นิคัณฐสูตร

4. Nigaṇṭhasuttavaṇṇanā

Catutthe kūṭāgārasālāyanti dve kaṇṇikā gahetvā haṃsavaṭṭakacchadanena 1- katāya gandhakuṭiyā. Aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānātīti appamattakaṃpi asesetvā sabbaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti. Sasataṃ samitanti sabbakālaṃ nirantaraṃ. Ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhitanti sabbaññutañāṇaṃ mayhaṃ upaṭṭhitanti 2- dasseti. Purāṇānaṃ kammānanti āyūhitakammānaṃ. Tāpasā byantībhāvanti dukkaratapena vigatantīkaraṇaṃ. 3- Navānaṃ kammānanti idāni āyūhitabbakammānaṃ. Akaraṇāti anāyūhanena. Setughātanti padaghātaṃ paccayaghātaṃ katheti. Kammakkhayā dukkhakkhayoti kammavaṭṭakkhayena dukkhavaṭṭakkhayo. 4- Dukkhakkhayā vedanākkhayoti dukkhavaṭṭakkhayena vedanākkhayo. Dukkhavaṭṭasmiṃ hi khīṇe vedanāvaṭṭaṃpi khīṇameva hoti. Vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatīti vedanākkhayena pana sakalavaṭṭadukkhaṃ nijjiṇṇameva bhavissati. Sandiṭṭhikāyāti sāmaṃ pekkhitabbāya 5- paccakkhāya. Nijjarāya visuddhiyāti kilese jīraṇakapaṭipadāya kilese vā nijjīraṇato nijjarāya sattānaṃ vā visuddhipāpanato visuddhiyāti nijjarāvisuddhiyā. 6- Samatikkamo hotīti sakalassa vaṭṭadukkhassa samatikkamo hoti. Idha bhante bhagavā kimāhāti bhante bhagavā imāya paṭipattiyā kimāha, kiṃ etaṃyeva kilesanijjīraṇakapaṭipadaṃ paññāpeti, udāhu aññanti pucchati.

Jānatāti anāvaraṇañāṇena jānantena. Passatāti samantacakkhunā passantena. Visuddhiyāti visuddhisampāpanatthāya. Samatikkamāyāti samatikkamanatthāya. Atthaṅgamāyāti atthaṅgamanatthāya. Ñāyassa adhigamāyāti saha vipassanāya maggassa adhigamanatthāya. Nibbānassa sacchikiriyāyāti apaccayanibbānassa sacchikaraṇatthāya. Navañca kammaṃ na karotīti navaṃ kammaṃ nāyūhati. Purāṇaṃ ca kammanti pubbe āyūhitakammaṃ. Phussa phussa byantīkarotīti phusitvā phusitvā vigataṃ 7- karoti, vipākaphassaṃ phusitvā phusitvā

@Footnote: 1 cha.Ma.,i. haṃsavaṭṭakacchannena 2 cha.Ma.,i. upaṭṭhitamevāti

@3 cha.Ma.,i. vigatantakaraṇaṃ 4 cha.Ma.dukkhakkhayo 5 cha.Ma. passitabbāya

@6 Sī. nijjarāvisuddhiyāti kilese jaraṇakapaṭipadā kilese vā nijjaraṇato nijjarā,

@sattānaṃ visuddhipāpanato visuddhīti nijjarāvisuddhiyā, cha.Ma. nijjarāya sattānaṃ

@visuddhiyā 7 cha.Ma.,i. vigatantaṃ Taṃ kammaṃ khepetīti attho. Sandiṭṭhikāti sāmaṃ passitabbā. Akālikāti na kālantare kiccakārikā. Ehipassikāti "ehi passā"ti evaṃ dassetuṃ yuttā. Opanayikāti 1- upanaye yuttā allīyitabbayuttā. Paccattaṃ veditabbā viññūhīti paṇḍitehi attano attano santāneyeva jānitabbā, bālehi pana dujjānā. Iti sīlavasena dve maggā dve ca phalāni kathitāni. Sotāpannasakadāgāmino hi sīlesu paripūrikārino. 2- Vivicceva kāmehītiādikāya pana samādhisampadāya tayo maggā tīṇi ca phalāni kathitāni. Anāgāmī ariyasāvako hi samādhismiṃ paripūrikārīti 2- vutto. Āsavānaṃ khayātiādīhi arahattaphalaṃ kathitaṃ. Keci pana sīlasamādhayopi arahattaphalasampayuttāva idha adhippetāti. 3- Ekekassa pana vasena paṭipattidassanatthaṃ visuṃ visuṃ tanti āropitāti.