปิ

@๖ ฉ.ม. อุกฺขิตฺตกํ ๗ ฉ.ม.,อิ. อติกฺกมิตุกามา อตฺตโน ลทฺธึ ทีเปตฺวา ปกฺกมึสุ, ปจฺฉา อาคตา "กินฺเต ชานนฺติ, อมฺหากํ อนฺเตวาสิกา เต, อมฺหากํ สนฺติเก กิญฺจิ กิญฺจิ สิปฺปํ อุคฺคณฺหึสู"ติ อตฺตโน ลทฺธึ ทีเปตฺวา ปกฺกมึสุ. กาลามา เอกลทฺธิยํปิ สณฺฐหิตุํ น สกฺขึสุ. เต ตมตฺถํ ๑- ทีเปตฺวา ภควโต เอวมาโรเจตฺวา เตสํ โน ภนฺเตติอาทิมาหํสุ. ตตฺถ โหเตว กงฺขาติ โหติเยว กงฺขา. วิจิกิจฺฉาติ ตสฺเสว เววจนํ. อลนฺติ ยุตฺตํ.

มา อนุสฺสเวนาติ อนุสฺสวกถายปิ ๒- มา คณฺหิตฺถ. มา ปรมฺปรายาติ ปรมฺปรกถายปิ มา คณฺหิตฺถ. มา อิติกิรายาติ เอวํ กิร เอตนฺติ มา คณฺหิตฺถ. มา ปิฏกสมฺปทาเนนาติ อมฺหากํ ปิฏกตนฺติยา สทฺธึ สเมตีติปิ ๓- มา คณฺหิตฺถ. มา ตกฺกเหตูติ ตกฺกคาเหนปิ มา คณฺหิตฺถ. มา นยเหตูติ นยคาเหนปิ มา คณฺหิตฺถ. มา อาการปริวิตกฺเกนาติ สุนฺทรมิทํ การณนฺติ เอวํ การณปริวิตกฺเกนาปิ มา คณฺหิตฺถ. มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยาติ อมฺหากํ นิชฺฌายิตฺวา ขมิตฺวา คหิตทิฏฺฐิยา สทฺธึ สเมตีติปิ มา คณฺหิตฺถ. มา ภพฺพรูปตายาติ อยํ ภิกฺขุ ภพฺพรูโป, อิมสฺส กถํ คเหตุํ ยุตฺตนฺติปิ มา คณฺหิตฺถ. มา สมโณ โน ครูติ อยํ สมโณ อมฺหากํ ครุ, อิมสฺส กถํ คเหตุํ ยุตฺตนฺติปิ มา คณฺหิตฺถ. สมตฺตาติ ปริปุณฺณา. สมาทินฺนาติ คหิตา ปรามฏฺฐา. ยํ ตสฺส ๔- โหตีติ ยํ การณํ ตสฺส ปุคฺคลสฺส โหติ. อโลภาทโย โลภาทิปฏิปกฺขวเสน เวทิตพฺพา. วิคตาภิชฺโฌติอาทีหิ เมตฺตาย ปุพฺพภาโค กถิโต.

อิทานิ เมตฺตาทิกมฺมฏฺฐานํ กเถนฺโต เมตฺตาสหคเตนาติอาทิมาห. ตตฺถ กมฺมฏฺฐานกถาปธานภาวนานเยน ๕- วา ปาลิวณฺณนาย วา ยํ วตฺตพฺพํ สิยา, ตํ สพฺพํ วิสุทฺธิมคฺเค ๖- วุตฺตเมว. เอวํ อเวรจิตฺโตติ เอวํ อกุสลเวรสฺส จ ปุคฺคลเวริโน จ นตฺถิตาย อเวรจิตฺโต. อพฺยาปชฺฌจิตฺโตติ โกธจิตฺตสฺส อภาเวน นิทฺทุกฺขจิตฺโต. อสงฺกิลิฏฺฐจิตฺโตติ กิเลสสฺส นตฺถิตาย อสงฺกิลิฏฺฐจิตฺโต. วิสุทฺธจิตฺโตติ

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม.,อิ. เอตมตฺถํ ๒ ม. อนุสฺสวโต กถายปิ ๓ ฉ.ม.สเมตีติ

@๔ ฉ. ยํส ๕ ฉ.ม.,อิ. กมฺมฏฺฐานกถาย วา ภาวนานเย วา

@๖ วิสุทฺธิ. ๒/๙๑ พฺรหฺมวิหารนิทฺเทส กิเลสมลาภาเวน วิสุทฺธจิตฺโต โหตีติ อตฺโถ. ตสฺสาติ ตสฺส เอวรูปสฺส อริยสาวกสฺส. อสฺสาสาติ อวสฺสยา ปติฏฺฐา. สเจ โข ปน อตฺถิ ปโร โลโภติ ยทิ อิมมฺหา โลกา ปรโลโก นาม อตฺถิ. เยนาหํ ๑- กายสฺส เภทา ฯเปฯ อุปปชฺชิสฺสามีติ อตฺเถตํ การณํ, เยนาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสามีติ เอวํ สพฺพตฺถ นโย เวทิตพฺโพ. อนีฆนฺติ นิทฺทุกฺขํ. สุขินฺติ สุขิตํ. อุภเยเนว วิสุทฺธํ อตฺตานํ สมนุปสฺสามีติ ยญฺจ ปาป น กโรมิ, ยญฺจ กโรโตปิ น กริยติ, อิมินา อุภเยนาปิ วิสุทฺธํ อตฺตานํ สมนุปสฺสามิ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.