อายาจนวรรค

๑๒. ๒. อายาจนวคฺควณฺณนา

ทุติยสฺส ปฐเม สทฺโธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ เอวํ สมฺมา อายาจมาโน อายาเจยฺยาติ สทฺโธ ภิกฺขุ อุฏฺฐหิตฺวา "ยาทิโส สาริปุตฺตตฺเถโร ปญฺญาย, อหํปิ ตาทิโส โหมิ. ยาทิโส โมคฺคลฺลานตฺเถโร อิทฺธิยา, อหํปิ ตาทิโส โหมี"ติ เอวํ อายาจนฺโต ปิเหนฺโต ปฏฺเฐนฺโต ยํ อตฺถิ, ตสฺเสว ปฏฺฐิตตฺตา สมฺมา ปฏฺเฐยฺย นาม. อิโต อุตฺตรึ ปฏฺเฐนฺโต มิจฺฉา ปฏฺเฐยฺย. เทฺว หิตฺวา ๑- เอวรูปา หิ ปฏฺฐนา ยํ นตฺถิ, ตสฺส ปฏฺฐิตตฺตา มิจฺฉาปฏฺฐนา นาม โหติ. กึการณา? เอสา ภิกฺขเว ตุลา เอตํ ปมาณนฺติ ยถา หิ สุวณฺณํ วา หิรญฺญํ วา ตุเลนฺตสฺส ตุลา อิจฺฉิตพฺพา, ธญฺญํ นิมนฺตสฺส มานนฺติ ตุลเน ตุลา, มินเน จ มานํ ปมาณํ โหติ, เอวเมว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ เอสา ตุลา เอตํ ปมาณํ ยทิทํ สาริปุตฺต- โมคฺคลฺลานา. เต คเหตฺวา "อหํปิ ญาเณน วา อิทฺธิยา วา สมาโน ๒- โหมี"ติ อตฺตานํ ตุเลตุํ วา มาเนตุํ วา สกฺกา, น อิโต อญฺญถา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ๒ ฉ.ม.,อิ. เอตมฺปมาโณ, ก. เอวํ ปมาโณ

ทุติยาทีสุปิ เอเสว นโย. อิทํ ปเนตฺถ วิเสสมตฺตํ:- เขมา จ ภิกฺขุนี อุปฺปลวณฺณา จาติ เอตาสุ หิ เขมา ปญฺญาย อคฺคา, อุปฺปลวณฺณา อิทฺธิยา. ตสฺมา "ปญฺญาย วา อิทฺธิยา วา เอตาทิสี โหมี"ติ สมฺมา อายาจมานา อายาเจยฺย. ขุชฺชุตฺตราปิ มหาปญฺญตาย อคฺคา, นนฺทมาตา มหิทฺธิกตาย. ตสฺมา "ปญฺญาย วา อิทฺธิยา วา เอตาทิสี โหมี"ติ สมฺมา อายาจมานา อายาเจยฺย.

ปญฺจเม ขตนฺติ คุณานํ ขตตฺตา ขตํ. อุปหตนฺติ คุณานํ อุปหตตฺตา อุปหตํ, ฉินฺนคุณํ นฏฺฐคุณนฺติ อตฺโถ. อตฺตานํ ปริหรตีติ นิคฺคุณํ อตฺตานํ ชคฺคติ โคปยติ. สาวชฺโชติ สโทโส. สานุวชฺโชติ สอุปวาโท. ปสวตีติ ปฏิลภติ. อนนุวิจฺจาติ อชานิตฺวา อวินิจฺฉินิตฺวา. อปริโยคาเหตฺวาติ อนนุปวิสิตฺวา. อวณฺณารหสฺสาติ อวณฺณยุตฺตสฺส มิจฺฉาปฏิปนฺนสฺส ติตฺถิยสฺส วา ติตฺถิยสาวกสฺส วา. วณฺณํ ภาสตีติ "สุปฏิปนฺโน เอส สมฺมาปฏิปนฺโน"ติ คุณํ กเถติ. วณฺณารหสฺสาติ พุทฺธาทีสุ อญฺญตรสฺส สมฺมาปฏิปนฺนสฺส. อวณฺณํ ภาสตีติ "ทุปฺปฏิปนฺโน เอส มิจฺฉาปฏิปนฺโน"ติ คุณํ กเถติ. อวณฺณารหสฺสาติ พุทฺธาทีสุ อญฺญตรสฺส สมฺมาปฏิปนฺนสฺส. อวณฺณํ ภาสตีติ "ทุปฺปฏิปนฺโน เอส มิจฺฉาปฏิปนฺโน"ติ อคุณํ กเถติ. อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสตีติ อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล ทุปฺปฏิปนฺนานํ มิจฺฉาปฏิปนฺนานํ ติตฺถิยานํ ติตฺถิยสาวกานํ "อิติปิ ทุปฺปฏิปนฺนา อิติปิ มิจฺฉาปฏิปนฺนา"ติ อวณฺณํ ภาสติ. วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสตีติ สุปฏิปนฺนานํ สมฺมาปฏิปนฺนานํ พุทฺธานํ พุทฺธสาวกานํ "อิติปิ สุปฏิปนฺนา อิติปิ สมฺมาปฏิปนฺนา"ติ วณฺณํ ภาสติ.

ฉฏฺเฐ อปฺปสาทนีเย ฐาเนติ อปฺปสาทกเร การเณ. ๑- ปสาทํ อุปทํเสตีติ ทุปฺปฏิปทาย มิจฺฉาปฏิปทาย "อยํ สุปฏิปทา สมฺมาปฏิปทา"ติ

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อปฺปสาทการเณ ปสาทํ ชเนติ. ปสาทนีเย ฐาเน อปฺปสาทนฺติ สุปฏิปทาย สมฺมาปฏิปทาย "อยํ ทุปฺปฏิปทา มิจฺฉาปฏิปทา"ติ อปฺปสาทํ ชเนตีติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

สตฺตเม ทฺวีสูติ ทฺวีสุ โอกาเสสุ ทฺวีสุ การเณสุ. มิจฺฉาปฏิ- ปชฺชมาโนติ มิจฺฉาปฏิปตฺตึ อาปชฺชมาโน. ๑- มาตริ จ ปิตริ จาติ มิตฺตวินฺทุโก วิย มาตริ, อชาตสตฺตุ วิย ปิตริ. สุกฺกปกฺโข วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ.

อฏฺฐเม ตถาคเต จ ตถาคตสาวเก จาติ เทวทตฺโต วิย ตถาคเต, โกกาลิโก วิย จ ตถาคตสาวเก. สุกฺกปกฺเข อานนฺทตฺเถโร วิย ตถาคเต, นนฺทโคปาลกเสฏฺฐิปุตฺโต ๒- วิย จ ตถาคตสาวเก.

นวเม สจิตฺตโวทานนฺติ สกจิตฺตสฺส โวทานํ, อฏฺฐนฺนํ สมาปตฺตีนํ เอตํ นามํ. น จ กิญฺจิ โลเก อุปาทิยตีติ โลเก จ รูปาทีสุ ธมฺเมสุ กิญฺจิ เอกํ ธมฺมํปิ น คณฺหาติ ๓- น ปรามสติ. เอวเมตฺถ อนุปาทานนฺนาม ทุติโย ธมฺโม โหติ. ทสมเอกาทสมํ อุตฺตานเมวาติ. ๔-

อายาจนวคฺโค ทุติโย.