อาสาวรรค

๓. ตติยปัณณาสก์

๑. อาสาทุปปชหวรรค

หมวดว่าด้วยความหวังที่ละได้ยาก

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้ละได้ยาก

ความหวัง ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ความหวังในลาภ ๒. ความหวังในชีวิต

ความหวัง ๒ อย่างนี้แล ละได้ยาก (๑)

บุคคล ๒ จำพวกนี้หาได้ยากในโลก

บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. บุพพการี (ผู้ทำอุปการะก่อน)

๒. กตัญญูกตเวที (ผู้รู้อุปการะที่เขาทำแล้วและตอบแทน)

บุคคล ๒ จำพวกนี้แลหาได้ยากในโลก (๒)

บุคคล ๒ จำพวกนี้หาได้ยากในโลก

บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. คนที่อิ่มเอง ๑- ๒. คนที่ให้ผู้อื่นอิ่ม ๒-

บุคคล ๒ จำพวกนี้แลหาได้ยากในโลก (๓)

บุคคล ๒ จำพวกนี้ให้อิ่มได้ยาก

บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. คนที่สะสมสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง ๒. คนที่สละสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง

บุคคล ๒ จำพวกนี้แลให้อิ่มได้ยาก (๔)

@เชิงอรรถ :

@๑ คนที่อิ่มเอง หมายถึงพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า พระสาวกของพุทธเจ้า

@และพระขีณาสพ (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๑/๖๕)

@๒ คนที่ให้ผู้อื่นอิ่ม หมายถึงพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๑/๖๕)

บุคคล ๒ จำพวกนี้ให้อิ่มได้ง่าย

บุคคล ๒ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. คนที่ไม่สะสมสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง ๒. คนที่ไม่สละสิ่งที่ได้มาทุกครั้ง

บุคคล ๒ จำพวกนี้แลให้อิ่มได้ง่าย (๕)

ปัจจัยให้เกิดราคะ ๒ อย่างนี้

ปัจจัย ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. สุภนิมิต ๑- (นิมิตงาม)

๒. อโยนิโสมนสิการ (การมนสิการโดยไม่แยบคาย)

ปัจจัยให้เกิดราคะ ๒ อย่างนี้แล (๖)

ปัจจัยให้เกิดโทสะ ๒ อย่างนี้

ปัจจัย ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ปฏิฆนิมิต ๒- (นิมิตให้ขัดเคือง) ๒. อโยนิโสมนสิการ

ปัจจัยให้เกิดโทสะ ๒ อย่างนี้แล (๗)

ปัจจัยให้เกิดมิจฉาทิฏฐิ ๒ อย่างนี้

ปัจจัย ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ปรโตโฆสะ ๓- (เสียงจากผู้อื่น) ๒. อโยนิโสมนสิการ

ปัจจัยให้เกิดมิจฉาทิฏฐิ ๒ อย่างนี้แล (๘)

ปัจจัยให้เกิดสัมมาทิฏฐิ ๒ อย่างนี้

ปัจจัย ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ปรโตโฆสะ ๔- ๒. โยนิโสมนสิการ (การมนสิการโดยแยบคาย)

ปัจจัยให้เกิดสัมมาทิฏฐิ ๒ อย่างนี้แล (๙)

@เชิงอรรถ :

@๑ สุภนิมิต หมายถึงอิฏฐารมณ์ คืออารมณ์ที่น่าปรารถนา (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๔/๖๖)

@๒ ปฏิฆนิมิต หมายถึงอนิฏฐนิมิต คืออารมณ์ที่ไม่น่าปรารถนา (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๕/๖๖)

@๓ ปรโตโฆสะ ในที่นี้หมายถึงการฟังอสัทธรรมจากผู้อื่น (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๖/๖๖)

@๔ ปรโตโฆสะ ในที่นี้หมายถึงการฟังพระสัทธรรมจากผู้อื่น (องฺ.ทุก.อ. ๒/๑๒๗/๖๖)

อาบัติ ๒ อย่างนี้

อาบัติ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อาบัติเบา ๒. อาบัติหนัก ๑-

อาบัติ ๒ อย่างนี้แล (๑๐)

อาบัติ ๒ อย่างนี้

อาบัติ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อาบัติชั่วหยาบ ๒. อาบัติไม่ชั่วหยาบ ๒-

อาบัติ ๒ อย่างนี้แล (๑๑)

อาบัติ ๒ อย่างนี้

อาบัติ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อาบัติที่มีส่วนเหลือ ๓- ๒. อาบัติที่ไม่มีส่วนเหลือ ๔-

ภิกษุทั้งหลาย อาบัติ ๒ อย่างนี้แล (๑๒)

อาสาทุปปชหวรรคที่ ๑ จบ

๒. อายาจนวรรค

หมวดว่าด้วยความปรารถนา

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีศรัทธา เมื่อ ปรารถนาโดยชอบพึงปรารถนาอย่างนี้ว่า “ขอให้เราเป็นเช่นกับพระสารีบุตรและพระ โมคคัลลานะเถิด” สารีบุตรและโมคคัลลานะนี้เป็นบรรทัดฐาน เป็นมาตรฐานของ ภิกษุสาวกของเรา (๑)

@เชิงอรรถ :

@๑ อาบัติหนัก คือปาราชิก และสังฆาทิเสส อาบัติเบา คือถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ ทุพภาสิต

@๒ อาบัติชั่วหยาบ คือปาราชิกและสังฆาทิเสส อาบัติไม่ชั่วหยาบ คืออาบัติ ๕ อย่างที่เหลือ

@๓ อาบัติที่มีส่วนเหลือ หมายถึงอาบัติที่เป็นสเตกิจฉา (อาบัติที่ยังพอเยียวยาหรือแก้ไขได้) คือสังฆาทิเสส

@ถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ ทุพภาสิต

@๔ อาบัติที่ไม่มีส่วนเหลือ หมายถึงอเตกิจฉา (อาบัติที่เยียวยาไม่ได้หรือแก้ไขไม่ได้) คือปาราชิก