โคตมสูตร
เล่มที่ ๒๐ · ข้อ ๕๖๕ · บรรทัด ๗๒๖๙
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
3. Gotamakacetiyasuttavaṇṇanā
Tatiye gotamake cetiyeti gotamakayakkhassa bhavane. Tathāgato hi paṭhamabodhiyaṃ vīsati vassāni kadāci cāpāle cetiye, kadāci sārandade 1- kadāci bahuputte, kadāci sattambeti 2- evaṃ yebhuyyena devālayesuyeva 3- vihāsi. Imasmiṃ pana kāle vesāliṃ upanissāya gotamakassa yakkhassa bhavanaṭṭhāne 4- vihāsi. Tena vuttaṃ "gotamake cetiye"ti. Etadavocāti etaṃ "abhiññāyāhan"tiādikaṃ suttantaṃ avoca.
Idañca pana bhagavātā suttaṃ atthuppattiyaṃ vuttanti veditabbaṃ. Kataraṃ 5- atthuppattiyanti? mūlapariyāyaatthuppattiyaṃ. 6- Sambahulā kira brāhmaṇapabbajitā attanā uggahitabuddhavacanaṃ nissāya jānanamadaṃ uppādetvā dhammassavanaggaṃ na gacchanti "sammāsambuddho kathento amhehi ñātameva kathessati, no aññātan"ti. Bhikkhū tathāgatassa ārocesuṃ. Satthā te bhikkhū pakkosāpetvā mukhapaṭiññaṃ gahetvā mūlapariyāyaṃ desesi. Te bhikkhū desanāya neva āgataṭṭhānaṃ na gataṭṭhānaṃ addasaṃsu. Apassantā "sammāsambuddho `mayhaṃ kathā niyyātī'ti mukhasampattameva kathetī"ti cintayiṃsu. Satthā tesaṃ manaṃ jānitvā imaṃ suttantaṃ ārabhi.
Tattha abhiññāyāti "ime pañcakkhandhā dvādasāyatanāni aṭṭhārasa dhātuyo bāvīsatindriyāni cattāri saccāni nava hetū satta phassā satta vedanā satta
@Footnote: 1 Ma. ānande 2 cha.Ma. kadāci gotamaketi
@3 cha.Ma.,i. devakulesuyeva 4 Sī.,i. vasanaṭṭhāne
@5 cha.Ma.,i. katraatthuppattiyanti 6 Ma.mū. 12/1/1 mūlapariyāyasutta Cetanā satta saññā satta cittānī"ti jānitvā paṭivijjhitvā paccakkhaṃ katvā, tathā "ime cattāro satipaṭṭhānā"tiādinā nayena te te dhamme jānitvā paṭivijjhitvā paccakkhameva katvāti attho. Sanidānanti sapaccayameva katvā kathemi, no apaccayaṃ. Sappāṭihāriyanti paccanīkapaṭiharaṇena sappāṭihāriyameva katvā kathemi, no appāṭihāriyaṃ. Alañca pana voti yuttañca pana tumhākaṃ. Tuṭṭhiyāti "sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, supaṭipanno saṃgho"ti tīṇi ratanāni guṇato anussarantānaṃ tumhākaṃ yuttameva tuṭṭhiṃ kātunti attho. Sesapadadvayepi eseva nayo.
Akampitthāti chahi ākārehi akampittha. Evarūpo hi paṭhavīkampo bodhimaṇḍepi ahosi. Bodhisatte kira dakkhiṇadisābhāgena bodhimaṇḍaṃ abhiruḷhe dakkhiṇabhāgo 1- heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya ahosi, uttarabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya. Pacchimadisaṃ gate pacchimabhāgo heṭṭhā 2- avīciṃ pāpuṇanto viya ahosi, pācīnabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya ahosi. Uttaradisaṃ gate uttarabhāgo 3- heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya, dakkhiṇadisābhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya. Pācīnadisaṃ gate pācīnadisābhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya, pacchimabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya. Bodhirukkhopi sakiṃ heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya, sakiṃ uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya. Tasmiṃpi divase evaṃ chahi ākārehi cakkavāḷasahasse 4- mahāpaṭhavī akampittha.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๑๕ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด