คูถภาณีสูตร

๘. คูถภาณีสุตฺตวณฺณนา

อฏฺฐเม คูถภาณีติ โย คูถํ วิย ทุคฺคนฺธกถํ กเถติ. ปุปฺผภาณีติ โย ปุปฺผานิ วิย สุคนฺธกถํ กเถติ. มธุภาณีติ โย มธุ วิย มธุรกถํ กเถติ.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. จิจฺจิฏายตีติ. เอวมุปริปิ ๒ ฉ.ม.,อิ. จิฏิจิฏาติ ๓ ฉ.ม. อุทฺธโต.

@เอวมุปริปิ ๔ ฉ.ม. สุตกาเล ๕ ฉ.ม.,อิ. จรติ ๖ ฉ.ม. ปฏิกฺกมนฺเตปิ

@๗ ม. น ภชิตพฺโพติ วุตฺตํ โหติ ๘ ฉ.ม.,อิ. มชฺฌตฺตภาเวน. เอวมุปริปิ สภาคโตติ สภายํ ฐิโต. ปริสคโตติ คามปริสาย ฐิโต. ญาติมชฺฌคโตติ ทายาทานํ ๑- มชฺเฌ ฐิโต. ปูคมชฺฌคโตติ เสณีนํ มชฺเฌ ฐิโต. ราชกุลมชฺฌคโตติ ราชกุลสฺส มชฺเฌ มหาวินิจฺฉเย ฐิโต. อภินีโตติ ปุจฺฉนตฺถาย นีโต. ๒- สกฺขิปุฏฺโฐติ สกฺขึ กตฺวา ปุจฺฉิโต. เอวํ โภ ๓- ปุริสาติ อาลปนเมตํ. อตฺตเหตุ วา ปรเหตุ วาติ อตฺตโน วา ปรสฺส วา หตฺถปาทาทิเหตุ วา ธนเหตุ วา. อามิสกิญฺจิกฺขเหตุ วาติ เอตฺถ อามิสนฺติ ลาโภ ๔- อธิปฺเปโต. กิญฺจิกฺขนฺติ ยํ วา ตํ วา อปฺปมตฺตกํ อนฺตมโส ติตฺติรวฏฺฏกสปฺปิปิณฺฑนวนีตปิณฺฑาทิมตฺตกสฺสปิ อามิสสฺส เหตูติ อตฺโถ. สมฺปชานมุสา ภาสิตา โหตีติ ชานนฺโตเยว มุสาวาทํ กตฺตา โหติ.

เนลาติ เอลํ วุจฺจติ โทโส, นาสฺสา ๕- เอลนฺติ เนลา, นิทฺโทสาติ อตฺโถ "เนลงฺโค เสตปจฺฉาโท"ติ ๖- เอตฺถ วุตฺตสีลํ วิย. กณฺณสุขาติ พฺยญฺชนมธุรตาย กณฺณานํ สุขา, สูจิวิชฺฌนํ วิย กณฺณสูลํ น ชเนติ. อตฺถมธุรตาย สกลสรีเร โกปํ อชเนตฺวา เปมํ ชเนตีติ เปมนียา. หทยํ คจฺฉติ อปฏิหญฺญมานา สุเขน จิตฺตํ ปวิสตีติ หทยงฺคมา. คุณปริปุณฺณตาย ปุเร ภวาติ โปรี. ปุเร สํวฑฺฒนารี วิย สุกุมาราติปิ โปรี. ปุรสฺส เอสาติปิ โปรี. ปุรสฺส เอสาติ นครวาสีนํ กถาติ อตฺโถ. นครวาสิโน หิ ยุตฺตกถา โหนฺติ, ปิติมตฺตํ ปิตาติ, มาติมตฺตํ มาตาติ, ภาติมตฺตํ ภาตาติ วทนฺติ, เอวรูปา ๗- หิ กถา พหุโน ชนสฺส กนฺตา โหตีติ พหุชนกนฺตา. กนฺตภาเวเนว พหุโน ชนสฺส มนาปา จิตฺตวุฑฺฒิกราติ พหุชนมนาปา.