วชิรสูตร

๕. วชิรูปมสุตฺตวณฺณนา

ปญฺจเม อรุกูปมจิตฺโตติ ปุราณวณสทิสจิตฺโต. วิชฺชูปมจิตฺโตติ อิตฺตรกาโลภาสเนน วิชฺชูปมสทิสจิตฺโต. วชิรูปมจิตฺโตติ กิเลสานํ มูลฆาตกรณ- สมตฺถตาย วชิเรน สทิสจิตฺโต. อภิสชฺชตีติ ลคติ. ๑- กุปฺปตีติ โกปวเสน กุปฺปติ. พฺยาปชฺชตีติ ปกติภาวํ ปชหติ, ปูติโก โหติ. ปฏิตฺถียตีติ ถินภาวํ ถทฺธภาวํ อาปชฺชติ. โกปนฺติ ทุพฺพลโกธํ. โทสนฺติ ทุสฺสนวเสน ตโต พลวตรํ. อปฺปจฺจยนฺติ อตุฏฺฐาการํ โทมนสฺสํ. ทุฏฺฐารุโกติ ๒- ปุราณวโณ. กฏฺเฐนาติ ทณฺฑกโกฏิยา. กถเลนาติ กปาเลน. อาสวํ เทตีติ อปราปรํ สวติ. ปุราณวเณหิ ๓- อตฺตโน ธมฺมตายเยว ปุพฺพโลหิตํ ยูสนฺติ อิมานิ ตีณิ สวติ, ฆฏฺฏิโต ปน ตานิ อธิกตรํ สวติ.

เอวเมว โขติ เอตฺถ อิทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ:- ทุฏฺฐารุโก วิย หิ โกธนปุคฺคโล, ๔- ตสฺส อตฺตโน ธมฺมตาย สวนํ วิย โกธนสฺส อตฺตโน ธมฺมตาย อุทฺธุมาตสฺส วิย จณฺฑิกตสฺส จรณํ, กฏฺเฐน วา กถลาย วา ฆฏฺฏนํ วิย อปฺปมตฺตกํ วจนํ, ภิยฺโยโส มตฺตาย สวนํ วิย "มาทิสนฺนาม เอส เอวํ วทตี"ติ ๕- ภิยฺโยโส มตฺตาย อุทฺธุมายนภาโว ทฏฺฐพฺโพ.

รตฺตนฺธการติมิสายนฺติ รตฺตึ จกฺขุวิญฺญาณุปฺปตฺตินิวารณอนฺธภาวกรเณน พหลตเมว. ๖- วิชฺชนฺตริกายาติ วิชฺชุปฺปวตฺติกฺขเณ. ๗- อิธาปิ อิทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ:- จกฺขุมา ปุริโส วิย หิ โยคาวจโร ทฏฺฐพฺโพ, อนฺธการํ วิย ๘- โสตาปตฺติมคฺควชฺฌา กิเลสา, วิชฺชุสญฺจรณํ วิย โสตาปตฺติมคฺคญาณสฺส อุปฺปตฺติกาโล, วิชฺชนฺตริกาย

@เชิงอรรถ: ๑ สี. ลคฺคติ ๒ สี.,อิ. ทุฏฺฐารุกา. เอวมุปริปิ ๓ ฉ.ม.,อิ. ปุราณวโณหิ

@๔ สี.,อิ. โกธนพหุโล ปุคฺคโล ๕ ม. เอวํ วทติ เอวํ วทตีติ

@๖ ฉ.ม.,อิ. จกฺขุวิญฺญาณุปฺปตฺตินิวารเณน อนฺธภาวกรเณ พหลตเม

@๗ ฉ.ม. วิชฺชุปฺปตฺติกฺขเณ ๘ ม. อนฺธการา วิย จกฺขุมโต ปุริสสฺส สมนฺตา รูปทสฺสนํ วิย โสตาปตฺติมคฺคกฺขเณ นิพฺพานทสฺสนํ, ปุน อนฺธการาวตฺถรณํ วิย สกทาคามิมคฺควชฺฌา กิเลสา, ปุน วิชฺชุสญฺจรณํ วิย สกทาคามิมคฺคญาณสฺส อุปฺปาโท, วิชฺชนฺตริกาย จกฺขุมโต ปุริสสฺส สมนฺตา รูปทสฺสนํ วิย สกทาคามิมคฺคกฺขเณ นิพฺพานทสฺสนํ, ปุน อนฺธการาวตฺถรณํ วิย อนาคามิมคฺควชฺฌา กิเลสา, ปุน วิชฺชุสญฺจรณํ วิย อนาคามิมคฺคญาณสฺส อุปฺปาโท, วิชฺชนฺตริกาย จกฺขุมโต ปุริสสฺส สมนฺตา รูปทสฺสนํ วิย อนาคามิ- มคฺคกฺขเณ นิพฺพานทสฺสนํ เวทิตพฺพํ.

วชิรูปมจิตฺตตายปิ อิทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ:- วชิรํ วิย หิ อรหตฺตมคฺคญาณํ ทฏฺฐพฺพํ, มณิคณฺฐิปาสาณคณฺฐี วิย อรหตฺตมคฺควชฺฌา กิเลสา, วชิรสฺส ๑- มณิคณฺฐึปิ วา ปาสาณคณฺฐึปิ วา วินิวชฺฌิตฺวา อคมนภาวสฺส นตฺถิตา วิย อรหตฺตมคฺคญาเณน. อจฺเฉชฺชานํ ๒- กิเลสานํ นตฺถิภาโว, วชิเรน นิพฺพิทฺธเวธสฺส ปุน อปฺปฏิปูรณํ วิย อรหตฺตมคฺเคน ฉินฺนานํ กิเลสานํ ปุน อนุปฺปาโท ทฏฺฐพฺโพติ.