ภิกขุสูตร

๓. อาสํสสุตฺตวณฺณนา

ตติเย สนฺโตติ อตฺถิ อุปลพฺภนฺติ. สํวิชฺชมานาติ ตสฺเสว เววจนํ. โลกสฺมินฺติ สตฺตโลเก. นิราโสติ อนาโส อปฺปฏฺฐโน. อาสํโสติ อาสึสมาโน ๔-

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม.,อิ. จตุปาริสุทฺธิสีลมฺปิ ๒ อิ. เจโตวิมุตฺตีติ ผลสมาธิ.

@ปญฺญาวิมุตฺตีติ ผลปญฺญา. ๓ ฉ.ม.,อิ. ยถานุสนฺธินาว ๔ ฉ.,อิ. อาสํสมาโน,

@ม. อาสิสมาโน ปฏฺฐยมาโน. วิคตาโสติ อปคตาโส. จณฺฑาลกุเลติ จณฺฑาลานํ กุเล. เวนกุเลติ วิลีวการกุเล. เนสาทกุเลติ มิคลุทฺทกาทีนํ ๑- กุเล. รถการกุเลติ จมฺมการกุเล. ปุกฺกุสกุเลติ ปุปฺผฉฑฺฑกกุเล.

เอตฺตาวตา กุลวิปตฺตึ ทสฺเสตฺวา อิทานิ ยสฺมา นีจกุเล ชาโตปิ เอกจฺโจ อทฺโธ โหติ มหทฺธโน, อยํ ปน น ตาทิโส, ตสฺมา ตสฺส โภควิปตฺตึ ทสฺเสตุํ ทลิทฺเทติอาทิมาห. ตตฺถ ทลิทฺเทติ ทาลิทฺทิเยน สมนฺนาคเต. อปฺปนฺนปาน- โภชเนติ ปริตฺตกอนฺนปานโภชเน. กสิรวุตฺติเกติ ทุกฺขชีวิเก, ยตฺถ วายาเมน ปโยเคน ชีวิตวุตฺตึ สาเธนฺติ, ตถารูเปติ อตฺโถ. ยตฺถ กสิเรน ฆาสจฺฉาโท ลพฺภตีติ ยสฺมึ กุเล ทุกฺเขน ยาคุภตฺตฆาโส จ โกปินมตฺตํ อจฺฉาทนญฺจ ลพฺภติ.

อิทานิ ยสฺมา เอกจฺโจ นีจกุเล ชาโตปิ อุปธิสมฺปนฺโน โหติ อตฺตภาวสมิทฺธิยํ ฐิโต, อยญฺจ น ตาทิโส, ตสฺมา ตสฺส สรีรวิปตฺตึ ทสฺเสตุํ โส จ โหติ ทุพฺพณฺโณติอาทิมาห. ตตฺถ ทุพฺพณฺโณติ ปํสุปิสาจโก วิย ฌามขาณุวณฺโณ. ทุทฺทสิโกติ วิชาตมาตุยาปิ อมนาปทสฺสโน. โอโกฏิมโกติ ลกุณฺฑโก. ๒- กาโกติ เอกกฺขิกาโณ วา อุภยกฺขิกาโณ ๓- วา. กุณีติ เอกหตฺถกุณี วา อุภยหตฺถกุณี วา. ขญฺโชติ เอกปาทขญฺโช วา อุภยปาทขญฺโช วา. ปกฺขหโตติ หตปกฺโข ปีฐสปฺปิ. ปทีเปยฺยสฺสาติ วฏฺฏิเตลกปลฺลาทิโน ปทีปอุปกรณสฺส. ตสฺส น เอวํ โหตีติ กสฺมา น โหติ? นีจกุเล ชาตตาย. ๔-

เชฏฺโฐติ อญฺญสฺมึ เชฏฺเฐ สติ กนิฏฺโฐ อาสํ น กโรติ, ตสฺมา เชฏฺโฐติ อาห. อาภิเสโกติ เชฏฺโฐปิ ๕- น อภิเสการโห อาสํ น กโรติ, ตสฺมา อาภิเสโกติ อาห. อนภิสิตฺโตติ อภิเสการโหปิ กาณกุณิอาทิโทสรหิโต สกึ อภิสิตฺโต ปุน อภิเสเก อาสํ น กโรติ, ตสฺมา อนภิสิตฺโตติ อาห. อจลปฺปตฺโตติ ๖- เชฏฺโฐปิ

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. มิคลุทฺทกานํ ๒ สี.,อิ. ลกุณฺฏโก ๓ สี.,อิ. อุภยจฺฉิกาโณ

@๔ ฉ.ม. ชาตตฺตา ๕ สี.,อิ. เชฏฺโฐ โสป ๖ สี.,อิ. มจลปตฺโตติ อาภิเสเก ๑- อนภิสิตฺโต มนฺโท อุตฺตานเสยฺยโก, โสปิ อภิเสเก อาสํ น กโรติ. โสฬสวสฺสุทฺเทสิโก ปน ปญฺญายมานมสฺสุปเภโท อจลปฺปตฺโต นาม โหติ, มหนฺตํปิ รชฺชํ วิจาเรตุํ สมตฺโถ, ตสฺมา "อจลปฺปตฺโต"ติ อาห. ตสฺส เอวํ โหตีติ กสฺมา โหติ? มหาชาติตาย.

ทุสฺสีโลติ นิสฺสีโล. ปาปธมฺโมติ ลามกธมฺโม. อสุจีติ อสุจีหิ กายกมฺมาทีหิ สมนฺนาคโต. สงฺกสฺสรสมาจาโรติ สงฺกาหิ สริตพฺพสมาจาโร, กิญฺจิเทว อสารุปฺปํ ทิสฺวา "อิทํ อิมินา กตํ ภวิสฺสตี"ติ เอวํ ปเรสํ อาสงฺกนียสมาจาโร, อตฺตนาเยว วา สงฺกาย ๒- สริตพฺพสมาจาโร, สาสงฺกสมาจาโรติ อตฺโถ. ตสฺส หิ ทิวาฏฺฐานาทีสุ สนฺนิปติตฺวา กิญฺจิเทว มนฺตยนฺเต ภิกฺขู ทิสฺวา ๓- "อิเม เอกโต หุตฺวา มนฺเตนฺติ, กจฺจิ นุ โข มยา กตกมฺมํ ชานิตฺวา มนฺเตนฺตี"ติ เอวํ สาสงฺกสมาจาโร โหติ. ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโตติ ปฏิจฺฉาเทตพฺพยุตฺตเกน ปาปกมฺเมน สมนฺนาคโต. อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญติ อสฺสมโณ หุตฺวา ๔- สมณปฏิรูปกตาย "สมโณ อหนฺ"ติ เอวํปฏิญฺโญ. อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญติ อญฺเญ พฺรหฺมจาริโน สุนิวตฺเถ สุปารุเต กุสุมฺภกปฏธเร ๕- คามนิคมราชธานีสุ ปิณฺฑาย จริตฺวา ชีวิกํ กปฺเปนฺเต ทิสฺวา สยํปิ ตาทิเสน อากาเรน ตถา ปฏิปชฺชนโต "อหํ พฺรหฺมจารี"ติ ปฏิญฺญํ เทนฺโต วิย โหติ, "อหํ ภิกฺขู"ติ วตฺวา อุโปสถคฺคาทีนิ ปวิสนฺโต ปน พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ โหติเยว, ตถา สํฆิกลาภํ คณฺหนฺโต. อนฺโตปูตีติ ปูตินา กมฺเมน อนฺโต อนุปวิฏฺโฐ. อวสฺสุโตติ สญฺชาตราคาทีหิ ๖- ตินฺโต. กสมฺพุชาโตติ สญฺชาตราคาทิกจวโร. ตสฺส น เอวํ โหตีติ กสฺมา น โหติ? โลกุตฺตรธมฺมอุปนิสฺสยสฺส นตฺถิตาย. ตสฺส เอวํ โหตีติ กสฺมา โหติ? มหาสีลสฺมึ ปริปูริการิตาย.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม.,อิ. อาภิเสโก ๒ ฉ.ม.,อิ. สงฺกาหิ ๓ ก. มนฺตยนฺเต ทิสฺวา

@๔ ฉ.ม.,อิ. หุตฺวาว ๕ ฉ.ม.,อิ. สุมฺภกปตฺตธเร ๖ ฉ.ม.,อิ. ราคาทีหิ